12.12.12 Խորհրդանշական Ցուցահանդէսով Կ’եզրափակուին Հայ Գրատպութեան 500- ամեակի Յոբելեանական Ձեռնարկները

0
180

  Երեւանի Յովհաննէս Թումանեանի թանգարանին մէջ Դեկտեմբեր 12-ին` ժամը  12.12-ին կը բացուի «Երբ գիրքը կը գտնէ նկարիչը» խորագիրով աննախադէպ ցուցահանդէսը: Ան հայաստանեան 5 խոշոր մշակութային կառոյցներու` Թումանեանի թանգարանի, Հայաստանի  ազգային պատկերասրահի, Չարենցի տուն-թանգարանի, Հայաստանի ազգային գրադարանի եւ Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի համատեղ  նախագիծն է:

 Ըստ էութեան այս ցուցահանդէսը կ’եզրափակէ հայ գրատպութեան 500-ամեակի յոբելեանական ձեռնարկները, որոնք իրականացուած են 2011-ի Դեկտեմբերէն սկսած առ այսօր` ինչպէս Հայաստանի, այնպէս ալ աշխարհի տարբեր երկիրներու  մշակութային աւանդոյթներով յայտնի քաղաքներու մէջ: Ան նուիրուած է հայ գիրքի գեղարուեստական ձեւաւորման աւանդոյթներուն, հայկական միջավայրին մէջ զարգացած  ընթերցանութեան պատմութեան եւ կը ներկայացնէ 19-րդ դարու վերջաւորութենէն մինչեւ 20-րդ դարու 70-ականներու պատմութիւնը եւ այդ ընթացքին ստեղծուած արժէքաւոր ցուցանմուշները: Այս մասին կը հաղորդէ «Արմենփրէս»-ը՝ վկայակոչելով «Գիրք» հիմնադրամը:

19-րդ  դարու վերջը հայ գիրքի արտադրութեան հիմնական կեդրոնները եղած են Կոստանդնապոլիսը, Վենետիկը, Վիեննան, ինչպէս նաեւ հայ մշակոյթի զարգացման կովկասեան կենտրոնները` Թիֆլիսը, Ալեքսանդրապոլն ու Երեւանը:Հայ  գրքարտադրութեան կեդրոնները չափազանց զգայուն էին ժամանակի նոր պահանջներու  նկատմամբ  եւ շատ  արագ  կ’արձագանգէին հասարակական պահանջարկին`անդրադառնալով պատմութեան, հնագիտութեան, ազգագրական երկերուն, առասպելներուն եւ հեքիաթներուն, չշրջանցելով նաեւ  գրական վէպի մշակոյթը: 19-րդ  դարուն  ազգային նոր մշակոյթի ձեւաւորման գործընթացին մէջ  մեծ դեր խաղացած է նաեւ գեղարուեստը, որ յաճախ  կը ներշնչուէր  ազգային պատումներէն եւ գրականութենէն:Եւ պատահական չէ,որ   կարդալու մշակոյթը մշտապէս կը քաջալերուէր նաեւ նկարիչներու կողմէ: Նկարիչներու այս ինքնօրինակ համագործակցութիւնը գիրքի եւ ընթերցանութեան նոր մշակոյթի հետ կը կազմէ ցուցահանդէսի բուն թեման: 20-րդ դարուն այս համագործակցութիւնը աւելի կ’ամրապնդուի գիրքի գեղարուեստական պատկերազարդման բնագաւառին մէջ` զերծ չմնալով դարասկիզբի խորհրդապաշտական եւ ապագայապաշտական հոսանքներու ազդեցութենէն:

Հայաստանի մէջ  խորհրդային իշխանութեան հաստատումէն ետք արեւելահայ գրքարտադրութիւնը վերածուեցաւ պետական մենաշնորհի. ստեղծուեցաւ Հայաստանի Պետական հրատարակչութիւնը: 1920-ական թուականներուն հայ  գիրքի ձեւաւորումը  սերտօրէն կը կապուի Չարենցի անուան հետ: Չարենցը կը ղեկավարէր Պետական հրատարակչութեան գեղարուեստական բաժինը եւ այդ ժամանակաշրջանէն սկսած  որակապէս նոր մակարդակի կը հասնի գրական ստեղծագործութիւններու նկարազարդումներն ու գիրքի ձեւաւորումը ընդհանրապէս: Խորհրդային  իշխանութիւններուն կողմէ Հայաստան հրաւիրուած  բազմաթիւ  նկարիչներ կը ներգրաւուին այդ գործին մէջ ` գիրքի գծագրական ոլորտը հասցնելով կատարելագործման:

Յաջորդ   տասնամեակներուն  այդ  ասպարէզը Հայաստանի մէջ կը հասնի որակական նոր յառաջընթացի եւ բոլոր յայտնի գրական գործերը լոյս կը տեսնեն յայտնի նկարիչներու նկարազարդումներով: Ցուցադրութիւնը կազմուած է 4 բաժիններէ: Առաջինը կը ներկայացնէ 19-րդ դարի հայ գրքարտադրութեան կեդրոնները եւ ժամանակին գիրքի նկարազարդման նմուշները: Երկրորդը` 20-րդ դարու նոր գեղարուեստական հոսանքները եւ հայ գիրքի ձեւաւորումը  այդ ժամանակշրջանին: Երրորդին մէջ կը ներկայացուի գրքարտդրութեան մենաշնորհի շրջանը Խորհրդային Հայաստանի մէջ եւ վերջապէս չորրորդը`  երգիծանքն  ու գծագրութիւնը յետպատերազմեան շրջանին: Ցուցահանդէսին արժէքաւոր ցուցանմուշներու շարքին են Մարտիրոս Սարեանի, Յակոբ Կոջոյեանի, Փանոս Թերլեմեզեանի,Գրիգոր Խանջեանի` գրական ստեղծագործութիւններու նկարազարդումները:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here