«ՀԱՅ-ԵՄ»Ի ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏ ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆԻ ՀԵՏ

0
804

«Ուր որ Երթամ Դիմացս Կ՛ելլեն Յեղափոխութեամբ Խանդավառ Մարդիկ, Որոնք Պատրաստ Են Հայաստանի Մէջ Ներդրումներ Ընելու Կամ Հայաստան Փոխադրուելու»

 

Շատերու համար «մենախօսութեան վարպետը», բայց նաեւ‘ դերասան, բեմադրիչ, վիպագիր, գեղանկարիչ եւ երաժիշտ:

Պէյրութի «Փորձառական թատրոն»ի անդամ՝ Վահէ Պէրպէրեան 1976ին կը գաղթէ Գանատա, ապա Միացեալ Նահանգներ: Լոս Անճելոս մէջ կը շարունակէ տանիլ թատերական գործունէութիւն, նախ թատերախումբերու, ապա անհատական ներկայացումներու միջոցաւ: Քանի մը ընկերներով կը հիմնէ Լոս Անճելըսի «Փորձառական թատրոնը»: Վահէի հեղինակութեամբ ներկայացուցած են «Վարդագոյն Փիղը», «Աւազախրում», «200», «Պարոն Կարպիս» եւ «Կեանք» թատերախաղերը, որոնք բոլորն ալ անխտիր արժանացած են թատերասէր հասարակութեան գնահատանքին: «Վարդագոյն Փիղը» թարգմանուած է անգլերէնի եւ բեմականացուած՝ Լոնտոնի, Սաքրամենթոյի եւ Լոս Անճելըսի մէջ, նաեւ թարգմանուած է յունարէնի եւ ներկայացուած Աթէնքի քաղաքապետական թատրոնին մէջ:

Որքան որ հանրածանօթ դէմք հայերու մօտ, Վահէն նոյնքան յայտնի դէմք է ամերիկեան ֆիլմարուեստի շրջանակներուն մէջ: Փոքր դերեր վերցուցած է աւելի քան 30 ամերիկեան ժապաւէններու մէջ:

Վահէին մենախօսութիւնները բացառիկ ընդունելութեան արժանացած են ո՛չ միայն Լոս Անճելըսի, այլ նաեւ Հայասատանի եւ նոյն ժամանակ համայն աշխարհի մէջ, ուր հայկական գաղութ գոյութիւն ունի: Իր մենախօսութիւններէն կարելի է նշել «Եւ Այլն», «Նաեւ», «Տակաւին», «Սակայն», «Եթէ», իսկ նորագոյնը՝ «Ուրեմն»: Բոլոր այս գործերուն նիւթերը առնուած են մեր առօրեայ կեանքէն:

Իբրեւ վիպագի՝ Վահէ Պէրպէրեան հեղինակ է երկու հատորներու՝ «Նամակներ Զաաթարէն»ի եւ «Յանուն Հօր Եւ Որդւոյ»ի:

Իբրեւ գեղանկարիչ, Վահէն իր իւղանկարներով ունեցած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ Լոս Անճելըսի եւ տարբեր քաղաքներու մէջ:

Անոր անձին եւ միտքերուն աւելի մօտէն ծանօթանալու նպատակով, «Հայ-Եմ» կայքը հարցազրոյց մը ունեցաւ Վահէ Պէրպէրեանի հետ:

 

0804vaheberberian1«ՀԱՅ-ԵՄ».- Սիրելի Վահէ, դուն արդէն հանրածանօթ եւ սիրուած դէմք ես հայ իրականութեան մէջ՝ իբրեւ մենաներկայացնող, թատերագիր եւ դերասան, իսկ քեզի ծանօթներուն համար նաեւ՝ գեղանկարիչ ու երաժիշտ, բայց պիտի ուզէինք մեր ընթերցողներուն սեփականութիւնը դարձնել այն, որ ի՞նչ ճամբաներէ անցնելէ ետք կրցար իրականացնել այս բոլորը:

ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Բաւական դժուար եւ երկար ճամբորդութիւն մըն էր, որովհետեւ պզտիկ տարիքէս արդէն բոլոր արուեստներուն հանդէպ սէր ունէի: Գրականութեան, նկարչութեան, դերասանութեան եւ երաժշտութեան հանդէպ համահաւաասար սէր ունէի եւ ատոր համար ալ հայրս միշտ կ՛ըսէր, որ տեղ մը պիտի չհասնիմ, որովհետեւ ուժերս պիտի տարտղնեմ եւ պիտի չկարենամ մէկուն կամ միւսին վրայ կեդրոնանալ: Անշուշտ ըսածին մէջ որոշ ճշմարտութիւն կար, եւ, հաւանաբար, եթէ մէկուն կամ միւսին վրայ կեդրոնանայի շատ աւելի քիչ պիտի չարչարուէի, բայց որոշ տարիքէ մը ետք հասկցայ, որ հիմնականին մէջ բոլոր արուեստներն ալ զիրար կ՛ամբողջացնեն եւ ոճիր պիտի ըլլար այդ արուեստներէն մէկը մէջս սպաննելը:

 

 «ՀԱՅ-ԵՄ».- Դուն բազմիցս այցելած ես հայկական գաղութներ եւ Հայաստան, եւ, այսպէս ասած, հերոսներուդ եւ կատակներուդ ընդմէջէն, որոնք վերցուած են իրական կեանքէ կամ յարմարցուած անոնց, ծիծաղ ստեղծելով՝ ենթագիտակից շարժած ես, բայց վստահ եմ, որ միաժամանակ ներկայացումներուդ ատեն եւ ընդհանրապէս այցելութիւններուդ ընթացքին հանդիպած ես կամ ունեցած հետաքրքրական ու արկածախնդրական պատումներ, հակազդեցութիւններ, քննադատութիւններ տարբեր շրջանակներէ: Կ՛արժէ խօսիլ նաեւ այս մասին:

ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Անկեղծ ըլլալու համար, հիմնականին մէջ, ամէնէն հետաքրքրական բանը այն է, որ բոլոր գաղութներն ալ, իրարմէ որքան ալ հեռու ըլլան, իրարու կը նմանին, բայց իրենք կը կարծեն, որ շատ տարբեր են միւսներէն: Նոյն կերպարներուն կրկնօրինակները բոլոր քաղաքներուն մէջ կը տեսնես: Միակ ցաւալին այն է, որ կարգ մը քաղաքներու մէջ, ուր մեծ թիւով հայեր կան, լեզուն սկսած է նահանջելու: Ատոր լաւագոյն օրինակը Պուէնոս Այրեսն է: Հոյակապ գաղութ է, շատ կը սիրեմ: Զօրաւոր հայեր են, բայց թիւին համեմատ քիչ են հայախօս հայերը: Ամիս մը առաջ հոն էի, ներկայացումներէն մէկուն ընթացքին առաջին շարքին վրայ մարդ մը նստած էր, ամբողջ ժամանակ կը խնդար: Ներկայացումէն եկաւ եկաւ շնորհաւորեց, ըսաւ որ շատ սիրած էր, հակառակ անոր որ հայերէն չի հասկնար եղեր. ըսի «բայց լաւ կը խնդայիր կոր» պատասխանեց, որ «այո, որովհետեւ գիտեմ որ շատ քոմիք մարդ ես»։

 

 «ՀԱՅ-ԵՄ».- Ունինք այն տպաւորութիւնը, որ մանաւանդ Սփիւռքի մէջ հայ ժողովուրդը տեղքայլի մէջ է եւ կ՛ապրի նահանջային, պահպանողական, չըսելու համար յետադիմական վիճակ մը: Ինչո՞ւ տեղքայլի մէջ է կարծիքովդ: Եւ այդ տեղքայլը ինչպէս կը դրսեւորուի մենաներկայացումներուդ մէջ, որոնք ծիծաղ՝ ծիծաղի սիրոյն կը պատրաստո՞ւին կամ անոնք տագնապի ծնունդ են՝ սրբագրումի եւ մանաւանդ փոփոխութեան մղումով:

0804vaheՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Ճիշդ ես, Սփիւռքը տեղքայլի մէջ է, չըսելու համար որ կը նահանջէ: Ասիկա կարծեմ մանրանկարն է ընդհանուր մարդկութեան իրավիճակին, որ սարսափելի արագութեամբ կը նահանջէ: Ամէն տեղ նոյնն է պարագան: Մարդկութիւնը ետ կ՛երթայ եւ ես կ՛ամչնամ որ մարդ եմ: Հայկական իրականութեան մէջ ասոր ամէնէն կարեւոր պատճառներէն մէկը այն է, որ մենք նոր միտքեր, ցնցիչ նորութիւններ ընդունելու պատրաստ չենք, եւ ասոր մէջ անշուշտ մեծ դեր կը խաղան մեր աւանդական միութիւններն ու կազմակերպութիւնները, որոնք միշտ կասկածով կամ արհամարանքով կը նային նորմէն դուրս կարծիքներուն եւ չեն հանդուրժեր այլախոհները: Գալով ինծի, կը փորձեմ տրամադրութիւն մը ստեղծել, ուր կարելի պիտի ըլլայ ամէն ինչ, որքան ալ սուրբ նկատուի, քննութեան ենթարկել: Խնդուքը փորձաքարն է: Եթէ բանի մը հաւատաս եւ դիմանայ, կը նշանակէ որ արժանի է ապրելու, եթէ չդիմացաւ, կը նշանակէ որ արդէն տոկուն չէր: Ասիկա բոլոր տեսակի հաւատքներուն կը վերաբերի:

 

 «ՀԱՅ-ԵՄ».- Ինպէ՞ս կը կազմես կամ կը հիւսես նիւթերդ: Վերնագիրէն դէպի զաւեշտային մանրանասնութիւններ կամ հակառակը, մանրամասնութիւններէն կը ծնի վերնագիրը: Որոնք են հերոսներդ ընհանապէս, իսկ որքա՞ն է improvisation-ի (յանկարծաբանութեան-Խմբ.) բաժինը: Պատահա՞ծ է որ բեմին վրայ եղած միջոցիդ, ներկաներէն մէկը դառնայ հերոսներէդ մէկը: Քանի՞ վերնագրուած գործ ունիս մինչեւ հիմա: Ո՞րը պիտի ըլլայ յաջորդը:

 ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Եթէ խօսքը մենախօսութիւններուս մասին է, բացատրեմ ընդհանուր ընթացքը: Նախ եւ առաջ մնայուն կերպով նօթեր կ՛առնեմ: Ուր որ երթամ, ինչ որ ընեմ հետս ունիմ տետրակ մը, որուն մէջ նօթերս կ՛առնեմ: Երբ կը տեսնեմ որ բաւականաչափ նօթեր ունիմ, այդ բոլորը համակարգիչին մէջ կ՛անցընեմ եւ կը սկսիմ համադրելու: Ընդհանրապէս մինչեւ երեք ժամ տեւողութիւն ունեցող բան մը դուրս կ՛ելլէ, որմէ ետք կը սկսիմ կտրատելու աշխատանքը: Մօտ ժամ մը կտրելէ ետք, բուն դժուար մասը կը սկսի՝ վերջին կէս ժամը կտրելը: Ատիկա ամէնէն դժուար բաժինն է, որովհետեւ ինչ որ ալ ըլլայ՝ վստահ պիտի չըլլաս մինչեւ որ իսկապէս բեմին վրայ չփորձես: Այս բաժինը ժամանակի ընթացքին ինքզինք կը գտնէ: Այնպէս որ, հիմնականին մէջ շատ improvisation-ի տեղ չկայ: Իւրաքանչիւր գործ տարիներու ընթացքին հարիւրէ աւելի անգամներ կը ներկայացուի եւ ժամանակի ընթացքին ահագին փոփոխութիւններէ կ՛անցնի, բայց շատ քիչ բան պատահականութեան կը ձգուի: Անշուշտ ասիկա չի նշանակեր, որ տեղւոյն վրայ յանկարծաբանութիւններ չեն ըլլար: Երբեմն ամէնէն ծիծաղելիները անոնք են:

 «ՀԱՅ-ԵՄ».- Որո՞նք են հանդիսատեսներդ ընդհանրապէս՝ տարբեր տեսակի ճաշակներ, տարիք, սեռ եւ նոյնիսկ չխնդացողները խմբելու գործնական բնորոշումով:

0804vaheberberian2ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Հանդիսատեսներուս կարեւոր մասը երիտասարդներ են: 16 տարեկանէն մինչեւ 30 տարեկան: Ասիկա չի նշանակեր, որ աւելի տարեց հանդիսատես չունիմ: Ունիմ, բայց անոնք աւելի շատ են այն գաղութներուն մէջ, ուր երիտասարդները արդէն սկսած են իրենց մայրենի լեզուն մոռնալու: Անկեղծ ըսած, ես ինքզինքս շատ բախտաւոր կը նկատեմ, որովհետեւ տարբեր տարիքներէ, սեռերէ եւ յատկապէս մշակութային տարբեր ենթահողերէ եկած հանդիսատես ունիմ: Հաւանաբար անհամեստութիւն պիտի ըլլայ եթէ ըսեմ, բայց ըսեմ որ այն հազուագիւտ արուեստագէտներէն եմ, որ ունի համահաւասար չափով արեւմտահայ, հայաստանցի եւ իրանահայ հանդիսատես: Անշուշտ նաեւ կայ հանդիսատեսներու թիւ մը, որ կը վիրաւորուի այս կամ այն նիւթերու հանդէպ ունեցած իմ կեցուածքէս կամ գործածած լեզուէս, բայց ատիկա եթէ չըլլայ կը նշանակէ, որ սխալ բան մը կ՛ընեմ կոր:

 

 «ՀԱՅ-ԵՄ».- Հայաստան վերջերս ականատես դարձաւ յեղափոխութեան: ի՞նչ է քու՝ արուեսատգէտի կարծիքը այս մասին: Ինչո՞ւ անխուսափելի դարձաւ յեղափոխութինը: Կարծիքովդ անիկա պիտի կրնա՞յ գոյատեւել եւ բարեյաջող աւարտին հասնիլ:

 ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Ես ընդհանրապէս լաւատես մէկը չեմ, բայց առաջին անգամ ըլլալով մէջս լաւատեսութիւն մը կայ Հայաստանի ներկայ իրավիճակին կապակցաբար: Հաւանաբար ատոր պատճառը այն է, որ ինչ ալ ըլլայ նախկինէն աւելի գէշ չի կրնար ըլլալ: Կը կարծեմ որ Փաշինեաը խելքը գլուխը մէկն է եւ գոնէ մինչեւ հիմա բան մը չէ ըրած, որ իրեն հանդէպ զգուշ մօտեցում ունենանք կամ թերահաւատութեամբ մօտենանք իր ղեկավարած յեղափոխութեան: Ընդհակառակն, ես համոզուած եմ, որ ժամանակը եկած է որ իբրեւ ազգ կառավարութենէն մեր ակնկալութիւնները մէկդի դնենք եւ մենք մեզմէ ակնկալութիւններ ունենանք: Իւրաքանչիւրս ինչ կրնայ ընել մեր երկիրը քայլ մը առաջ տանելու համար… ձեռքերնէս ինչ որ կու գայ պէտք է ընենք:

 

 «ՀԱՅ-ԵՄ».- Հաւանակա՞ն է որ Սփիւռքը հետեւի բարեկարգչական այս յեղափոխութեան, եւ անիկա ի՞նչ անդրադարձ կրնայ ունենալ ստեղծագործական աշխատանքիդ վրայ, կատակներուդ վրայ:

 ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Հաւանականէն աւելին՝ պայման է եւ Սփիւռքը իր գործօն մասնակցութիւնը բերէ Հայաստանի բարեկարգչական գործին մէջ: Աշխարհի որ ծայրն ալ երթամ դիմացս կ՛ելլեն մարդիկ, որոնք խանդավառ են յեղափոխութեան այս ընթացքով եւ պատրաստ են Հայաստանի մէջ ներդրումներ ընելու, ծրագիրներ մշակելու կամ Հայաստան փոխադրուելու: Անշուշտ ես ալ, իմ կարգիս, կարելիս պիտի ընեմ իմ ներդրումս բերելու իմ միջոցներովս:

 

«ՀԱՅ-ԵՄ».- Որոշ բացակայութենէ ետք, կը ծրագրե՞ս մենաներկայացումէն վերադառնալ խմբային թատերական կատակերգութեան. ունի՞ս պատրաստի գործեր:

 ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Վերջին երկու թատերախաղերս «Պարոն Կարպիս»ն ու «Կեանք»ն էին եւ խենթի պէս կարօտցած եմ անգամ մը եւս նոր գործ մը բեմ հանելը: Ամէն պարագայի, եթէ մօտ ատենէն նոր բան մը չբեմադրեմ՝ թատերախումբիս անդամները պիտի սպաննեն զիս: Ունիմ պատրաստ երկու գործեր, որոնք, կարծեմ, տակաւին քիչ մը աշխատանք կ՛ուզեն:

 

 «ՀԱՅ-ԵՄ».- Ի՞նչ են ապագայի ծրագիրներդ, ընդհանրապէս:

 ՎԱՀԷ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ.- Առ այժմ պիտի շարունակեմ «Ուրեմն»ի շրջապտոյտս: Տակաւին կան շարք մը քաղաքներ, որոնք ցանկիս վրայ են, յատկապէս Եւրոպայի մէջ: Ատկէ անդին կ՛աշխատիմ նոր վէպի մը վրայ, որ գրեթէ աւարտած է եւ յոյս ունիմ, որ մօտ ատենէն կը հրատարակեմ:

Կ՛աշխատիմ նկարներու նոր շարքի մը վրայ եւ գալ տարի ցուցահանդէս մը պիտի ունենամ: Ասկէ զատ, ունիմ նաեւ ֆիլմի վերաբերեալ քանի մը ծրագիրներ, որոնք ֆինանսաւորման կարիք ունին: Նայինք:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here