Հայաստան Ամէնէն Բարձր Ստուերայնութիւն Ունեցող Երկրներէն Է

0
135

Արժոյթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) հրապարակած է «Կովկաս եւ Կեդրոնական Ասիա. Տարածաշրջանային տնտեսական հեռանկարներ» խորագիրը կրող զեկուցումը, որուն համաձայն, Հայաստանի տնտեսութեան ստուերայնութեան աստիճանը 2008 թուականին կատարուած ուսումնասիրութիւններով բարձրագոյններէն մէկն է ո՛չ միայն հարաւկովկասեան տարածաշրջանին, այլ նաեւ արեւելաեւրոպական եւ կեդրոնասիական երկիրներուն մէջ:
Ըստ զեկոյցին, Հայաստանի ստուերային տնտեսութիւնը կը կազմէ երկրի համախառն ներքին արդիւնքի աւելի քան 35 տոկոսը: Վրաստանի մէջ այդ ցուցանիշը 30 է, իսկ Ատրպէյճանի մէջ՝ 32 տոկոս: Ըստ ԱՄՀ-ի, Հարաւային Կովկասի մէջ ստուերայնութեան մակարդակով առաջատար հանդիսացող Հայաստանէն առաւել նպաստաւոր դիրքերու վրայ կը գտնուին նաեւ Ղրղըզստանը, Ուզպեքստանը, Տաճիկստանը եւ Ղազախստանը: Ուզպեքստանի պարագային օրինակ, ստուերայնութիւնը, ըստ ԱՄՀ-ի, կը կազմէ ընդամէնը ՀՆԱ-ին 15 տոկոսը:
Արձանագրելով, որ ոչ պաշտօնական տնտեսութեան գնահատումը մեծ հետաքրքրութիւն կը յառաջացնէ ակադեմական եւ քաղաքական շրջանակներուն մօտ, ԱՄՀ-ի զեկուցումը ներկայացուցած է տնտեսութեան ստուերայնութիւնը պայմանաւորող հիմնական գործօնները: Անոնց կարգին հիմնական տեղ կը գրաւէ փտածութիւնը, հարկային դաշտը եւ աշխատանքային յարաբերութիւնները կաշկանդող օրէնսդրութիւնը, ոչ արդիւնաւէտ դիւանակալութեան համակարգը եւ այլն: Զեկոյցը նաեւ ահազանգ հնչեցուցած է այն մասին, որ ստուերային տնտեսութեան բնագաւառին մէջ աշխատողները ընկերային ապահովագրութեան իմաստով պաշտպանուած չեն ըլլար եւ չեն օգտուիր օրէնսդրութեամբ սահմանուած արտօնութիւններէն։
«Օրակարգ» պարբերականի տնտեսական վերլուծաբան Արմենակ Չատինեանը՝ մեկնաբանելով այս զեկոյցը նշեց, որ ԱՄՀ-ի եւ Համաշխարհային դրամատան միացեալ ջանքերով կազմուած այս գնահատականը բաւական արժանահաւատ է եւ նոյնիսկ քիչ մը նուազեցուած: Ըստ փորձագէտին, Հայաստանին վերաբերող այս մտահոգիչ տուեալը, որ վստահաբար մինչ օրս չէ բարելաւուած, լաւագոյնս կը բացայայտէ իբրեւ թիրախներ հռչակուած փտածութեան, ստուերային տնտեսութեան եւ դիւանակալութեան դէմ պայքարի իրական որակը: Ըստ անոր, ներկայիս այս գծով որոշ քայլերու կը ձեռնարկուի։
«Քայլեր կատարւում են հարկայի վարչարարութեան ուղղութեամբ, բայց դրանք որքանով են համակարգային, որքանով են ուղղուած խնդիրները լուծելուն, այլ ոչ թէ մակերեսային են, դրա մասին խօսում է հէնց ստուերայնութեան 35 տոկոս ցուցանիշը», նշած է Չատինեանը:
Ըստ փորձագէտին, այս երեւոյթի անհանգստացնող տարողութեան մասին կը խօսի նաեւ ԱՄՀ-ի այն դիտարկումը, ըստ որուն, Հայաստանի մարդուժին աւելի քան 58 տոկոսը կը գտնուի կենսաթոշակային դաշտէն դուրս:
«Այսինքն աշխատող ռեսուրսների 58 տոկոսը կենսաթոշակային համակարգին գումարներ պարզապէս չեն վճարում: Դա նոյնպէս ստուեր է: ԱՄՀ-ն որպէս խնդիր նշում է նաեւ բարձր հարկադրոյքները թէ գործատուների, թէ աշխատողների վրայ: Այդ ուղղութեամբ միգուցէ կառավարութիւնը պէտք է քայլեր ձեռնարկի եւ գտնի այն միջին բեռը, որի դէպքում գործատուն եւ աշխատակիցը պատրաստ կը լինեն վճարել հարկերը», նշած է Չատինեանը՝ աւելցնելով, որ ստուերայնութեան այս բարձր ցուցանիշը ժխտական ազդեցութիւն կ՛ունենայ Հայաստանի տնտեսութեան մէջ կատարուելիք հետագայ ներդրումներու մակարդակին վրայ:
Ըստ կառավարութեանն առընթեր Ազգային վիճակագրական ծառայութեան (ԱՎԾ), Հայաստանի ստուերային տնտեսութեան ծաւալը աւելի քիչ է:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here