ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան մէջ տեղի ունեցաւ «Բաքուի նահանգի հայութիւնը 19-րդ դարի երկրորդ կէսին» եւ «Բաքու քաղաքի հայութեան պատմութիւն» գիրքերու շնորհանդէսը

0
173

Փետրուար 27-ին կայացաւ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան պատուէրով եւ հովանաւորութեամբ`  ՀՀ ԳԱԱ պատմութեան ինստիտիւտի աշխատակից, պատմական գիտութիւններու դոկտոր Գէորգ Ստեփանեանի` անգլերէնով հրատարակուած «Բաքուի նահանգի հայութիւնը 19-րդ դարի երկրորդ կէսին» պատմաժողովրդագրական ուսումնասիրութեան (հայերէն տարբերակը լոյս  տեսած է 2010թ., դարձեալ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան պատուէրով) եւ հայերէնով լոյս տեսած «Բաքու քաղաքի հայութեան պատմութիւն» աշխատութեան շնորհանդէսը:

Միջոցառման մասնակցած էին ՀՀ ԱԳՆ նախարարի տեղակալ  Շ. Քոչարեան, ՀՀ գլխաւոր ռազմական տեսուչ Մ. Յարութիւնեան, ՀՀ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի պատմութեան ինստիտիւտի տնօրէն Ա. Մելքոնեան, Հայաստանի ազգային արխիւի տնօրէն  Ա. Վիրաբեան, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, գիտութեան վաստակաւոր գործիչ Վ. Բարխուդարեան եւ այլ պաշտօնատար անձիք, գիտնականներ:

ՀՀ սփիւռքի նախարարը խորհրդանշական համարեց այն փաստը, որ շնորհանդէսը համընկած է Սումգայիթի ջարդերու եւ Արցախեան ազատամարտի յաղթանակներու ժամանակահատուածին հետ:

Շնորհաւորելով հեղինակին` ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեան նշեց. «Այս գրքերը մեծ ներդրում են Հայոց քաղաքակրթութեան արժեհամակարգի համակողմանի ուսումնասիրութեան գործում: Գ. Ստեփանեանին յաջողուել է արխիւային վաւերագրերի, տեղագրական աշխատութիւնների, վիճակագրական նիւթերի եւ ժամանակի պարբերական մամուլի հրապարակումների հենքի վրայ ներկայացնել Բաքուի հայ բնակչութեան պատմաժողովրդագրական ամբողջական պատկերը»: Գերատեսչութեան ղեկավարը շեշտեց, որ «Բաքուի նահանգի հայութիւնը 19-րդ դարի երկրորդ կէսին» աշխատանքը անգլերէն լեզուով հրատարակելով, մենք կը հակազդենք ատրպէյճանական այն քարոզչութեան, որ անընդհատ կ’աշխատի  հակահայկական տեղեկատուութիւն տարածել ամբողջ աշխարհի մէջ: 

«Բաքու քաղաքի հայութեան պատմութիւն» աշխատութեան մէջ սկզբնաղբիւրներու քննութեամբ ցոյց  տրուած է, որ Բաքու քաղաքը Արեւելեան Այսրկովկասի XX դարու երկրորդ տասնամեակի վերջաւորութեան «Ատրպէյճան» անուամբ արհեստածին պետութեան մայրաքաղաք  դարձած է եկուոր թուրք-օղուզներու յետնորդներու` 1930-ական թթ. վերջերէն «Ատրպէյճանցի» յորջորջուած կովկասեան թաթարներու կողմէ տեղաբնիկ ժողովուրդներու (հայեր, թաթեր, լեզգիներ եւ այլն) ցեղասպան քաղաքականութեան, ուծացման, քաղաքակրթական արժէքներու կողոպտման ու ոչնչացման միջոցով:
Տիկին Յակոբեան նշեց, որ կը նախատեսուի «Բաքուի նահանգի հայութիւնը 19-րդ դարի երկրորդ կէսին» գիրքի ռուսերէն թարգմանութիւնը եւ ճիշդ կ’ըլլար, եթէ այսօր գրի առնուէին նաեւ Սումգայիթի ջարդերէն հայ վերապրած-ականատեսներու պատմութիւնները:

ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ  Շաւարշ Քոչարեան Ատրպէյճանի բացայայտ տարածքային յաւակնութիւնները Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ դիտարկեց որպէս  այդ երկրի ժառանգուող մենատիրական վարչակարգի հոգեվարքի հերթական վկայութիւն: Երբ բացայայտ սուտը կը ներկայացուի որպէս ճշմարտութիւն, այդ կը սպառնայ ամբողջ տարածաշրջանի եւ առաջին հերթին ատրպէյճանական ժողովուրդի անվտանգութեանը: Այդ իմաստով ի հարկէ Հայաստանը պէտք է յաղթանակէ ոչ միայն ռազմի, այլ նաեւ` քարոզչական դաշտին մէջ:

ՀՀ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի պատմութեան ինստիտիւտի տնօրէն փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեան նշեց, որ յաղթանակը Արցախեան ազատամարտին հայերուն բաւարար թուաց, եւ ճշմարտութիւնը ապացուցման կարիք չունի: Սակայն քարոզչութեան դաշտին մէջ եղած բացթողումը այսօր շտկուած է եւ վերականգնուած է հաւասարակշռութիւնը: 

ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, գիտութեան վաստակաւոր գործիչ պատմական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆէսոր Վլադիմիր Բարխուդարեան գոհունակութեամբ նշեց մեր ազգի համար այսքան կարեւոր գիրքերու շնորհանդէսը լեփ-լեցուն դահլիճի մէջ: Շնորհակալութիւն յայտնելով ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան եւ յատկապէս նախարարին հայ գիրքի եւ գրականութեան հանդէպ նման հոգածու վերաբերմունքի համար` պարոն Բարխուդարեան նշեց, որ գիրքերու գլխաւոր առաւելութիւնը փաստական վկայութիւններն են, որոնք ամրագրուած մեր պատմութեան անբաժանելի մասն են: Ակադեմիկոսը առաջարկեց նոյն կերպ զբաղուիլ եւ վաւերացնել նաեւ Վրաստանի 19-րդ դարու պատմութիւնը:

Հայաստանի ազգային արխիւի տնօրէն  Ամատունի Վիրաբեանի կարծիքով գիրքը նախ եւ առաջ պատմական մեծ աշխատութիւն է, այնուհետեւ` ատրպէյճանական հակաքարոզչութեան ուղղուած հիմնարար աշխատանք:

Ելոյթներով հանդէս եկան նաեւ պատմական գիտութիւններու դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ Պատմութեան ինստիտիւտի հին դարերու պատմութեան բաժինի վարիչ Էդուարդ Դանիէլեան,  «Քաղաքական հետազօտութիւններու ակադեմիա» հասարակական կազմակերպութեան նախագահ, ԳԱԱ թղթակից անդամ Ալեքսանդր Մանասեան, ՀՀ ԳԱԱ յառաջատար գիտաշխատող, պատմական գիտութիւններու դոկտոր Էմմա Կոստանեան:

Միջոցառման աւարտին ելոյթ ունեցաւ գիրքերու հեղինակ, պատմական գիտութիւններու դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ պատմութեան ինստիտիւտի գիտաշխատող Գէորգ Ստեփանեան: Հեղինակը նշեց, որ ինքը եւս Բաքուի ջարդերէն վերապրած ընտանիքի զաւակ է եւ աշխատանքին նուիրուած է եռանդով, իր մեծերուն արժանին մատուցելու ձգտումով: Պարոն Ստեփանեան ուրախութեամբ ընդգծեց, որ գիրքի շապիկին պատկերուած է Բաքու քաղաքի հայկական առաջին` Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին: Մենագրութիւնը կրնայ օգտակար ըլլալ ինչպէս պատմաժողովրդագրութեան, հայագիտութեան եւ կովկասագիտութեան հարցերով զբաղուողներուն, պատմաբաններուն, այնպէս ալ`  լայն հասարակայնութեան համար:

Շնորհակալութիւն յայտնելով ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան իր հեղինակած գիրքի տպագրութեան նիւթական աջակցութեան եւ անգլերէն թարգմանելու խնդիրը լուծելու համար` հեղինակը մասնաւորապէս նշեց. «Գիտնականներիս համար անչափ կարեւոր է տեսնել պետական գերատեսչութեան կողմից նման գործի կարեւորութեան գիտակցումը: Այն մեզ ուժ է տալիս եւ մղում առաւել քրտնաջան աշխատանքի»:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here