ԲԱՑԱՌԻԿ ԳՏԱԾՈՆԵՐ ՏԻԳՐԱՆԱԿԵՐՏԻ ՊԵՂՈՒՄՆԵՐԷՆ

 Արցախի Տիգրանակերտին մէջ այս տարի իրականացած հնագիտական պեղումները ուշադրութիւն կը գրաւեն քաղաքի կառուցուածքին վերաբերեալ նոր տուեալներու առատութեամբ: Այս մասին Armenpress.am-ին հետ զրոյցի ընթացքին ըսած է Արցախի հնագիտական արշաւախումբի ղեկավար Համլէթ Պետրոսեան, որուն խօսքով պեղումները ընթացած են հիմնական երեք տեղամասի մէջ՝ Ամրացած թաղամասի հիւսիսային պարսպապատին, Անտիկ թաղամասին եւ Կեդրոնական թաղամասի վաղ քրիստոնէական տաճարի հիւսիսային բակին մէջ: “Գտածոների շարքում յատուկ կարելի է առանձնացնել սկիւթական տիպի նետասլաքների, պրոնզէ հայելու, խաղողի ողկոյզների քանդակներով զարդարուած սեւափայլ խեցեղէնի, տերակոտային արձանիկի բեկորի գիւտերը”,- ըսած է ան:

Արշաւախումբի ղեկավարին խօսքով` հիւսիսային պարսպապատի տարածքին պեղումները հնարաւորութիւն տուին եւս 20 մեթրով երկարացնելու պարիսպը` զայն հասցնելով մօտ 185 մեթրի: “Բացուեց երկրորդ կլոր աշտարակը եւ նրանից ձգուող` որոշ տեղերում մինչեւ երկու մեթր բարձրութիւն ունեցող պարսպապատը` ռուստիկ մշակում ունեցող կուատրերով, որոնց մի մասի վրայ պահպանուել են կապերի ծիծեռնակապոչ փորուածքները: Ուշագրաւ էր պարսպին հարող նոր աղիւսաշար պատի յայտնաբերումը: Հաւանական է, որ Տիգրանակերտի պարսիպներն ունեցել են հում աղիւսից շարուած վերնահատուածներ, որոնք փլուելով ծածկել են քարէ հիմքերը` “թաքցրել” պարիսպները, ինչի շնորհիւ էլ դրանք հասել են մեզ”,- ըսած է ան:

Համլէթ Պետրոսեան յատկապէս արդիւնաւէտ կը համարէ բազիլիկ եկեղեցւոյ հիւսիսային բակին պեղումները: “Նախ ամբողջացուեց նախորդ տարի սկսած սրբատաշ քարերով իրականացուած մոնումենտալ հարթակի պեղումները: Պարզուեց, որ մենք գործ ունենք յուշասիւնային մի մեծ կառոյցի հետ, որը բաղկացած է եղել բազմաստիճան որմնախարսխից, սեան պատուանդանից, որի վրայ էլ կանգնեցուել է խաչակիր սիւնը: գտնուել են սեան պատուանդանը, սեան խոյակի մի բեկորը, քարէ թեւաւոր խաչի զանազան բեկորները”,- ըսած է ան: Պեղումները երեւան հանած են ընդարձակ սալայատակ մը, երկրորդ մոնումենտալ` կրկին սրբատաշ կուատրերով կառուցուած հարթակի մը հատուածը, որուն պեղումները պիտի շարունակուին յաջորդ տարի:

Պեղածոյ նիւթերուն մէջ շատ են հասարակ եւ ջնարակապատ խեցեղէնի նմուշները, ապակեայ ապարանջանները, գտնուած են նաեւ նետասլաքներ, դանակներու սայրեր, երկաթէ խոփ: “Ամրացուած թաղամասի ստորոտում պեղուել է ժայռափոր մի հնձան, ինչը կատարեալ նորոյթ է Արցախի մշակոյթի պատմութեան մէջ: Այն բաղկացած է խաղողը ճզմելու ժայռափոր հարթակ-առագաստից, որտեղ կարելի էր միանգամից ճզմել մօտ կէս տոննա խաղող”,- ներկայացուցած է հնագէտը: Տիգրանակերտի 2012 պեղումներուն տուեալները արշաւախումբին հիմք տուած են յուսալու, որ եկող տարի քաղաքին պեղումները նոյնպէս շատ խոստմնալից պիտի ըլլան:

Այս տարուան պեղումները ընթացած են Յունիս 22-Օգոստոս 20` ներառելով 60 արշաւախմբային եւ 50 պեղման օր: Պեղումները ամբողջութեամբ ֆինանսաւորուած է ԼՂՀ կառավարութեան կողմէ: Պեղումներուն մօտաւոր մակերեսը կազմած է 1600 քառ. մեթր, միջին խորութիւնը` 1,5 մեթր:

ՀՀ գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հնագիտութեան եւ ազգագրութեան ուսումնարանի Արցախի արշաւախումբը 2005-ին վաւերացուցած է Հայոց արքայ Տիգրան Բ Մեծի կողմէ Արցախի մէջ հիմնած Տիգրանակերտ քաղաքի մնացորդները եւ այդ տարածքին 2006-էն ի վեր կ’իրականացնէ հնագիտական պեղումներ:

Կարդացէք նաև

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Facebook Iconfacebook like buttonTwitter Icontwitter follow button