Մենք. Ինչ Ընելու Որոնումներու Մէջ

 Ինչ ընել, ով ենք մենք, ուր կ’երթանք. այս հարցերը շարունակ կը հետապնդեն զիս, վստահ եմ նաեւ շատերը: Մեր խիտ ու անհանգիստ ժամանակներուն գրեթէ անհնար է ապրիլ առանց տագնապներու, մանաւանդ, եթէ ապրելու կերպդ ու մտածումդ սոսկ սեփական կեղեւի մէջ չի տեղաւորուիր:

Ամենավախցնողը հաւանաբար եղած է այն զգացումս, թէ ինչու հայ մարդը օտարացաւ ազգային հարցէն, սեփական հողէն, նոյնն է, ինչ է ինքն իրմէ: Ինչպէ՞ս կրցաւ այսքան յուսահատ, յոռետես դարձնել ժողովուրդը: Արտագաղթը կը կոտրէ մեր մէջքը. Հայաստանի Հանրապետութեան ազգային վիճակագրական ծառայութեան սահմանահատումներու հաշուառման տուեալներուն համաձայն, այս տարի արտագաղթած է 90 հազար 799 քաղաքացի: Ըստ էութեան վտանգուած է ոչ միայն այսօրուայ, այլեւ վաղուայ գոյութեան դաշտը: Տագնապ ու պարտութիւն միեւնոյն ժամանակ, ու երիտասարդութեան 70%–ը իր ապագան Հայաստանի Հանրապետութեան սահմաններէն դուրս կը տեսնէ:

Այդ ինչպէս եղաւ, որ այսօր Հայաստանի մէջ ամենամեծ պակասուրդը հաւատքի, արդարութեան, բարոյականութեան պակասուրդն է, արդեօք մենք բարոյապէս պարտուած ենք: Եւ ինչո՞ւ, ՙինծի ալ ինչ կու տաս` կու տաս՚ փիլիսոփայութիւնն ու վարքակերպը դարձաւ տիրապետող, երբ քրիստոնէական ու համամարդկային անանցի մէջ վաւերական ու անքննելի է ՙիսկ ես ի՞նչ կու տամ՚ բանաձեւը: Այս բոլորը այսպէս, պարապ ժամանակի հարցեր չեն. հարցեր եւ իրողութիւններ են, զորս անտեսելու իրաւունք չունինք, այն անառարկելի ճշմարտութեամբ, որ անոնք կը տեղաւորուին Հայաստանի պետականութեան հեռանկարի, ազգային բարոյականութեան, արժանապատւութեան, ի վերջոյ երկրի եւ մեզմէ իւրաքանչիւրի ապագայի տեսլականին:

Սեփական սխալները տեսնելը իսկապէս հեշտ չէ, աւելին քաջութիւն է, քաղաքական որակ, որովհետեւ նախ սխալները չտեսնելու եւ ապա զանոնք չշտկելու կարճամիտ յամառութեան համար պիտի հատուցէ իւրաքանչիւր հայ այսօր եւ վաղը: Գուցէ՞ 600 տարի չունեցած պետականութեան դիմաց կը հատուցենք: Որո՞ւն պարտուած ենք եւ արդեօ՞ք պարտուած ենք: Անհանգիստ ու չկայացած հասարակութիւններուն բնորոշ այս որոնումներուս մէջ, մտքիս մէջ շարունակ Հրանդ Մաթեւոսեանի հետ կը խօսիմ:

2000-ին, երբ մեր անկախութիւնը արդէն տասնամեայ պատմութիւն ունէր, իսկ Արցախեան ազատամարտը արեամբ նուաճած հայրենի հողի ազատագրում ու յաղթանակ արձանագրած էր, Հրանդ Մաթեւոսեան կը գրէր ՙՄենք մեզ սիրելի չենք՚: Ու, երբ Հրանդ Մաթեւոսեանին կը հարցնէին՝ ո՞վ է այսօրուայ հայը՝ Իշխա՞նը թէ՞ Աւետիքը, կ’ըսէր` Իշխանն ալ, Աւետիքն ալ:

Այն ժամանակ ալ, տաս տարի առաջ, ինչպէս եւ այսօր ամբարտաւաններն ու զօրպաները իրենց աղմուկով լեցուցած էին ասպարէզը, ու Մաթեւոսեանը, որ հաստատ մահապարտ զինուորի չափ հող պահող էր ու յուսահատող տեսակ չէր, պարզապէս իրաւունք չունէր, շատ պարզ ճշմարտութեան մը յանգած էր` կը հաւատար իւրաքանչիւրի եւ ամէն մէկուն ազնիւ ճիգին:

Ուղիղ մէկ ամիս առաջ, Սեպտեմբեր 19ին, այս բոլոր տագնապները մտքիս մէջ կը շարունակէին կենսունակ ըլլալ, երբ ՙօգնիր եղբօրդ՚ կոչով կը դիմէինք մեր հայրենակիցներուն: Անտարբեր ըլլալու իրաւունք չունէինք: Սուրիահայ համայնքը ծանր օրեր կ’ապրի: Պահն էր, երբ ողջ հայութիւնը պէտք է ցոյց տայ իր միասնականութիւնը՝ միաւորուի անկախ գաղափարական ու աշխարհագրական սահմաններու: Պարզապէս անհրաժեշտ էր հաւատալ համահայկական ներուժի զօրութեան ու մասնակից դառնալ համազգային յանձնառութեան: Մենք կրցանք:

Հոկտեմբեր 15ին տասնչորս թոն մարդասիրական օգնութիւնը ճեղքեց Թուրքիոյ օդային սահմանն ու հասաւ Հալէպ: Իմ ու մեզի համար հաւասարապէս նուիրական ու թանկ է 2000 դրամ նուիրած տարեց թոշակառուի յանձնառութիւնն ու 40 միլիոնի պարէնամթերք տրամադրած գործարարի նուիրատւութիւնը: Այստեղ կանգ չենք առներ, պատերազմը կը շարունակուի։… Բայց առաւել թանկ ու անգնահատելի է զգացութիւնն ու համոզումը, որ մենք սիրելի կը դառնանք, որ մեր մէջ կենսունակ է անհատի նուիրումը, սէրը, խղճին հաւատարիմ մնացած տիրոջ տեսակը, ազգային նոյնականութեան գիտակցումը: Արտաքին բոլոր վտանգները ոչինչ են, եթէ ներքին դիմադրողականութիւնը ունիս, կ’ամրապնդուի փայփայելի համոզումս: Այո, մենք կենսունակ ենք ու հզօր, երբ միասին ենք, երբ մէկ ենք:

Արդեօ՞ք կը յաջողինք հասնելու այն եզրագծին, երբ ազգային միտքն ու ազգային դրամագլուխը միասին որոնեն ՙԻ՞նչ ընելու՚ բանաձեւը, կը շարունակեմ մտածել ես ու հաւատալ Մաթեւոսեանին՝ ՙուզում եմ գուրգուրել այն միտքը, թէ մնացորդն անգամ բաւական կը լինի, որպէսզի դարձեալ երկիրը կոչուի Հայաստան եւ աշխարհի համար բարոյականութեան օրինակ, բարոյականութեան չափանիշ լինի՚:

                                                                                                                                                              Լիլիթ Գալստեան

Կարդացէք նաև

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Facebook Iconfacebook like buttonTwitter Icontwitter follow button