Սայաթ Նովայի Ծննդեան 300-ամեակի Հանդիսաւոր Նշում Լիբանանի Մէջ

0
174

Կազմակերպութեամբ ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի Շրջանակային վարչութեան եւ «Խօսնակ» ամսագիրի խմբագրութեան, երէկ` Հինգշաբթի, 29 նոյեմբեր 2012-ի երեկոյեան ժամը 7:30-ին, ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի «Ահրամճեան» կեդրոնին մէջ նշուեցաւ հայ անուանի աշուղ Սայաթ Նովայի ծննդեան 300-ամեակը:

Ներկայութեամբ նախկին նախարարներու, երեսփոխաններու, գրասէրներու եւ Սայաթ Նովայի սիրահարներու հոծ բազմութեան, լիբանանեան, հայկական եւ ՀԲԸՄ-ի քայլերգներուն ունկնդրութեամբ բացումը կատարուեցաւ ձեռնարկին:

Իր հիմնադրութեան 55-ամեակը նշող «Խօսնակ» ամսագիրի խմբագրական կազմէն Մարալ Գրտոքեան ողջունելով ներկաները բացուած յայտարարեց ձեռնարկը եւ սեղմ գիծերու մէջ ներկայացուց Սայաթ Նովայի կենսագրականն ու յայտագիրին գլխաւոր մասերը:

Սայաթ Նովայի բանաստեղծութենէն մէջբերած իր խօսքին մէջ Մարալ Գրտոքեան ըսաւ. «Ահաւասիկ այն աշուղը, որ իր երգերով միջնադարու տաղերը սիրելի դարձուց ժողովուրդին»:

Այս առիթով խօսք առաւ լիբանանցի ծանօթ բանաստեղծ Ապտօ Լապաքի, որ բարձր գնահատանքով վեր առաւ Սայաթ Նովայի գրական ու երաժշտական արժէքները` նշելով, որ յատուկ գրքոյկով մօտերս պիտի հրատարակէ վերջերս Արցախի մէջ կայացած հայ բանաստեղծութեան փառատօնի իր յուշերը եւ հայ ժողովուրդին նկատմամբ իր յարգանքի խօսքերը: Արաբերէնով արտասանած իր խօսքին մէջ, բանաստեղծ Լապաքի Սայաթ Նովան ներկայացուց իբրեւ հայ աշուղական եւ զգացական քնարերգութեան հիմնադիրը:

Ապա խօսք առաւ փրոֆ. Սամուէլ Մուրատեանի համալսարանական դասընկերներէն Օհան Պոտրումեան, որ լայնօրէն անդրադարձաւ Մուրատեանի նկարագրային ու գրական-բանասիրական արժէքներուն: Մեծ դրուատիքով ներկայացնելէ ետք փրոֆ. Մուրատեանի արժանիքները, Պոտրումեան թուեց անոր ստացած մրցանակները` պետական թէ գրական հանգամանաւոր մարմիններու կողմէ: Ան յայտնեց, որ Սայաթ Նովայի մասին փրոֆ. Մուրատեանի գործերուն մեծ մասը թարգմանուած է օտար լեզուներու:

Իր կարգին, բեմ բարձրացաւ օրուան բանախօս փրոֆ. Սամուէլ Մուրատեան, որ խօսք առնելով նշեց, որ «եկած ենք նշելու Սայաթ Նովայի ծննդեան 300-ամեակը, որ կը տօնուի նաեւ հայրենիքի թէ այլ վայրերու մէջ` հովանաւորութեամբ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի»:

Ապա փրոֆ. Մուրատեան աւելի քան մէկ ժամ տեւողութեամբ խօսեցաւ Սայաթ Նովայի աշուղական եւ բանաստեղծական վաստակին մասին` հանգամանօրէն նշելով աշուղի եւ գուսանի միջեւ տարբերութեան ըմբռնումը հայ բանասիրութեան մէջ: Մուրատեան թուեց գրական այն գլխաւոր դէմքերը, որոնք սերտած ու գովերգած են Սայաթ Նովայի քնարերգութիւնը, ինչպէս` Յովհաննէս Թումանեան, Եղիշէ Չարենց, Պարոյր Սեւակ, Յովհաննէս Շիրազ, Նիկոլ Աղբալեան: Նմանապէս, թուրք, վրացի թէ ռուս գրական դէմքեր ալ ներբողած են Սայաթ Նովայի աշուղական արժանիքները, ինչպէս` ռուս բանաստեղծ Եաքով Պոլոնցքի: Քաջածանօթ ըլլալով հանդերձ օսմանեան թուրքերէնի, պարսկերէնի եւ վրացերէնի` Սայաթ Նովա սքանչելի հարազատութեամբ կը գրէր, կ՛երգէր ու կ՛արտայայտուէր հայերէն, յատկապէս` Թիֆլիսի բարբառով: Փրոֆ. Սամուէլ Մուրատեան յատուկ ակնածանքով նշեց Նիկոլ Աղբալեանի ներդրումը Սայաթ Նովայի ստեղծագործութեան գրական արժեւորման ճիգերուն մէջ:
«Պատահմամբ չէ, որ կը յիշեմ ՀՅԴ-ի պատասխանատուներէն Նիկոլ Աղբալեանը, որ իր երկերու Բ. հատորին մէջ կ՛անդրադառնար «Ազդակ» եւ «Ազդարար» թերթերուն մէջ լոյս տեսած իր ուսումնասիրութիւններուն` Սայաթ Նովայի մասին: Սայաթ Նովայի գրական, աշուղական հանճարը մեկնաբանած բանասէրներուն մէջ, ամէնէն ճիշդ ու հարազատ ոճով անդրադարձած է Նիկոլ Աղբալեան, որովհետեւ ի՛նք ալ քաջածանօթ էր Թիֆլիսի հայոց բարբառին», ընդգծեց փրոֆ. Մուրատեան` նշելով, որ 1852-ին Գէորգ Ախվերտեան հրատարակեց «Կուսանք» խորագրեալ իր գիրքը Սայաթ Նովայի մասին, եւ այսօր Սայաթ Նովայի ուսումնասիրութեան 160 տարուան գիտութիւն կայ: Փրոֆ. Մուրատեան նաեւ անդրադարձաւ Թումանեանի նախաձեռնութեամբ «Վարդատօն»-ի կազմակերպման, որ կը շարունակուի մինչեւ օրս` Թիֆլիսի եւ Երեւանի մէջ:
Այս առիթով Նժդեհ Պոտրումեան եւ Նանօր Մաճառեան երգով ու դաշնակի վրայ ելոյթ ունեցան Սայաթ Նովայի երգերով: Նմանապէս` Շահէ Պապահիկեան ձեռնադաշնակի վրայ Սայաթ Նովայի ստեղծագործութիւններէն հատուածներ նուագեց, իսկ Թուխիկ Աւետիսեան ասմունքեց Սայաթ Նովայի խօսքերէն:

Աւարտին, ՀԲԸՄ-ի Լիբանանի Շրջանակային վարչութեան ատենադպիր Սիլվա Լիպարիտեան եւ «Խօսնակ»-ի խմբագիր Համբիկ Մարտիրոսեան յատուկ յուշանուէրով պարգեւատրեցին փրոֆ. Սամուէլ Մուրատեանը:

Համբիկ Մարտիրոսեան շնորհակալութիւն յայտնեց բոլորին ու ներկաներուն անունով փրոֆ. Մուրատեանէն խնդրեց, որ երգէ Սայաթ Նովայի խօսքերէն: Ընդառաջելով` Սամուէլ Մուրատեան հմայեց ներկաները` բուռն ծափողջոյններու ներքեւ երգելով Սայաթ Նովայի բանաստեղծութենէն:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here