Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսի Պատասխանատու Խմբագիր Դոկտ. Անդրանիկ Տագէսեանի Խօսքը՝ Հանդէսի 38րդ Հատորի Շնորհանդէսին

0
132

Յարգելի Հիւրեր, սիրելի Բարեկամներ,

Հայ իրականութեան եռեւեփող առօրեային թէ կեանքի արդէն կշռութաւոր դարձած անկայունութեան մէջ, Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսը կու գայ ամէնամեայ իր ժամադրութեամբ վերյիշեցնելու թէ հին ու նոր բազմաթիւ անկայունութիւններու կողքին, դեռ շատ բան կայուն է, յաճախ ալ ամէնօրեայ կշռոյթ ունի (ինչպէս լիբանահայ մամուլը), կամ կիրակնօրեայ կշռոյթ ունի (ինչպէս հայ պատարագն ու պաշտամունքը), յաճախ այդ ամէնօրեայ կշռոյթը ունի ուսուցման ալ ներդաշնակութիւն (ինչպէս՝ մեր դպրոցները):

Յիրաւի, հակառակ մեր յոռետեսական հակումներուն, կեանքը, նաեւ – լիբանահայ կեանքը – կը շարունակէ գեղեցիկ բաներ, պահեր ու խոստումներ հրամցնել, լաւատեսութիւն ներշնչել:

Բացատրելի է՝ այսօր քիչ մը ամէն մարդու ոչ-գոհ տրամադրութիւնը, անբաւարարութեան եւ փոքրակայութեան զգացումը. բոլորիս ծանօթ է նախավերածնունդի հանգրուանը, ուր եւրոպացի գեղանկարիչները իրենց գեղանկարներուն մէկ մասնիկը միայն կը յատկացնէին մարդուն, մնացեալը տրամադրելով բնութեան, կարծես ըսել ուզելով թէ մարդը ընդամէնը մարդուկ է բնութեան հսկային դիմաց: Այսօր, թերեւս ենթագիտակցաբար մենք դարձեալ նման զգացում կ’ունենանք: Արդարեւ, համաշխարհայնացումը մեր առջեւ բացաւ ամբողջ աշխարհի պատկերը, մեր տեսադաշտային պաստառն ընդարձակելով ու անոր շօշափելիութիւնը աներեւակայելիօրէն մեծցնելով: Համաշխարհայնացած այս պաստառին դիմաց, մեզմէ իւրաքանչիւրը, յաճախ ալ իբրեւ փոքրաթիւ ազգ՝ հաւաքաբար, մենք զմեզ փոքրուկ կը զգանք, այս զգացումին պարտուողական հետեւանքներով: Թերեւս չենք անդրադառնար որ մեզմէ դուրս գտնուող այդ ամբողջութիւնը կազմող համապատկերը ինքնին բաղկացած է փոքրամասնութիւններէ:

Հայութեան համար, սակայն, նոր չէ այս փորձառութիւնը: Խորենացին հինգերորդ դարուն, երբ հայոց պատմութիւնը գրելու համար իր պրպտումները կատարելով առաւել մեծ տարողութեամբ ու խորութեամբ դէմ յանդիման գտնուեցաւ Միջին Արեւելքի իրականութեան, ան չընկրկեցաւ իբրեւ անհատ եւ մանաւանդ իբրեւ գաղափարախօս: Ընդհակառակը, բանաձեւեց փրկարար եւ հաւասարակշռուած լաւագոյն խորհուրդներէն մին հայութեան, շեշտելով թէ ճիշտ է, մենք փոքր ժողովուրդ ենք եւ յոլով անգամ օտարներէ պարտուած, բայց բազում գործք քաջութեան գործուած են նաեւ մերում աշխարհի: Այլ խօսքով, ան պնդեց, թէ կա՛ն աշխարհն ու անոր իրագործումները եւ կանք մենք ու մե՛ր իրագործումները: Այս իրողութիւնը պէտք է ընկալել եւ ջանալ ըստայնմ նաւարկել ու լաւագոյնը տալ:

Աշխարհի մէջ գործող հազարաւոր համալսարաններուն, Լիբանանի մէջ գործող հարիւրեակ մը համալսարաններուն եւ մասնաճիւղերուն դիմաց, իբրեւ հայկազեանցի մենք զմեզ փոքր չենք զգար: Աշխարհի մէջ հրատարակուող հազարեակ մը մարդասիրական հետազօտական մամուլին,  Լիբանանի մէջ լոյս տեսնող հանրագումար շուրջ քսան հազար էջ մարդասիրական մամուլի հրատարակութիւններուն դիմաց Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսը ինքզինք նսեմ չի տեսներ: Ընդհակառակը, Հայկազեան Համալսարանը ինքզինք կը գնահատէ իբրեւ Սփիւռքի հայկական միակ համալսարանը, Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւններուն մէջ գործող տասնեակ մը հայ համալսարաններուն կողքին: Նոյնպէս եւ Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսը, որ կը գիտակցի նաեւ թէ ինք այս օրերուն կը մնայ Սփիւռքի մէջ խմորուող ու հրատարակուող միակ հայատառ հայագիտական հանդէսը:

Ահա այս գիտակցութիւնն է, որ Հանդէսի խմբագրակազմը կը դնէ առաւել իրատես պարտաւորութեանց դիմաց, եւ կը մղէ մեզ որ նորոգուած շունչով, Անդրանիկ ծայրագոյն վարդապետ Կռանեանի հոգեհայրութեամբ շարունակելու ընթացքը Հանդէսին, զուլալ ու անխառն պահելու, հաւատարիմ մնալու եւ գործադրելու անոր գլխաւորութեամբ յառաջացուած եւ մեր դաւանած առաքելութիւնը:

Հանդէսը, սիրելիներ, պիտի շարունակէ քննականօրէն մօտենալ իր առաքելութեան, արժեւորել իր իւրաքանչիւր նորածինը, մտորիլ թէ ի՛նչ կարելի էր աւելի՛ լաւ, արդիւնաւէտ ու նպաստաւոր դարձնել: Հանդէսի խմբագրակազմը միշտ ալ պիտի ձգտի ինքզինք գերազանցել, բարելաւել ու ծաւալել իր աշխարհագրական, տարիքային, նիւթերու, բնագաւառներու եւ որակի տարածքները: Որովհետեւ ատիկա սորված ենք հայր Կռանեանէն, այդ ուղեցոյցը տեսած ենք միշտ՝ Հայկազեան Համալսարանէն:

Հանդէսը պիտի ջանայ նոր թարմութեամբ գործել ու տեսլականութեամբ ծառայել ու սատարել, միշտ մտածելով թէ ի՛նչ նոր ուղիներով կարելի կրնայ դառնալ առաւել նպաստաւոր, երկարաժամկէտ ու նշանակալի ծառայութիւն մատուցանել հայ եւ գիտութիւն բնագաւառներուն:

Հանդէսի խմբագրակազմը պիտի չբաւարարուի ու հպարտանայ իր արձանագրած երէկի եւ նոյնիսկ այսօրի ձեռքբերումներով, այլ ատոնք պարզապէս պիտի ծառայեցնէ իբրեւ ուժանիւթ՝ նոր լիցք ու թափ տալու իր առաքելութեան: Խմբագրակազմը միշտ պիտի գցիտակցի որ Հանդէսին որեւէ դրսեւորում վերջնական, աւարտուն եւ ամբողջական չէ, ուստի եւ պիտի շարժի մշտանորոգելիի սկզբունքով:

Կը խնդրեմ, ըսուածները չնկատել խոստումներ, որովհետեւ ասոնք պարզապէս Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսի ընթացքին մէջ տակաւ ծաղկող եւ բնականօրէն ու հարազատաբար աճող դրսեւորումերն են, այն օրէն երբ ծնունդ առաւ Հանդէսը:

Այսօր, շուրջ յիսնամեայ իր երթի հզօր տարիքին հասած Հանդէսը, կոփուած՝ տասնամեակներու իր արդիւնքներով, ջրդեղուած՝ իւրայատուկ փորձառութեամբ, ներդաշնակուած՝ իր երէց, միջին ու կրտսեր սերունդներու աշխատակիցներու հետազօտութիւններով, առաւել ամրացուած՝ իր նորամուտ խմբագիր Տիկ. Սիլվա Փափազեանով, թիկունքաւորուած՝ Հանդէսի ձեռնարկներուն ներկայ գտնուող գիտակից հանրութեամբ, ընդհանրապէս իր աշխատանոցին մէջ եւ շուրջ ծաւալած հաղորդականութեամբ, առողջ ժողովրդավարութեամբ ու համախոհական տրամադրութիւններով յառաջացուցած է համանուագ մը որ իւրայատուկ կոհակներ կ’արձակէ հայ միջավայրին:

Փոփոխուող այս աշխարհին ու միջավայրին մէջ, շատ բան յեղաշրջուած է Հանդէսի հիմնումէն իվեր, որոնցմէ մին Միջին Արեւելքի հայապարպումն է, որ բովանդակութենէ կը զրկէ նաեւ յետեղեռնեան հարիւրամեայ այս հայօճախներուն կենսագործունէութեան պատմութիւնը: Հանդէսը կատարելիք ունի այս առումով եւս:

Պիտի աշխատինք որ Հանդէսին ոգին աւելի վարակիչ դառնայ: Պիտի ջանանք նաեւ ընդօրինակել նման բնոյթի հանդէսներու դրական յատկանիշերէն, յաճախ ալ գործակցութեան աւելի ջերմ ձեռքսեղմումներու նախաձեռնարկ կամ հետեւող դարձնել Հանդէսը: Պիտի որոնենք Հանդէսին հանրային-հասարակական ծառայութեան նոր արահետներ, առաւել իմաստաւորելով այն առաքելութեան տարազը զոր Հանդէսը ունի:

Ամփոփ՝ այնքան ատեն որ Հանդէսը յառաջացնող բոլոր տեսանելի եւ անտեսանելի բաղադրիչներուն «բերնում լեզու կայ եւ փորում սիրտ» (ինչպէս պիտի ըսէր Աբովեան), Հանդէսը իբրեւ հաւատաւոր զինուոր ոչ թէ ‘լեղապատառ ձէն պիտի տայ’ թէ «էդ ու՞մ վրայ էք դուք ձեռք բարձրացրել», այլ՝ կարելի հասունութեամբ, ողջախոհութեամբ, հաւասարակշիռ խօսք, մտածում ու խոհ պիտի փոխանցէ հայութեան նորօրեայ մարտահրաւէրները դիմագրաւողներուն եւ անոնց լուծումներուն ձեռնարկողներուն:

Հուսկ, սիրելիներ Հանդէսը դեռ երկար տարիներ պիտի շարունակէ հայր Կռանեանին եւ այս խմբակին ու Համալսարանի նախագահութեան կողմէ խմորուած ու մշակուած իւրօրինակ թարմ լաւաշ մատուցանել հայութեան եւ գիտութեան: Նորութիւնը պիտի ըլլայ բնական ընթացքը տակաւ մեծցող այս կաղնիին, որ իւրաքանչիւր արեւածագի հետ քիչ մը եւս կը բարձրանայ ու նոր տարածքներ կը թափանցէ:

Ասոր համար, անշուշտ մենք հացի ու ջուրի պէս պէտք ունինք նաեւ ու մանաւանդ Աստուծոյ իմաստութեան շնորհին:

Շնորհակալութիւն:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here