«ՀԱԼԷՊ ԿԸ ԾՆԻՆ, ՊԷՅՐՈՒԹ Կ՛ԱՊՐԻՆ ԵՒ ԱՄԵՐԻԿԱ ԿԸ ՄԵՌՆԻՆ»

0
82

Հօրս եւ իր ընկերներուն բարեկամական զրոյցներու ընթացքին

արտայայտուած խօսքերէն եւ միտքերէն է…: Կիրակի կէ-

սօրէ ետքերու մեր տան մէջ Պէյրութ` հայրս եւ իր բարեկամն

երը կը զրուցէին մշակութային եւ ազգային շատ մը նիւթեր:

Բոլորն ալ հոգեպէս եւ մտքով ծանրաբեռնուած` ազգային մեր

մտահոգութիւնները իրենց գլխաւոր օրակարգ, կը զրուցէին եւ

կը վիճաբանէին…: Եթէ այս մէկն ալ իրենց մէկ նիւթերէն էր`

թեկուզ քիչ մը կարօտով` բայց որուն մէջ անպայմանօրէն

յուզում եւ տրտմութիւն խառնուած` անոնք հայուն ճնշուած եւ

պարտադրուած «ճակատագիրը» կ՛որոնէին…:

 

Եթէ մանկութեանս եւ պատանեկութեանս տարիներուն

ներկայ կ՛ըլլայի հօրս եւ իր բարեկամներուն հաւաքներուն,

բայց նաեւ մտիկ կ՛ընէի իրենց զրոյցները, եթէ նոյնիսկ ամէն

ինչ չհասկնալով այդ տարիներուն` μայց մտքիս ու հոգիիս մէջ

տեղ մը ««բոյն» կը շինէին այդ բոլորը` երեւի որպէսզի անդրա-

դառնամ անոնց երբ մեծնայի ու սկսէի ատակ դառնալու այդ

բոլորին…:

 

Եւ այդպէս ալ եղաւ…: Ժամանակի ընթացքին սկսայ սորվիլ

եւ հասկնալ հայուն` իմ պատմութիւնս…: Ցեղասպանութիւնը եւ

անոր արհաւիրքը…: Հօրս եւ իր բարեկամներուն զրոյցին եւ

կատակ-յուզումին բովանդակութիւնը: Թէ ինչո՞ւ համար «հայը

Հալէպ կը ծնի, Պէյրութ կ՛ապրի եւ Ամերիկա կը մեռնի…»: Եւ թէ

հօրս պատմութիւնն ալ մէկ փոքր օղակն էր այդ կատակ-յուզումին:

Հալէպ չէր ծնած` եւ իր պատմութիւնը սկսած էր ատկէ

առաջ…: Շատ մանուկ տարիքին, հազիւ նորածին, հայրս

ծնողացը հետ Այնթապէն եկած էր Հալէպ…: Հասակ առած ու

սորված էր «Երազային Հալէպի» մէջ` որմէ ետք անցած էր

Պէյրութ` իր կեանքը շարունակելու…: Համալսարան, ասպա-

րէզ, ընտանիք եւ մշակութային-երաժշտական ճոխ կեանք:

Բայց հայրս չհասաւ Ամերիկա մահանալու…: Մնաց ու մահա-

ցաւ եւ թաղուեցաւ Պէյրութի մէջ` իր կատակ-յուզումը

չամբողջացնելու տեսլականով…: Բայց այս տեսլականը

իւրաքանչիւր հայուն «ոդիսականն » է…: Ցեղասպանութիւնը

ապրած, հայրենի հողը ու տունը կորսնցուցած եւ Սփիւռքի այլ

գաղութները իր տուն-տուները շինած (մէկը միւսին ետեւէն, եւ

թերեւս արագ-կամաց հերթականութեա՞մբ): Ու տակաւին`

նոյնինքն սփիւռքեան ««հոս-հոն» հողերուն մէջ վերջացնելու

երկրային կեանքը…՞: Ես պիտի հասկնայի «կատակ-յուզում»ը

հօրս եւ իւրաքանչիւր հայուն, թէ ինչո՞ւ էր, որ ««Հալէպ կը ծնին,

Պէյրութ կ՛ապրին ու Ամերիկա կը մեռնին…»:

 

Բայց եւ այնպէս` կեանքը շարունակուեցաւ ու տակաւին…:

Մէկ կողմէ անհատական, միւս կողմէ ընտանեկան ու տակաւին

ազգային-միութենական եւ եկեղեցական, հոս թէ հոն, մէկ գա-

ղութէն միւսը, հայը շինեց ու շարունակեց ապրիլ-վերապրիլ`

որովհետեւ հաւատաց մէկ գերագոյն իրականութեան` Ազգա-

պահպանումին…:

 

Եւ թէ Հալէպ ծնաւ կամ այլ` հայը առաւ այդ երկրին դրոշմը,

կնիքը ու նկարագիրը` շինեց ու շէնցուց: Եւ թէ անցաւ Պէյրութ

կամ այլ` դարձեալ ըրաւ նոյնը…: Ու եթէ տակաւին Ամերիկա

կամ ուրիշը` դարձեալ նոյնն է, որ կը շարունակուի` ազգա-

պահպանումի եւ հայապահպանումի տեսլականը: Եւ այս

տեսլականը անգամ մը եւս ապրեցայ 18 Հոկտեմμեր 2012-ին`

Նիւ Եորքի Սրբոց Նահատակաց Ազգային վարժարանին մէջ…:

 

 

 

75 հայ մանուկներ եւ պատանիներ: Մանկամսուր,

մանկապարտէզ եւ նախակրթարան եւ մինչեւ 6-րդ դասարան:

Խումբ մը նուիրեալ հայ ուսուցիչներ եւ Զարմինէ Պօղոսեանը

տնօրէնուհի…: Նիւ Եորքի նման այս հսկայ քաղաքին մէջ, ուր

կեանքը ու անոր յառաջացուցած «հեւքը» քեզ կրնայ մինչեւ իսկ

շնչահեղձ ընել` շատ հաւանաμար կը փորձուիս մտածելու եւ

ըսելու. «Ինչո՞ւ համար է այս փոքրիկ հայկական վարժարանը

այս հսկայ քաղաքին մէջ…»:

 

Զարմինէն եկած էր Հալէպէն…: Իրեն համար հայակերտումը

եւ ինքնութեան պահպանումը վեր է ամէն զոհողութենէ եւ սա-

կարկումներէն…: Հալէպի ազգային շունչով մեծցած ու դաստի

արակուած` ան կը շարունակէ նոյն ուժգնութեամբ եւ խան-

դավառութեամμ նոր սերունդ «հայ» մեծցնել…: Եւ հայուն

սփիւռքեան կեանքի երթն է այս…: Զարմինէն Նիւ Եորքի մէջ

նաեւ կ՛ապրի Հալէպի սէրը` եւ այսօր նաեւ ռմբակոծումը,

ժողովուրդին վախը, իր ապրած փողոցներուն հրկիզումը…:

Եթէ աչքերուն մէջ կայ կարօտ, բայց նաեւ զսպուած արցունք`

քանի Հալէպը որպէս ծննդավայր կարեւոր հիմք է իր կեանքին…:

«Ամուսինս եւ ես կը մտածէինք Հալէպ վերադառնալ

հանգստեան կոչուելէն ետք…»: Զարմինէին «Երազային

Հալէպին» իրականացող -չիրականացող երազն է այս…:

Երբ կը մտնեմ փոքր դպրոցի տարբեր դասարանները` կը

փորձուիմ հարց տալ ես ինծի թէ արդեօ՞ք Սրբոց Նահատակաց

Ազգային վարժարանի առաքելութիւնը Նիւ Եորքի մէջ կրնայ

նմանիլ Աստուածաշունչի Դաւիթի եւ Գողիաթի անհաւասար

ուժերու մենամարտին…:

 

Հուրի Ղուկասեանը կու գայ Պէյրութէն եւ հայերէնի ու հայոց

պատմութեան ուսուցիչն է…: Երբ լսեցի հայ պատանիին հայե-

րէն արտասանութիւնը եւ թէ ինչպէս անոնք սորված էին հայ

ժողովուրդի պատմութիւնն ու անոր կազմաւորումը` անդրա-

դարձայ այն իրականութեան, որ Դաւիթը` իր անհաւասար

մենամարտին եւ ուժին ու կարողականութեան մէջ` նաեւ յաղթ

եց Գողիաթին…:

 

Բայց հայուն փորձը այս չէ՞ արդեօք…: Անհաւասար «մենա-

Մարտ» ու «պայքար»ի իր պատմութեան շատ մը հոլովոյթն

երուն մէջ…: Ու այս անհաւասար ճակատներուն վրայ` եթէ

հայը պարտուեցաւ` բայց դարձեալ ոտքի ելաւ…: Եթէ կործա-

նեցաւ` նորէն շինեց: Եւ եթէ մեռաւ` առիթը ստեղծեց, որ յա-

ջորդները ապրին ու շարունակեն…: Եւ այս բոլորը կրցաւ ընել

հայը` քանի հաւատաց հայապահպանումի տեսլականին: Ինքնութ

եան կանչը իր սրտին ու հոգիին մէջ, հայուն անհաւասար

մենամարտը կը շարունակուի…: Բայց նաեւ Նիւ Եորքի մէջ…:

 

Զարմինէն եւ իր փոքր «գումարտակը»` Հուրին, Անին, Մա-

րոն եւ Քրիսթինը` Հալէպէն, Պէյրութէն, Երուսաղէմէն ու տա-

կաւին… Նիւ Եորքէն` կը շարունակեն նուիրումով այս անհա-

ւասար «մենամարտը»…:

 

Բայց հայուն գոյապայքարի մէկ մեծ մարտահրաւէրն է այս:

Նոյնիսկ երբ Հալէպ (կամ այլ) կը ծնի, Պէյրութ (թէ ուրիշ տեղ)

կ՛ապրի եւ Ամերիկա (ու տակաւին) կը մեռնի…:

 

Հայուն կատակ-յուզումն է այս իրականութիւնը: Թէ պէտք է

շարունակել ապրիլ «հայկական կեանքը» Հալէպ, Պէյրութ,

Ամերիկա թէ այլ տեղ…:

 

ՀՐԱՅՐ ՃԷՊԷՃԵԱՆ

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here