Մարդու Իրաւունքներու Միջազգային Դաշնութեան Բաց Նամակը Սերժ Սարգսեանին

0
157

Մարդու իրաւունքներու միջազգային դաշնութիւնը (FIDH) Հայաստանի մէջ իր անդամ կազմակերպութեան` «Քաղաքացիական հասարակութեան ինստիտուտ» (ՔՀԻ) հասարակական կազմակերպութեան հետ համատեղ, Հոկտեմբեր 26-ին բաց նամակ յղած են ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսեանին, որով կոչ կ’ընեն երկրին մէջ խոշտանգումներու եւ այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատուութիւնը նուաստացնող վերաբերմունքի վերացման ուղղութեամբ քայլեր ձեռնարկելու` օրէնսդրութիւնը եւ փորձը համապատասխանեցնելով միջազգային չափանիշներուն: Այս մասին կը հաղորդէ «civilnet.am» կայքը:

Նամակին պատճէնը ուղարկուած է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսեանին, ՀՀ արդարադատութեան նախարար Հրայր Թովմասեանին, ՀՀ ոստիկանութեան պետ Վլատիմիր Գասպարեանին, ՀՀ գլխաւոր դատախազ Աղուան Յովսէփեանին: Նամակին բնագիրը՝ ստորեւ.

«Յարգելի պարոն նախագահ, 10 եւ 11 Մայիս 2012-ին ՄԱԿ-ի Խոշտանգումներու դէմ կոմիտէն վերանայեցաւ Հայաստանի երրորդ պարբերական զեկոյցը: Կարգ մը քաղաքացիական հասարակութեան կազմակերպութիւններ, ներառեալ` Մարդու իրաւունքներու միջազգային դաշնութեան (FIDH)` Հայաստանի մէջ իր անդամ կազմակերպութեան` Քաղաքացիական հասարակութեան ինստիտուտ հասարակական կազմակերպութեան հետ համատեղ, ներկայացուցին այլընտրանքային զեկոյցներ` ՄԱԿ-ի Խոշտանգումներու դէմ Պայմանագրին ներպետական օրէնսդրութեան, գործողութիւններու եւ քաղաքականութիւններու համապատասխանութեան վերաբերեալ:

«Հայկական պատուիրակութեան հետ երկօրեայ կառուցողական երկխօսութեան արդիւնքով՝ ՄԱԿ-ի Կոմիտէն ընդունեց եզրափակիչ դիտարկումներ, ուր լուրջ մտահոգութիւն կ’արտայայտուէր շարք մը հարցերու վերաբերեալ: Կոմիտէն յայտարարած է, որ ան «լրջօրէն մտահոգուած է […] ոստիկանութեան կողմէ ձերբակալուած անձերու նկատմամբ խոշտանգումներու եւ վատ վերաբերմունքի կիրառման շարունակական բազմաթիւ մեղադրանքներու առնչութեամբ», մասնաւորապէս քրէական դատավարութեան ծիրէն ներս խոստովանութիւն կորզելու նպատակով, ինչպէս նաեւ զինուորական անձնակազմի կողմէ կիրառուած դէպքերու վերաբերեալ: Կոմիտէն եզրակացուցած է, որ քննութիւնները եւ դատական հետապնդումները չեն իրականացուիր անյապաղ, անաչառ կամ արդիւնաւէտ, եւ հետեւաբար մեղաւորները պատասխանատուութեան չեն ենթարկուիր եւ տուժողներուն փոխհատուցում չի տրամադրուիր: «Խոշտանգումներ»-ու սահմանումը ՀՀ Քրէական օրէնսգիրքին մէջ չի համապատասխաներ Պայմանագրի 1 եւ 4-րդ յօդուածներուն:

«Կոմիտէն նաեւ նշած է, որ «խոշտանգումներու եւ վատ վերաբերմունքի տուժողները եւ վկաները բողոք չեն ներկայացներ իշխանութիւններուն` վրէժխնդրութեան վախի պատճառով». Կը բացակայի արդիւնաւէտ մեքանիզմը, որ կը հեշտացնէր բողոքներու ներկայացման գործընթացը եւ գործնականօրէն կ’ապահովէր, որ բողոք ներկայացնողները պաշտպանուած ըլլան վատ վերաբերմունքէ, ահաբեկումէ կամ ճնշումներէ, որոնց կրնան ենթարկուիլ բողոք ներկայացնելու համար:

«Կարգ մը առաջարկութիւններու շարքին ՄԱԿ-ի Կոմիտէն ընդգծած է, որ ընթացիկ օրէնսդրական բարեփոխումներու ծիրէն ներս Հայաստանի Հանրապետութիւնը պէտք է ձեռնարկէ «անյապաղ եւ արդիւնաւէտ միջոցներ ինչպէս օրէնսդրական դաշտին մէջ, այնպէս ալ գործնականօրէն, որպէսզի իւրաքանչիւր ձերբակալուած անձ ոստիկանութիւն բերուելու առաջին իսկ պահէն օգտուի բոլոր իրաւական երաշխիքներէն: Անոնք կը ներառեն պաշտպան ունենալու, անկախ բժշկական զննութիւն անցնելու, հարազատները տեղեկացնելու, իրենց իրաւունքներուն մասին իրազեկուելու եւ շտապ կարգով դատաւորին մօտ ներկայացուելու իրաւունքները:

«Ի լրումն` իբրեւ յետագայ կանխարգելիչ միջոց անհրաժեշտ է ոստիկանութեան բոլոր բաժանմունքներուն մէջ եւ կալանաւորուածները պահելու վայրերուն մէջ հարցաքննութիւններու ձայնա- եւ տեսագրումը ապահովելու համար միջոցներ ձեռնարկել:

«Աւելին, ինչպէս յիշատակած է Կոմիտէն, միջազգային իրաւունքին համաձայն, խոշտանգումներու միջոցով կորզուած ցուցմունքները երբեւէ պէտք չէ կիրառուին իբրեւ ապացոյց դատավարութեան ընթացքին: Համապատասխան միջոցներ պէտք է ձեռնարկուին ապահովելու դատարանին մէջ ապացոյցներու ներկայացման վերաբերեալ օրէնդրութեան համապատասխանութիւնը Պայմանագրի 15-րդ յօդուածին, եւ խոշտանգումներու միջոցով ձեռքբերուած յայտարարութիւնները չներկայացուին իբրեւ ապացոյց որեւէ դատավարութեան ընթացքին:

«Քաղաքացիական հասարակութեան ինստիտուտ» ՀԿ-ն եւ Մարդու իրաւունքներու միջազգային դաշնութիւնը (FIDH) կը կիսեն ՄԱԿ-ի Կոմիտէի կողմէ արտայայտած մտահոգութիւնները: Մենք կոչ կ’ընենք ՀՀ իշխանութիւններուն անյապաղ միջոցներ ձեռնարկել առաջարկութիւններու կատարման ուղղութեամբ:

«Անհրաժեշտ է քայլեր ձեռնարկել, որպէսզի «խոշտանգում» եզրոյթը Պայմանագրի դրոյթներուն համապատասխան պատշաճ կերպով սահմանուի, համարժէքօրէն կանխարգելուին խոշտանգումները եւ վատ վերաբերմունքը ամբողջ հանրապետութեան մէջ եւ ապահովուի պատասխանատուութիւնը` խոշտանգումներու, վատ վերաբերմունքի եւ ազատութենէն զրկուած անձանց գտնուելու վայրերուն մէջ մահուան բոլոր դէպքերուն փաստով անյապաղ, լիարժէք եւ անաչառ քննութիւն իրականացնելու միջոցով: Ինպէս նաեւ պատասխանատուութեան ենթարկել բոլոր մեղաւորները եւ հրապարակել հետապնդման նման դէպքերու արդիւնքները:

«Պր. նախագահ, խոշտանգումներու դէմ կոմիտէին կողմէ ՀՀ պարտաւորութիւններու կատարման վերանայումը Հայաստանի Հանրապետութեան համար առիթ է ապացուցելու, որ ան հաւատարիմ է իր երկրին մէջ խոշտանգումներու եւ այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատուութիւնը նուաստացնող վերաբերմունքի վերացման ուղղուած իր միջազգային պարտաւորութիւններուն: ՔՔԻ-ն եւ FIDH-ը կոչ կ’ընեն ՀՀ իշխանութիւններուն օգտագործելու այս հնարաւորութիւնը օրէնսդրութեան մէջ փոփոխութիւն կատարելու, քրէական դատավարութեան եւ քրէական օրէնսգրքերը բարեփոխելու եւ այլ անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկելու ուղղութեամբ` համապատասխանեցնելով օրէնսդրութիւնը եւ գործնական կիրառութիւնը միջազգային չափանիշներուն»:

Սուէր Պելհասսեն, FIDH Նախագահ
Արման Դանիէլեան, ՔՀԻ նախագահ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here