Հարցազրոյց Արուեստագէտ Գրիգոր Սաթամեանի Հետ

Վարեց՝ ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ

 Մշակոյթը ժաղովուրդի մը մեծութեան չափանիշն է, իսկ թատրոնը՝ մշակոյթը յայտնաբերող կարեւորագոյն ազդակ: Հայ թատրոնը աւելի քան 2000 տարի դաստիարակած եւ զարգացուցած է մեր ժողովուրդի արուեստին մակարդակն ու հասկացողութիւնը:

Արուեստագէտ Գրիգոր Սաթամեան, 55 տարիներ շարունակ հայերէնով բեմադրած թատերախաղերու միջոցաւ, վառ պահած է հայոց լեզուի գործածութիւնը, որ հայապահպանման սրբազան առաքելութեան կարեւորագոյն ազդակներէն մին է՝ Սփիւռքի մեր իրականութեան մէջ: Մէկ խօսքով, Սաթամեան սփիւռքահայ թատրոնի պատմութեան մէջ պիտի մնայ իբրեւ տիտան, իբրեւ արհեստավարժ դերասան-բեմադրիչ: Գրիգոր Սաթամեան գեղարուեստական ղեկավարն է Արեւմտեան Ամերիկայի Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան: Առ այդ, ան նաեւ բեմադրիչն է գաղութիս մէջ միակ եւ մնայուն կերպով գործող «Սաթամեան» (նախապէս՝ «Արտաւազդ») թատերախումբին:

Վերջերս Գրիգոր Սաթամեանի հետ ունեցայ շահեկան հարցազրոյց մը, զոր կը յանձնեմ ընթերցողի ուշադրութեան:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Կրնա՞ք մեզի հակիրճ տեղեկութիւն տալ ձեր նախնական ուսման մասին:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- 1959ին շրջանաւարտ եղայ Լիբանանի ՀԲԸ Միութեան Յովակիմեան-Մանուկեան երկրորդական վարժարանէն, որմէ ետք յաճախեցի Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանը եւ չորս տարուան շրջանը աւարտելով՝ ստացայ պսակաւոր արուեստից տիտղոս՝ տնտեսագիտութեան ճիւղին մէջ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Անգլիա չգացած՝ թատերական ի՞նչ փորձառութիւն ունէիք։

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Երկրորդական վարժարանը աւարտելէս ետք, միացայ ՀԲԸ Միութեան «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբին, ինչպէս նաեւ՝ Ամերիկեան համալսարանի թատերական ակումբին: Տարի մը ետք մաս կազմեցի նոր հիմնուած Լիբանանեան ժամանակակից թատրոնին, ուր ելոյթ ունեցայ հայերէնով, արաբերէնով, անգլերէնով եւ ֆրանսերէնով:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ե՞րբ որոշեցիք երթալ Անգլիա, մասնագիտանալու թատրոնի եւ ֆիլմարուեստի մէջ:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- 1964ին, ՀԲԸ Միութիւնը կրթաթոշակ յատկացուց ինծի, որ Անգլիա երթամ, եւ ես յաճախեցի Լոնտոնի ֆիլմարուեստի դպրոցը (London School of Film Technique): Աւարտելէս ետք, բախտաւորութիւնը ունեցայ ընդունուելու նշանաւոր Old Vic Theatre School-ը, որուն 28 տեղերուն համար դիմած էին 1700 ուսանողներ…

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Միայն դերասանութի՞ւն ուսանեցաք։

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Ո՛չ, երկու տարուան ուսանողական շրջանը դերասանութեան կողքին կ՛ընդգրկէր նաեւ ձայնամարզութիւն, բեմավարութիւն, մարմնական եւ դէմքի շարժուձեւերու տիրապետութիւն ու վերջապէս բեմադրութիւն՝ Անգլիոյ հռչակաւոր ուսուցիչներէն Ռուտի Շելիի հոկողութեամբ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Կրնա՞ք այդ դպրոցի նշանաւոր շրջանաւարտներէն մի քանին յիշել:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այդ դպրոցը հիմնուած էր աշխարհահռչակ դերասան պարոն (Sir) Լորընս Օլիվիէի կողմէ, իսկ անկէ շրջանաւարտ եղած են պարոն Տանիէլ Տէյ-Լուիս, Ճերըմի Այրընս, Ճին Ուայլտըր, Փաթրիք Սթիուըրթ, Նաոմի Հերիս եւ Սթեֆընի Քոլ: Նաեւ ուրիշ շատեր, որոնք նշանաւոր են Անգլիոյ մէջ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Անգլիա եղած շրջանին ոեւէ նշանաւոր անձերու հանդիպա՞ծ էք:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Շատ հիւր բեմադրիչներ եկած են մեր դպրոցը. անոնցմէ՝ Պարոն Թայրոն Կաթրին զիս մեծապէս տպաւորած է: Ան բեմադրեց Շէյքսփիրի «Measure for Measure» կատակերգութիւնը, որուն մէջ փոքր դերով մըն ալ ես հանդէս եկայ: Իսկ Փիթըր Օ՛Թուլը օր մը մեզ հրաւիրեց Shepperton Studios, դիտելու համար «The Great Catherine» ֆիլմի նկարահանումը: Կէսօրուան դադարին, մեզ հրաւիրեցին ճաշարան, ուր հանդիպեցանք ֆիլմի դերասաններուն: Հոն էին Փիթըր Օ՛Թուլը, Քեթրին Տընէօվը, Զիրօ Մոսթելն ու հայազգի Աքիմ Թամիրոֆը: Վերջինս երբ իմացաւ, որ հայ եմ, ուրախութենէն աչքերը փայլատակեցին եւ հպարտութեամբ զիս ներկայացուց բոլորին՝ ըսելով. «Ծանօթացէք Գրիգորին, իքն ալ հայ է՝ ինծի՛ պէս»։

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- «Old Vic»էն շրջանաւարտ ըլլալէ ետք ի՞նչ ըրիք:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Քավընթրի քաղաքի «Պելկրէյտ» թատրոնի գեղարուեստական ղեկավար Ուարըն Ճենքինզ, մէկ տարուան համար աշխատանքի իրաւունք ապահովելով՝ զիս հրաւիրեց, որ ելոյթ ունենամ իրենց հետ: Հոն, բացառիկ պատեհութիւնը ունեցայ հանդիպելու թատրոնի մեծերէն Ուիլեըմ Ֆաքսին, Փիթըր Նիտհեմին, Էլիզապէթ Փաուըրին, Փիթըր Կիլմորին եւ Ճենի Ասթընին: Մեծապէս հպարտ էի, որ մասնակցութիւնս կը գնահատուէր արհեստավարժ քննադատներու կողմէ, տեղական թերթերու մէջ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ե՞րբ վերադարձաք Լիբանան:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- 1968ին վերադարձայ Լիբանան եւ հրաւիրուեցայ Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին կողմէ աշխատելու իբրեւ թատրոնի դասախօս: Միեւնոյն ժամանակ, նշանակուեցայ ՀԲԸ Միութեան «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբի գեղարուեստական ղեկավար: Հիմնեցի նաեւ երիտասարդներու յատուկ թատերական դպրոց մը՝ դերասանութիւն եւ բեմի ետին աշխատելու ունակութիւն ուսուցանելու: Եօթը տարի գործեցի իբրեւ դասախօս եւ բեմադրիչ՝ հայ թէ օտար խումբերու հետ: British Council-էն ներկայացուցիչ մը, տեսնելով աշխատանքս՝ գնահատական նամակ մը գրած էր «Old Vic» թատրոնի տնօրէնին, որ իր կարգին, չուշացաւ զիս հրաւիրելու՝ իբրեւ թատրոնի դասախօս այդ դպրոցին մէջ: Ամերիկեան համալսարանին թոյլտուութեամբ, գացի Պրիսթոլ եւ տարի մը դասախօսելէ ետք՝ որոշեցի գաղթել Միացեալ Նահանգներ: Հաւանաբար միակ հայն էի, որ արժանացած էր նման բացառիկ պատիւի մը:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Որքան կը յիշեմ, Սփիւռքէն միակ բեմադրիչն էիք, որ հրաւիրուեցաւ Սովետական Հայաստան:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այո՛: 1972ին, Երեւանի Տրամաթիկական թատրոնի ղեկավար Հրաչեայ Ղափլանեան հրաւիրեց ՀԲԸ Միութեան «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբը, որ իր ելոյթներով հանդէս գայ Հայաստանի քանի մը քաղաքներուն մէջ: Ճորճ Ֆէյտոյի «Կասկածը Կնոջ Միտքին Մէջ» եւ Յակոբ Պարոնեանի «Մեծապատիւ Մուրացկանները» թատրերգութիւններով մենք նախ հանդէս եկանք Երեւանի Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան Պետական թատրոնին մէջ, ապա շրջեցանք Արտաշատ, Էջմիածին, Կիրովական եւ Լենինական քաղաքները, իսկ մեր աւարտական ելոյթը տեղի ունեցաւ Երեւանի Տրամաթիկական թատրոնին մէջ: Ելոյթներէն ետք, վարպետ բեմադրիչ Վարդան Աճէմեան փորձեց համոզել զիս, որ մնամ Երեւան եւ աշխատիմ իբրեւ դերասան-բեմադրիչ՝ Սունդուկեան թատրոնին համար: Նոյն հրաւէրը ստացայ նաեւ Հրաչեայ Ղափլանեանէն, աշխատելու համար Երեւանի Տրամաթիկական թատրոնին մէջ: Պատասխանս նոյնն էր. թէեւ անիկա մեծ պատիւ էր ինծի համար, սակայն ես պայմանագրուած էի աշխատելու Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին մէջ: Դժբախտաբար պայմանագրութիւնս չվերջացած՝ Վարդան Աճէմեան կնքեց իր մահկանացուն:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Կը յիշեմ նաեւ, որ «Վահրամ Փափազեան» թատերախումբը Եւրոպա ալ գնաց:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այո՛: 1975ին, վերոյիշեալ նոյն թատերախաղերով հանդէս եկանք Լոնտոնի, Փարիզի եւ Նիկոսիոյ բեմերուն վրայ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Կրնաք պատմել, թէ ի՛նչ ըրիք, երբ Ամերիկա հասաք:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Ամերիկացի դասընկեր մը՝ Պրիսթոլի «Old Vic» թատերական դպրոցէն, որ կ՛աշխատէր «Քոլոնէյտզ» անունով թատերական ընկերութեան մը մէջ, ծանօթացուց զիս իր խումբին, եւ անոնց հետ աշխատեցայ իբրեւ բեմադրիչ ու դերասան:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ինչպէ՞ս միացաք Նիւ Եորքի ՀԲԸ Միութեան:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Մինչ կ՛աշխատէի Նիւ Եորքի մէջ, ՀԲԸ Միութեան Արեւելեան Ամերիկայի Շրջանակային վարչութեան ատենապետուհի Արմինէ Սապահ-Կիւլեան զիս հրաւիրեց ժողովի մը, որուն ներկայ էր նաեւ օրուան Կեդրոնական վարչութեան անդամ Պերճ Սեդրակեանը: Անոնք ինծի առաջարկեցին գեղարուեստական տնօրէնի պաշտօնը, զոր ընդունեցի, 4 Ապրիլ 1978ին:

Նիւ Եորք գտնուած շրջանիս հիմնեցի վեց թատերական խումբեր՝ Նիւ Եորքի, Պոսթընի, Տիթրոյիթի, Ֆիլատելֆիոյ, Պուէնոս Այրեսի եւ Լոս Անճելըսի մէջ: Անդադար կը ճամբորդէի վերոյիշեալ քաղաքները, տեղական ուժերով բեմադրելու համար զանազան թատերախաղեր: Հիմնեցի նաեւ Նիւ Եորքի մէջ հեռատեսիլի միակ հայկական ծրագիրը՝ «Spotlight Armenians» անուան տակ, որուն վարիչ տնօրէնն ու խօսնակն էի անբողջ երկու տարի: Այդ շրջանին, առիթը ունեցայ ծանօթանալու եւ մտերմանալու Ուիլեըմ Սարոյեանի հետ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ե՞րբ տեղափոխուեցաք Լոս Անճելըս:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- 1988ին տեղափոխուեցայ հայահոծ Լոս Անճելըս քաղաքը: Մեր լաւագոյն նախաձեռնութիւնն էր Հայաստանէն հրաւիրել հռչակաւոր դերասան-բեմադրիչ Մհեր Մկրտչեանն ու իր կինը՝ Թամարա Յովհաննիսեանը, որոնք ՀԲԸ Միութեան «Արտաւազդ» թատերախումբին հետ ներկայացուցին Յակոբ Պարոնեանի «Պաղտասար Աղբար»ն ու Մարսէլ Փանեոլի «Հացագործին Կինը»: Այս երկու թատերախաղերով, մենք շրջեցանք Ֆրեզնօ, Ֆիլատելֆիա, Նիւ Եորք եւ Պոսթըն քաղաքները՝ մեծ խանդավառութիւն ստեղծելով ամէնուրեք:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Գիտեմ, որ քանի մը տարի առաջ, ՀԲԸ Միութիւնը տօնեց ձեր գործունէութեան յիսնամեակը: Ի՞նչ ունիք ըսելիք այս մասին:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այո՛: Արդարեւ, 30 Հոկտեմբեր 2011ին, ՀԲԸ Միութիւնը պատուեց զիս՝ տօնելով թատերական գործունէութեանս յիսնամեակը: Այդ առթիւ ստացայ գնահատագիրներ՝ Սուրբ Էջմիածինէն, ՀԲԸ Միութեան Կեդրոնական վարչութենէն, ինչպէս նաեւ տեղական քաղաքական պաշտօնատարներէ ու հայկական կազմակերպութիւններէ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Կը յիշեմ նաեւ, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւս անմասն չմաց գնահատելէ ներդրումդ հայ թատրոնին ու մշակոյթին:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այո՛: Արդարեւ, չորս թատերական եւ մշակութային հաստատութիւններ մեծարեցին զիս, որպէս անխոնջ խնկառկու՝ հայ թատրոնին ու մշակոյթին: Ուրեմն, 18 Օգոստոս 2013ին, ձեռամբ Երեւանի Յակոբ Պարոնեանի անուան թատերախումբի գեղարուեստական ղեկավար փրոֆ. Երուանդ Ղազանչեանի՝ ստացայ հետեւեալ պատուանշանները.

* Հայաստանի թատերական գործիչներու ոսկէ մետալ.

* Հայաստանի թատերական գործիչներու «Արտաւազդ» մրցանակ.

* Ֆրիտիոֆ Նանսենի անուան ոսկէ յուշամետալ.

* Հայ երգարուեստի միութեան հասարակական կազմակերպութեան «Գոհար Գասպարեան» յուշամետալ։

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Հայ գաղութին ծառայելէ անդին, որեւէ այլ արհեստավարժ գործով զբաղա՞ծ էք:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այո՛: Թատերական արհեստավարժ գործով ելոյթ ունեցած եմ Անգլիոյ, Նիւ Եորքի, Միշիկընի եւ Լոս Անճելըսի մէջ: Հեռատեսիլի դրուագներու շարքին, մաս կազմած եմ՝ ի միջի այլոց՝ «Suddenly Susan», «The Team Night Rider», «Mad TV», «24» եւ «Alias» գործերուն: Իսկ ֆիլմերու շարքին, մաս կազմած եմ «Assignment Berlin», «Chickpeas», «After Freedom», «Must Love Dogs» եւ «Summerland» գործերուն: Գալով բեմի վրայ խաղարկութեան՝ մաս կազմած եմ Ճօ Քինկի բեմադրութեամբ Շիրվանզադէի «Չար Ոգի» եւ Նշան Փարլագեանի «Մեծ Մայր, Աղօթէ Ինծի Համար» թատերգութեանց:

Ինծի համար իսկապէս մեծ հաճոյք էր գործակցիլ Պրուք Շիլտզի, Քեթհի Կրիֆինի, Ճան Քուսեքի, Տայան Լէյնի, Քրիսթոֆըր Փլամըրի, Թիա Լիոնի եւ Ճորճ Ուենտիի նման հռչակաւոր աստղերու հետ: Իսկ յիշողութեանս մէջ անմոռանալի պիտի մնայ վեթերան դերասան Սեդրակ Վարդեանի հետ մեր հանդիպումը՝ հայազգի մեծանուն բեմադրիչ Ռուբէն Մամուլեանի հետ, Պեվըրլի Հիլզի իր բնակարանին մէջ: Ան հետաքրքրուած էր Սփիւռքի մէջ հայ թատրոնի գործունէութեամբ, եւ առ այդ, սրտանց գնահատեց մեր ներդրումը՝ վառ պահելու մշակութային մեր ժառանգը:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ինչո՞ւ չշարունակեցիք ձեր արհեստավարժ ասպարէզին մէջ:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Հոլիվուտի մէջ անձ մը մեծ տարբերութիւն պիտի չընէ, սակայն անհատ մը հայ թատրոնին մէջ՝ հսկայ տարբերութիւն կրնայ ընել: Ես տակաւին իմ յարաբերութիւններս չեմ խզած իրենց հետ, այն իմաստով, որ երբ պէտք ունենան, կը կանչեն զիս: Կ՛ուզեմ, որ նոր սերունդը հետաքրքրուի մուտք գործելով արհեստավարժ այս ասպարէզ, եւ ի պահանջեալ հարկին՝ պատրաստ եմ օգնելու բոլորին:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Յայտագիրի գրքոյկին մէջ կարդացի, որ ձեր բեմադրած թատերգութիւններէն շատերը դո՛ւք կը թարգմանէք. ճի՞շդ է:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այո՛: Ցարդ, թարգմանած եմ 26 թատերախաղեր՝ ֆրանսերէնէ եւ անգլերէնէ, իսկ չորս վէպեր վերածած եմ թատերգութիւններու: Հետաքրքրական է այն, որ Ամերիկայի տարբեր քաղաքներէ, Գանատայէն, Հարաւային Ամերիկայէն, Եւրոպայէն, Աւստրալիայէն եւ Միջին Արեւելքէն զանազան թատերախումբեր ինձմէ կը խնդրեն թարգմանած թատերգութիւններս, եւ ես սիրայօժար կ՛ընդառաջեմ, անշուշտ, պարզապէս օգտակար հանդիսանալու համար:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Գիտեմ, որ դուք ղեկավարած էք արհեստավարժ եւ սիրողական թատերախումբեր: Կրնա՞ք ըսել, թէ ի՛նչ է անոնց տարբերութիւնը:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Ինծի համար շատ դիւրին է ղեկավարել արհեստավարժ թատերախումբեր, քանի որ «թեքնիք» աշխատանքին համար (թարգմանութիւն, բեմի յարդարում, ձայնի եւ լոյսի գործածութիւն, հագուստներու ընտրութիւն, վարչական գործ եւ այլն) մասնագէտներ կ՛ըլլան արդէն: Սակայն սիրողական թատերախումբի հետ, այդ բոլորը պէտք է ե՛ս յանձն առնեմ:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ասոնց կողքին, դուք մենախօսութիւններո՞վ ալ հանդէս եկած էք:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Այդ աւանդութիւնը ե՛ս էի, որ սկսայ Նիւ Ճըրզիի մէջ, 1984ին: Ցարդ, հանդէս եկած եմ երկոտասնեակ մը մենախօսութիւններով, Ամերիկայէն ներս թէ դուրս: Այդ մենախօսութիւնները սատարած են բազմաթիւ հայկական կազմակերպութիւններու նիւթական կարիքներուն: Արխիւներուս մէջ կան եօթը մենախօսութիւններուս տեսերիզները եւ այժմ կ՛աշխատիմ պատրաստել ութերորդը:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ցարդ քանի՞ թատերախաղեր բեմադրած էք եւ քանիի՞ն մէջ դուք դեր վերցուցած էք:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Մինչեւ հիմա բեմադրած եմ 83 թատերախաղեր, իսկ դեր վերցուցած եմ 86 թատերախաղերու մէջ, չորս լեզուներով՝ հայերէն, արաբերէն, ֆրանսերէն եւ անգլերէն:

 

ԳԷՈՐԳ ՔԷՕՇԿԷՐԵԱՆ.- Ապագայի նկատմամբ ի՞նչ ծրագիրներ ունիք, երբ սրահի վերանորոգութիւնը աւարտի:

ԳՐԻԳՈՐ ՍԱԹԱՄԵԱՆ.- Նախ կ՛ուզեմ գրադարան մը կազմել՝ հայկական եւ թարգմանուած թատերախաղերու, որպէսզի անոնք մատչելի ըլլան բոլոր թատերախումբերուն, աշխարհո՛վ մէկ: Երկրորդ, կ՛ուզեմ հիմնել թատերական դպրոց մը՝ պատրաստելու դերակատարներ եւ «թեքնիք» աշխատողներ, երիտասարդ սերունդին համար: Նաեւ կ՛ուզեմ զարկ տալ երաժշտական ելոյթներու եւ արուեստի ցուցահանդէսներու, քաջալերելու համար երիտասարդ տաղանդաւոր սերունդը:

 

Կարդացէք նաև

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Facebook Iconfacebook like buttonTwitter Icontwitter follow button

 

STAINLESS STEEL