« ՀԸԶՊԱԼԼԱՅԻ ԶԷՆՔԸ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ ՄԸՆ Է՝ ԽՈՉԸՆԴՈՏԵԼՈՒ ԿԱՄ ՅԵՏԱՁԳԵԼՈՒ ԵՐԵՍՓՈԽԱՆԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ» . ՅԱԿՈԲ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ

0
217

Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի երէկ «Աֆքար» շաբաթաթերթին մէջ լոյս տեսած հարցազրոյցին մէջ յայտնեց, որ հակառակ իր դիմագրաւած եւ իր ապագային սպառնացող վտանգաւոր երկփեղկումին, Լիբանան այսօր դէմ յանդիման կը գտնուի պատմական առիթի մը, որուն ընթացքին կարելի է վաւերացնել համախոհական եւ արդար ընտրական օրէնք մը, որուն շնորհիւ կարելի կ՛ըլլայ խորհրդարան հասցնել լիբանանցիներուն իսկական ներկայացուցիչները:

Յ. Բագրատունի շեշտեց, որ ընտրական օրէնքը քննարկող խորհրդարանական ենթայանձնախումբը տակաւին ոչ մէկ որոշումի յանգած է` միացեալ օրէնք մը մշակելու առումով եւ աւելցուց, որ խորհրդարանի միացեալ յանձնախումբերը, որոնք տեղեկացան ենթայանձնախումբին տեղեկագիրին մասին, պէտք է ստանձնեն իրենց պարտականութիւնները, յատկապէս նկատի ունենալով, որ ժամանակը կ՛անցնի եւ ներքին գործոց նախարարութիւնը միայն հինգ շաբթուան ժամանակ ունի (մինչեւ 9 մարտ) երեսփոխանական ընտրութիւնները կազմակերպելու իր գումակային եւ վարչական քայլերը առնելու:

Ան շեշտեց, որ Լիբանանի պատմութեան մէջ անկիւնադարձային պիտի ըլլան երեսփոխանական այս ընտրութիւնները, եթէ ընտրական նոր օրէնքը իսլամ եւ քրիստոնեայ համայնքներուն հաւասարութիւնը երաշխաւորէ` ըստ Թաէֆի համաձայնագիրին: «Իսկ եթէ կարելի չըլլայ ընտրական նոր օրէնք մը մշակել, ապա Լիբանանի մէջ քաղաքական լարուածութիւնները եւ նեղ շահեր ապահովելու դրութիւնը պիտի շարունակուի», ըսաւ Յ. Բագրատունի:

Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչը շեշտեց, որ Լիբանանի մէջ տիրող կացութիւնը դժուար է` աւելցնելով, որ եթէ լիբանանցին շարունակէ մնալ անտարբեր եւ պահէ իր կոյր ստրկութիւնը` առանց բարձրացնելու իր ձայնը եւ պահանջելու իր իրաւունքները` անգիտակից պատասխանատուներէն, ապա երկիրը քաոսի եւ անտառի օրէնքի պիտի մատնուի:

«Այս բոլորը ես կ՛ըսեմ հիմնուելով այն սկզբունքին վրայ, որ պետութիւնը կազմուած է կառավարութենէն, պետական հաստատութիւններէն, իշխանութիւններէն եւ ժողովուրդէն: Այսինքն` առանց ժողովուրդի պետութիւն չկայ, հետեւաբար բոլորս պատասխանատու ենք: Եթէ կայ քաղաքական անձնաւորութիւն մը, որ փտած է եւ ոճրագործ, ապա քաղաքացիին պարտականութիւնն է զայն հաշուետուութեան կանչել», ըսաւ ան:

Յ. Բագրատունի շեշտեց, որ ընտրական օրէնքէն աւելի կարեւոր է, որ լիբանանցին իր դերակատարութիւնը լիուլի կատարէ եւ երեսփոխանական ընտրութիւններուն ընթացքին քուէարկէ ի շահ իսկական թեկնածուներուն, որոնք իսկապէս զինք կը ներկայացնեն, «եւ ոչ թէ ընտրէ նոյն անձնաւորութիւնները եւ չորս նոր տարիներու ընթացքին շարունակէ վարկաբեկել զայն, լուտանքներ տեղացնել անոր վրայ, կամ շարունակէ անիւներ հրկիզելով ճամբաները փակել», ըսաւ ան:

Ընտրական օրինագիծերուն մասին հարցումի մը պատասխանելով` Յ. Բագրատունի շեշտեց, որ ենթայանձնախումբին նիստերուն պարագային լուրջ տարակարծութիւններ կան, սակայն Ուղղափառ հանդիպումին մշակած ընտրական օրինագիծը արժանացած է մեծամասնութեան համաձայնութեան, ինչպէս նաեւ քննարկուած է վեց յաւելեալ երեսփոխաններ ընտրելու հաւանականութիւնը:

Երեսփոխան Բագրատունի ընդգծեց, որ տարակարծութիւնները իսլամ – քրիստոնեայ հաւասար ներկայացուցչութեան շուրջ չեն, որովհետեւ անիկա արդէն իսկ ապահովուած է Թաէֆի համաձայնագիրով: Հիմնական պահանջը ճշգրիտ եւ արդար ներկայացուցչութիւն ապահովելուն կը վերաբերի, յատկապէս քրիստոնեայ համայնքին պարագային: «Այս պատճառով է, որ քրիստոնեայ համայնքը ճշգրիտ ներկայացուցչութիւն կը պահանջէ` իր իրաւունքներուն սահմաններուն մէջ, եւ ոչ թէ այս կամ այն կողմէն ողորմութիւն կը խնդրէ», հաստատեց Յ. Բագրատունի:

Յ. Բագրատունի նկատել տուաւ, որ 1990-ական թուականներէն ի վեր քրիստոնեաները անիրաւուած են, եւ Ուղղափառ հանդիպումին մշակած ընտրական օրինագիծը կը մարմնաւորէ այդ անիրաւութեան դէմ արձանագրուած հակազդեցութիւնը:

«Նախապէս այս յանցանքով Սուրիան կը մեղադրուէր, սակայն պէտք է ընդունիլ, որ մենք ենք այդ կացութեան եւ այսօրուան իրավիճակին պատասխանատուները: Մենք ենք, որ մեր երկրին մէջ գոյութիւն ունեցող քաղաքական այլ ուժերուն հետ պիտի յարգենք զիրար եւ հասնինք այնպիսի օրէնքի մը, որուն գործադրութեան շրջագիծին մէջ ոչ ոք անիրաւուած, լուսանցքայնացած կամ ջնջուած զգայ: Ինչպէս քրիստոնեայ քաղաքական ուժերը կը մերժեն ուրիշները ջնջել կամ լուսանցքայնացնել, նոյնպէս ալ անոնք պէտք է իսկական գործակցութիւն ապահովեն ի խնդիր Լիբանանի կերտումին», ըսաւ ան:

Յ. Բագրատունի շեշտեց, որ լիբանանահայութիւնը խորհրդարանին մէջ ճշգրիտ ներկայացուցչութիւն չի վայելեր: «Այս առումով կարելի է անդրադառնալ Զահլէի հայ երեսփոխանին, որ լիբանանահայութեան քուէներուն վեց առ հարիւրն իսկ չէ ստացած: Զահլէի մէջ պատահածը արձանագրուած է նաեւ լիբանանեան այլ շրջաններու մէջ, հետեւաբար ճշգրիտ ներկայացուցչութեան առումով նկատի պէտք է առնել նաեւ իւրաքանչիւրին համայնքը, այսինքն` սիւննի համայնքին ներկայացուցիչը պէտք է ընտրուի սիւննիներուն քուէներով եւ ոչ թէ շիիներուն»:

Հըզպալլայի զէնքին մասին հարցումի մը պատասխանելով` Յ. Բագրատունի շեշտեց, որ այդ թղթածրարը արդէն իսկ բարդ հարցի մը վերածուած է: «Սկզբունքային առումով, մենք բոլորս համաձայն ենք, որ լիբանանեան պետութեան օրինականութենէն դուրս զէնք պէտք չէ գոյութիւն ունենայ եւ անիկա ներքին լիբանանեան առումով պէտք չէ օգտագործուի: Սակայն քրիստոնեայ համայնքը խորհրդարանին մէջ ճշգրիտ կերպով ներկայացնելու լուրջ եւ առարկայական ջանքերն ու քննարկումները կ՛արժէ՞ յետաձգել զէնքի թղթածրարին պատճառով: Ինչո՞ւ միշտ քրիստոնեան պէտք է ըլլայ տուժողը», հարց տուաւ Յ. Բագրատունի:

Ան շեշտեց, որ ընտրական օրէնքը պէտք է ըլլայ ազգային համերաշխութիւն ապահովող օրէնք մը եւ ոչ թէ ընտրութիւններուն արդիւնքները կեղծելու հիման վրայ մշակուած օրէնք:

Յ. Բագրատունի ընդգծեց, որ զէնքին հարցը լուրջ է եւ պէտք է զայն իմաստուն կերպով լուծել. այնպէս մը չէ, որ Հըզպալլայի ընդհանուր քարտուղար սէյիտ Հասան Նասրալլա յանկարծ կրնայ յայտարարել, որ Դիմադրութեան զէնքը բանակին պիտի յանձնէ եւ վերջ: «Այդ հարցը շատ աւելի վտանգաւոր է, քան ինչ որ ոմանք կը պատկերացնեն», աւելցուց ան:

Յ. Բագրատունի հաստատեց, որ ինք համոզուած է, որ Մարտ 14-ի քաղաքական ուժերը կը պահուըտին այնպիսի հարցերու ետին, որոնց լուծումը մէկ օրէն միւսը կարելի չէ ապահովել. անոնք ազգային երկխօսութեան հարցը ուղղակիօրէն առնչեցին կառավարութեան հրաժարականին, ինչպէս նաեւ զէնքին հարցը առնչեցին ընտրական օրէնքը մշակող յանձնախումբին` պատճառ դառնալով, որ ժամանակը անցնի ու ժամկէտներու դէմ յանդիման գտնուինք եւ երեսփոխանական ընտրութիւնները թեքնիք պատճառներով յետաձգելու կարելիութեան մասին խօսուի:

Երեսփոխան Բագրատունի մաղթեց, որ կարելի ըլլայ ընտրական արդար օրէնքի մը յանգիլ` նշելով, որ խորհրդարանի նախագահ Նեպիհ Պըրրի ամէն ջանք ի գործ կը դնէ` որդեգրելու քաղաքական բոլոր ուժերը գոհացնող ընտրական արդար օրէնք մը:

1960-ի ընտրական օրէնքին մասին հարցումի մը պատասխանելով` Յ. Բագրատունի շեշտեց, որ բոլոր ղեկավարներն ու պատասխանատուները` սկսեալ հանրապետութեան նախագահէն, ջնջած են 1960-ի ընտրական օրէնքը, որուն հիման վրայ այլեւս կարելի չէ ընտրութիւններ կատարել:

Յ. Բագրատունի ընդգծեց, որ իր կարծիքով, կարեւորագոյնը ընտրաշրջաններուն աշխարհագրութիւնն է, այսինքն` համամասնական թէ մեծամասնական ընտրական օրէնքին հիման վրայ կատարուելիք երեսփոխանական ընտրութիւններուն ընթացքին կարեւոր է, որ ընտրաշրջանները համապատասխանեն լիբանանեան ընկերութեան հատուածներուն: «Օրինակի համար, Այնճարը կը զետեղուի սիւննի մեծամասնութիւն վայելող հսկայ ընտրաշրջանի մը մէջ եւ կ՛ապահովուի լիբանանահայ երեսփոխան մը, որ սիւննի համայնքին քուէներով կ՛ընտրուի եւ ոչ թէ հայութեան, եւ այսպիսի բազմաթիւ օրինակներ կան», եզրափակեց Յ. Բագրատունի:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here