Տօն Սրբոց Թարգմանչաց

 Սուրբ Թարգմանչաց տօն (ամբողջական անուանումը` սուրբ թարգմանիչ Վարդապետներու` Մեսրոպի, Եղիշէի, Մովսէս Քերթողի, Դաւիթ Անյաղթ փիլիսոփայի, Գրիգոր Նարեկացիի եւ Ներսէս Կլայեցիի տօն), հայ ժողովուրդի նուիրական ազգային-եկեղեցական տօներէն է, կը նշուի Սուրբ Խաչի տօնէն չորրորդ Կիրակիին յաջորդող Շաբաթ օրը:

Հայ Առաքելական եկեղեցին Սուրբ Թարգմանիչ վարդապետներուն անուան տակ կը տօնէ վարդապետ Սուրբ մեսրոպ Մաշտոցի, անոր աւագ ու կրտսեր աշակերտներու`Եղիշէի, Մովսէս Խորենացիի, Դաւիթ Անյաղթի եւ այլոց պայծառ յիշատակը: Անոնց մէջ կը մտնեն նաեւ յետագայ դարերուն թարգմանչաց սերունդի գործն ու առաքելութիւնը շարունակած Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին եւ Սուրբ Ներսէս Շնորհալին:

Թարգմանիչներու շնորհիւ Աստուածաշունչ մատեանը թարգմանուեցաւ հայերէն: Թարգմանիչները իրենց գործունէութեամբ նպաստեցին Հայոց աշխարհի հոգեւոր-մշակութային զարթօնքին: Սուրբ Գիրքի թարգմանութեան յաջորդեցին Եկեղեցւոյ Սուրբ Հայրերու բազմաբնոյթ երկերու հայերէն թարգմանութիւնները, որոնցմէ շատերը այսօր իրենց բնօրինակներու կորստեան պատճառով ստացած են բնագիրի արժէք:

Թարգմանչաց տօնը Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ սահմանուած (2001 թ-ից) պետական տօն է` նուիրուած հայ գիրերու գիւտին, թարգմանչաց շարժման եւ մշակոյթի նշանաւոր գործիչներուն, իսկ Հայ առաքելական եկեղեցին Աստուածաշունչը առաջինը հայերէն թարգմանողներուն` իբրեւ առանձնայատուկ շնորհով օժտուածներու, դեռ վաղ միջնադարուն դասած է եկեղեցւոյ սուրբերու շարքը եւ սահմանած յատուկ` Սրբոց թարգմանչաց տօն:

Տօնակատարութիւնը պաշտօնապէս կը բացուի Օշականի մէջ` Հայոց այբուբենին նուիրուած յուշարձանի մօտ: Երեւանի, Գառնիի եւ այլ վայրերու մէջ կը կազմակերպուին շքեղ տօնախմբութիւններ: Տօնին առիթով լաւագոյն թարգմանիչներուն (հայ եւ օտար) կը շնորհուի Հայաստանի գրողներու միութեան Եղիշէ Չարենցի անուան մրցանակ: 2005-էն ի վեր կը կազմակերպուի թարգմանիչներու ամենամեայ միջազգային գիտաժողով:

Թարգմանչաց շարժումը ծաւալած է հայ գիրերու ստեղծումէն անմիջապէս ետք` 405-ին, որուն նպատակը երկիրը յունական ազդեցութենէն ազատելն էր` հայոց դպրոցներ հիմնելու, քրիստոնէական կարեւոր գիրքերը եւ այլ երկեր հայերէն թարգմանելու, եկեղեցական ծէսերը հայկականացնելու, ինքնուրոյն հայալեզու դպրութիւն սկզբնաւորելու միջոցով: Շարժումը նաեւ կը հետապնդէր պետական շահեր. հայոց գիրերու ստեղծմամբ Արշակունիներու տկարացած գահի պաշտօնական գրագրութիւնը յունարէնէ եւ ասորերէնէ պէտք է անցնէր հայերէնի, իսկ հայալեզու դպրոցն ու գրականութիւնը հայալեզու եկեղեցւոյ միջոցով պէտք է նեցուկ դառնային հայոց պետականութեան ու ժողովուրդի ինքնութեան պահպանման: Վռամշապուհ արքայի աջակցութեամբ թարգմանչաց շարժումը գլխաւորած են Մեսրոպ Մաշտոցը, Սահակ Պարթեւն ու անոնց աշակերտները` Մովսէս Խորենացին, Եղիշէն, Կորիւնը, Եզնիկ Կողբացին, Դաւիթ Անյաղթը, Յովսէփ Պաղնացին, Ղեւոնդ Վանանդեցին, Մամբրէ Վերծանողը, Ղազար Փարպեցին եւ ուրիշներ:

Առաջինը թարգմանուած է Աստուածաշունչը եւ այնքան կատարեալ, որ ֆրանսացի գիտնական Լա Գրոզը (1661–1719) զայն համարած է “Թարգմանութիւններու թագուհի”: Առաջին նախադասութիւնը, որ թարգմանուած ու գրուած է հայերէն` “Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ», Սողոմոն Իմաստունի “Գիրք առակաց”-էն է:

V-րդ դարուն յունարէնէ եւ ասորերէնէ թարգմանուած են բազմաթիւ երկեր: V-րդ դարու թարգմանական գրականութիւնը հիմք ստեղծած է հայ ինքնուրոյն` մեկնողական, աստուածաբանական, դաւանաբանական, իմաստասիրական, պատմական եւ այլ գրականութեան ստեղծման համար: Թարգմանչաց շարժման կարեւոր նուաճումներէն էր նաեւ Հայաստանի տարբեր վայրերու մէջ հայկական դպրոցներու ստեղծումը, որոնք դարձան հայ գրականութեան եւ մշակոյթի յետագայ զարգացման, հայ ժողովուրդի ինքնութեան պահպանման հիմքը:

Կարդացէք նաև

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Facebook Iconfacebook like buttonTwitter Icontwitter follow button

 

STAINLESS STEEL