ԵՐԿԽՕՍՈՒԹԵԱՆ ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆ՝ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔՆԵՐՈՒՆ

0
194

 Ապահովական   նոր  փոթորիկ մը  կրնայ հարուածել   Լիբանանը,  եթէ անոր  քաղաքական հոսանքները  չանսան ազգային գիտակցութեան կոչերուն:  Անհանդուրժողութիւնը եւ  հատուածական  շահերու  վազքը կուրացուցած է  ոմանց, մոռնալով խիղճ,  հայրենիք եւ պետական մտածողութիւն: 

Տասնամեակ մը առաջ, Լիբանանի մէջ  համայնքային  առ ճակատումի մը սպառնալիքին  մասին  նախազգուշացումները, ծիծաղելի ու երեւակայածին կրնային թուիլ ոմանց: Հակամարտութեան կողմերը յստակ են այսօր. շիի զօրանոցը՝  Հըզպալլայի   գլխաւորութեամբ, միւսը՝ արմատական, սալաֆական սիւննի զօրանոցը:  Սակայն ցաւալին  այն  է, որ  լարուածութեան  պատճառները  ոչ մէկ առնչութիւն ունին  ներլիբանանեան առօրեային հետ, այլ՝  աղերսուած են  Սուրիոյ զարգացումներուն, Իրանի  միջուկային ծրագիրին եւ իսլամական աշխարհի մէջ  ծագած  սիւննի – շիի  լռելեայն պատերազմին  հետ:  Շէյխ  Ասիրի երեւոյթը այս   սահմաններուն մէջ արժէ դիտել:  Լարուածութիւնը  խորացաւ, երբ  տեղական կարգ  մը հոսանքներ Սուրիոյ  մէջ վարչակարգի փոփոխութեան  վրայ դրին իրենց գրաւը: Մոռցան Լիբանանի ներքին մտահոգութիւնները: Մոռցան  որ Լիբանանն է իրենց հայրենիքը: Մոռցան, որ ձախողութեան դատապարտուած եւ  սուղ արժած են լիբանանեան  համակեցութիւնը խախտելու  փորձերը: Մինչեւ այս պահը, ոմանք կը  փորձեն  Լիբանանը  դուրս բերել  որդեգրած  չէզոքութեան  ընտրանքէն եւ ամէն գնով  մխրճել Սուրիոյ հակամարտութեան մէջ…:

Շատ  դիպուկ արտայայտուեցաւ   Ընկերվար Յառաջդիմական Կուսակցութեան   պետ Ուալիտ Ճոմպլաթ, երբ  անխտիր  դատապարտեց  Սուրիոյ հակամարտութեան  մէջ  ուղղակի  առնչակից դառնալու  փաստը:  Քաղաքական  մտքի տհասութեան  հետեւանք է պարզապէս, Սուրիոյ   հակամարտութեան  մէջ դեր ստանձնելու ոմանց մարմաջը, երբ  առաջին իսկ պահէն ակնյայտ էր, որ   արեւմտեան եւ արաբական պետութիւններն են խաղի կանոնները  թելադրողը: Հետեւաբար,  նախընտրելի պիտի  ըլլար  զգուշանալ նոր արկածախնդրութիւններու արհաւիրքէն: Բաւարար են  լիբանանցիներուն  ապրած  մահն ու սարսափը, քանդումն  ու աւերը, արտագաղթն ու  ընկերային, տնտեսական դառնութիւնները…: Լիբանանեան կարգ մը  խմբաւորումներ    կարծէք տեղեակ ալ  չըլլային  սուրիական հակամարտութիւնը  երկխօսութեան  ճանապարհով  լուծելու միջազգային ընտանիքի նախաձեռնութիւններէն: ՄԱԿ-ը  եւ  որոշումի տէր   մայրաքաղաքներ կտրականապէս կը  մերժեն  հակամարտութեան  ռազմական լուծումը: Այժմ  բանակցութիւններ տեղի կ’ունենան  երկխօսութեան եղանակին ու  տարազին  շուրջ:  Սակայն ըստ երեւոյթին, տուժող կողմեր գոյութիւն ունին   հակամարտութեան խաղաղ  կարգաւորումէն: Որոշ խմբաւորումներ կառչած կը մնան  ռազմական ընտրանքին: Բայց ի վերջոյ,  երկխօսութեան ճանապարհով պիտի  լուծուի հակամարտութիւնը:

Դիւանագիտական լուծումը գետին շահելու պարագային,  սուրիական բանակը պիտի շարունակէ արմատական հոսանքներու դէմ արշաւը: Ո՞ր ուղղութեամբ փախուստ պիտի տան վերջիններս:  Շնորհիւ Յորդանանի եւ Սուրիոյ  գաղտնի սպասարկութիւններուն  միջեւ սերտ գործակցութեան, արմատականներուն առջեւ   Յորդանանը կը մնայ փակ:  Մի  մոռնաք, որ  վերջերս  Մոսկուայի մէջ,  Ապտալլա Բ.  Թագաւորը   նախագահ  Վլատիմիր Փութինին խոստացաւ   իր երկրին սահմանները  փակել Ալ Քայիտայի եւ   արմատական հոսանքներու առջեւ:  Թուրքիա կտրականապէս կը մերժէ ընդունիլ զանոնք, այն մտահոգութեամբ  որ անոնք  կրնան ապակայունացնել երկիրը: Միակ  պարարտ  հողը կը մնայ   Լիբանանը: Չար  շշուկները կ’ըսեն, թէ Սուրիայէն  խոյս  տուած  սալաֆականներ, Ճեպհէթ Ալ Նուսրայի զինեալներ, զանազան   որջեր հաստատած  են Հիւսիսային Լիբանանի եւ Սայտայի  պաղեստինեան գաղթակայաններուն  մէջ: Բազմազգ արմատականներու մուտքը աշխարհաքաղաքական նոր   իրավիճակ մը ստեղծած է Լիբանանի մէջ:

   Հըզպալլայի   ընդհանուր քարտուղար  Հասան Նասրալլա, Չորեքշաբթի օրուան իր  հրապարակային ելոյթին ընթացքին յստակօրէն   ըսաւ.«Քանի մը  օրեր  Լիբանանը կը բաժնեն խռովութենէն»:  Նասրալլայի արտայայտութիւնները  շատ  կը  յիշեցնէին  7 Մայիս 2008-ի դէպքերուն  նախօրէին անոր հրապարակային  վերջին ելոյթը: 

Արաբական աշխարհի   շատ մը պետութիւններու  համար   ձեռնտու է շահագործել լիբանանեան հոսանքներու   միջեւ տարակարծութիւնները եւ   ներքին արիւնահողութեան նոր  «ռաունտ»ի  մը  մէջ մխրճել երկիրը:   Ո՞վ  հաշուի կ’առնէ զսպուածութիւն եւ գիտակցութիւն ցուցաբերելու  հանրապետութեան  նախագահին  կոչերը:

Անկիւնադարձային  ժամեր  կ’ապրի  Լիբանանը: Բայց մարդկային  ինչպիս՜ի հեգնանք, երբ  խորհրդարանի ու  քաղաքական  հոսանքներու  մեծամասնութիւնը  այլ առաջնայնութիւններ ունի իր  օրակարգերուն վրայ: Դժբախտաբար ընտրական  օրինագիծն է մահ ու կենաց՝ ամենահրատապ հարցը:  Սակայն, պահ մը  կը  հարցնե՞ն արդեօք, թէ  վայրկեան առ վայրկեան անորոշութեան գիրկը  մղող պայմաններուն  տակ,  կարելի պիտի  ըլլա՞յ  իրականացնել  խորհրդարանական ընտրութիւններ: Վառօդային տակառի  վրայ նստած   Լիբանանը  ընդհանրապէս  ինչպիս՞ի պատկեր պիտի  ունենայ    չորս ամիս ետք: Արեւմուտքը նոյնպէս  մտահոգ է  Լիբանանի զարգացումներով: Այս կը վկայէ  Բրիտանիոյ արտաքին գործոց նախարար   Ուիլիյմ Հէյկի այցելութիւնը Պէյրութ:

Անցեալին, Իրանի, Սուրիոյ,  Սէուտական Արաբիոյ  միջեւ  փոխադարձ հասկացողութիւն մը կը  հանդարտեցնէր տեղական  կիրքերը: Սակայն այսօր,   հովանաւորներուն  միջեւ տարակարծութիւններ  գոյութիւն ունին  Սուրիոյ  վերաբերեալ:  Բոլոր ենթատուեալները  կը յուշեն, ոչ նախանձելի կացութեան մը իրողութիւնը Լիբանանի մէջ: Արեւմտեան պետութիւններն անգամ  անզօր պիտի   ըլլան   միացեալ տարազով ներկայանալու՝ ապահովական  մագլցումի մը պարագային:   

 Լաւագոյն  ելքը այս   մտահոգիչ   կացութիւնը  շրջանցելու՝ հանրապետութեան նախագահին  հովանոցին տակ  քաղաքական  խմբաւորումներու միջեւ, առանց նախապայմաններու   ներքին երկխօսութիւնն է:  Վճռական կեցուածք մը՝ Լիբանանը հեռու պահելու  շրջանային զարգացումներէն եւ  թիկունք կենալու  ազգային  բանակին  քայլերուն: 

Այս   պահանջելով,  ինքնազսպումի  կոչ կ’ուղղենք  Լիբանանեան  փոքր պաստառներուն վրայ   յաճախակիօրէն  յայտնուղ  մեր  քաղաքական այրերուն:  Լսատեսողական լրատուամիջոցներու առջեւ մեր  խորհրդարանականներուն ցուցաբերած  անպատասխանատու կեցուածքները  եւ դրսեւորումները անթոյլատրելի են եւ վտանգաւոր: Կարծէք   մթնոլորտի ապակայունացումը  ըլլար անոնց գլխաւոր  նպատակը:  Մեր  յարգելի խորհրդարանականները պէտք  չէ  մոռնան, որ  լիբանանցի  ժողովուրդը  ընտրական  օրինագիծէն առաջ եւ առանց բացառութեան՝  իսկական  բարեկարգութիւններ  կը սպասէ  իր  երեսփոխաններէն…: 

ԱՀԱՐՈՆ  ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here