ՀԻՒԿՕ ՉԱՒԷԶԻ ՊԱՅՔԱՐԸ ՊԻՏԻ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԻ

0
250

 Վենեզուելայի նախագահ Հիւկօ  Չաւէզի մահը անոր գաղափարակիցներուն  եւ Երրորդ Աշխարհի  ժողովուրդներուն համար պիտի  մնայ   ծանր կորուստ  մը:  Մահուան գոյժը ցնցած է  Երրորդ  Աշխարհի ազատատենչ  ժողովուրդները, հակառակ որ անոնք  լռելեայն կը նախապատրաստուէին անխուսափելիին:  Անոր շիջումը  պահանջատէր   ժողովուրդներուն մօտ կը խորհրդանշէ   Միջին Արեւելքէն  Լատին Ամերիկա երկարող հակա-իմբերիալիստական ճակատին ուղղուած  հարուած:

Արդարամիտ ու մարդասէր գործիչ մըն էր Հիւկօ Չաւէզ:  Արաբական դատին եւ անիրաւուած ժողովուրդներուն պաշտպանը: Միջազգային  բեմին վրայ ծանօթ էր  Իսրայէլի եւ  Միացեալ Նահանգներու  հանդէպ  իր   յախուռն կեցուածքներով:  Ոմանց տեսանկիւնէն  մեկնելով,  Հիւկօ Չաւէզ  շատ աւելի կառչած էր արաբական աշխարհի  իրաւունքներուն,  քան՝ շատ մը արաբներ…:  Ամիսներ առաջ,  պաղեստինցիները  Բեթղեհեմէի մէջ  պատարագ  մատուցեցին ՝ աղօթելով անոր առողջութեան: 

 Ժողովուրդը կը սիրէր Չաւէզը,  որովհետեւ  ժողովուրդին  ծոցէն  ծնած եւ  ժողովուրդին ծառայող   ղեկավար մըն  էր ան:  Գետնի վրայ  ինք կը վերցնէր  անոնց իրաւունքներուն պաշտպանութեան դրօշը:   Շրջապատէն  սիրուած էր ան:  Կ’ապրէր համեստ ու օրինակելի   կեանք:  Չաւէզ   չքաւորներու պաշտպան եւ իրաւազուրկին բարեկամ նախագահն էր:  Նախագահի  պաշտօնին հասնելէ առաջ,ան  խոստացաւ  ձրի բնակարաններ   կառուցել անպատսպարներուն : Ընտրուելէ ետք անմիջապէս  իրագործեց իր խոստումը:  Խոստացաւ  վերականգնել Վենեզուելան խորհրդանշող միջին խաւը եւ  յաջողեցաւ :  Յամառ եւ անզիջող պայքար մղեց    Միացեալ Նահանգներու հովանաւորութիւնը վայելող  վերնախաւին ու սակաւապետութեան դէմ: Շահեցաւ  ժողովուրդին վստահութիւնը   եւ պետութեան  հակակշիռին տակ վերցուց երկրին  հիմնական դրամագլուխը  հանդիսացող  նաւթի  ճարտարարուեստը:  Նաւթի եկամուտները ամերիկեան  դրամատուներ հոսելու փոխարէն սկսան փոխանցուիլ   երկրին ազգային դրամատուները, ժողովուրդին: Չաւէզ վերականգնեց  երկրին արիւնաքամ տնտեսութիւնը, ստեղծեց աշխատանքային  դիրքեր,  նուազեցուց գործազուրկներու  անթիւ բանակը: Հիւկօ Չաւէզ  եկաւ   յայտարարելու, թէ Երրորդ Աշխարհի պետութիւնները  կրնան պայքարիլ ամերիկեան  գաղութատիրութեան դէմ եւ յաղթել:  Երրորդ Աշխարհը   Չաւէզի մէջ տեսաւ  իր իրաւունքներուն  պաշտպանը:  Իզուր չէր, վենեզուելացիները  Չաւէզը կը  կոչէին  նոր  ժամանակներու Ռոպին Հուտը:

 

Հիւկօ Չաւէզ  զարթնեցուց  լատին ամերիկայի ժողովուրդները: Անոնց մէջ  վերակենդանացուց ազգային  արժանապատուութեան ոգին եւ  ներշնչեց  ամերիկեան հարստահարումներուն  դիմադարձելու խիզախութիւն:

Հիւկօ Չաւէզ պաղեստինցի  ժողովուրդին  բարեկամն էր:  Կարել՞ի է  մոռնալ,  իսրայէլեան բանակին Կազա  ներխուժած օրերուն (2009), Իսրայէլի դեսպանը Վենեզուելայէն արտաքսելու  Չաւէզի  խիզախ   քայլը:  Արաբական աշխարհի մէջ միայն  Մորիթանիան  յանդգնեցաւ հետեւիլ  անոր  օրինակին, որովհետեւ մնացեալներուն մեծամասնութիւնը գաղտնի յարաբերութիւններ կը պահպանէ Իսրայէլի հետ ….:  Չաւէզ յանդուգնօրէն  յայտարարեց .« Միացեալ Նահանգներու ոճրագործ  բազուկն է Իսրայէլը»:

 Իսրայէլի կողմէ  Լիբանանի  դէմ  յայտարարած  յուլիսեան պատերազմի  օրերուն (2006),  Չաւէզ այցելեց  Թեհրան:  Իրանի մայրաքաղաքին մէջ  ան յայտարարեց, թէ  Վենեզուելա անբաժան   մասնիկն է  Կազա- Պէյրութ- Դամասկոս- Թեհրան առանցքին:

Հիւկօ Չաւէզ այն   հազուագիւտ   ղեկավարներէն էր , որ անտեսելով  Իրաքի դէմ հաստատուած  միջազգային  շրջափակումը, այցելեց Պաղտատ (2000)  եւ  հանդիպում  մը ունեցաւ նախագահ Սատտամ Հիւսէյնի հետ:

 Հիւկօ Չաւէզի համար արաբական աշխարհը եւ  Միջին Արեւելքը կը ներկայանար  հակա- իմբերիալիստական  պայքարի  կարեւոր  ճակատներէն   մէկը:  Ան սերտ կապեր կը պահպանէր հակա-ամերիկեան  կեցուածքներով  ծանօթ   Սուրիոյ եւ  Իրանի   ղեկավարներուն հետ:

 Միջինարեւելեան պետութիւններու հետ  Վենեզուելայի սերտ գործակցութիւնը  լուրջ  մտահոգութիւն կը  պատճառէ  Իսրայէլին եւ Միացեալ Նահանգներուն:  Անոնց յատկապէս կը մտահոգէ  Իրան-Վենեզուելա   ուժանիւթի, տնտեսական եւ  ճարտարարուեստի մարզերուն մէջ   համագործակցութիւնը:

 Հիւկօ Չաւէզ այն  հազուագիւտ  ղեկավարներէն էր, որոնք  լայն  ժողովրդականութիւն կը  վայելէին արաբական  աշխարհի ժողովուրդներուն մօտ:  Չաւէզի կարծիքով, այսպէս կոչուած արաբական գարունը, արաբական  աշխարհի   հարստութիւնները  իւրացնելու միջոց պիտի  ծառայէ   տնտեսապէս քայքայուող արեւմտեան պետութիւններուն:   

 Հիւկօ Չաւէզի մօտէն ծանօթ բարեկամներ, կը վկայեն թէ անսպառ եռանդով, աշխատասէր   անձնաւորութիւն մըն էր ան:  Մնայուն  ճամբորդութիւններ կը կատարէր երկրին տարբեր  շրջանները: Անձամբ կը վերահսկէր պետական  ծրագիրներու  գործադրութեան:   Իւրաքանչիւր Կիրակի,  հեռատեսիլի լուսարձակներուն առջեւ նստած, ուղղակի  հաղորդակցութեան  մէջ կը մտնէր   ժողովուրդին հետ (յաճախ  մինչեւ  տասն երկու ժամ).  Անձամբ կը լսէր  քաղաքացիներուն  բողոքները եւ   տեղւոյն վրայ լուծումներ կ’արձակէր:  Առաւօտեան կանուխ ժամերուն, հեռաձայնային   հաղորդակցութեան մէջ կը մտնէր իր նախարարներուն  հետ եւ   կը հետապնդէր անոնց  կատարելիք աշխատանքը: Օրական  հազիւ, թէ  չորս  ժամ   քնանար:  Չաւէզ կ’անտեսէր  բժիշկներու  թելադրութիւնները… իր առողջական   վիճակը:

Մահէն ամիս մը  առաջ, Չաւէզ համակիրներէն խնդրեց, որ  իր  բացակայութեան  զօրակցին երկրի արտաքին գործոց նախարար  Նիքոլաս  Մատուրոյին:  Վերջինս  հաւանաբար  յաղթական դուրս ելլայ  յառաջիկայի  նախագահական  ընտրութիւններէն:  Բայց   ամենամեծ հարցականը անշուշտ պիտի ըլլայ  Չաւէզի «Պոլիվարեան Յեղափոխութեան» ճակատագիրը:  Աղքատ  ընտանիքի մը զաւակը՝ Չաւէզ, իր  հինգ  եղբայրներուն հետ   ճաշակած է  չքաւորութեան  բոլոր դառնութիւնները:  Մանկութեան օրերէն  երազած է  դառնալ    «պէյսպոլ»ի  արհեստավարժ մարզիկ: Այդ ցանկութիւնը իրականացնելու նպատակով կը միանայ  զինուորական ծառայութեան:  Պատանի տարիքէն կը հակի  Գուպայի  յեղափոխութեան: Չաւէզ կ’անդամակցի ձախակողմեան  կազմակերպութիւններու: Տակաւին  23 տարեկանին,  շրջապատին մէջ  արդէն ծանօթ  էր,  Վենեզուելայի  գործող իշխանութիւններուն դէմ իր կեցուածքներով:  Համաշխարհային նաւթի արտադրութեան մէջ Վենեզուելա կը գրաւէր  հինգերորդ  դիրքը:   Սակայն   թշուառութիւն կը տիրէր ամենուրէք: Նաւթային եկամուտները կը  դիզուէին ամերիկեան դրամատուներու մէջ:  1980-ականներուն սկիզբը   Վենեզուելա  բախեց  սնանկութեան  դուռը:    Ձախակողմեան  հոսանքները պոռթկացին եւ  իշխանութիւնը աստիճանաբար անոնց  ձեռքը: Իր  պատանեկութեան  օրերէն,  Չաւէզ  բարեկամներուն կը յայտնէր,  թէ Սիմոն Պոլիվարը եղած է իր  ուղեցոյցը: Երբեք  չէր վառաներ յայտարարելու, թէ Ֆիտէլ  Գասթրօն « Հօր»  մը ազդեցութիւնը  ունեցած է  իր  վրայ:

1998-ին ան ընտրուեցաւ երկրի նախագահ եւ  առաջին  քայլը եղաւ  նոր սահմանադրութիւն մը  մշակել, որ հաստատուեցաւ հանրաքուէով:  Նոր սահմանադրութիւնը   սեփական կալուած ունենալու իրաւասութիւն շնորհեց  ժողովուրդին, երաշխաւորեց քաղաքացիներուն մարդկային իրաւունքները,  իրաւապահ կառոյցներուն  շնորհեց  ազատ գործունէութեան  իրաւունք:  2006-ին  Չաւէզ    վերընտրուեցաւ   նախագահի  պաշտօնին:  Այս առիթով ան  յայտարարեց, թէ  կը կառուցէր  21-րդ դարու ընկերվարութիւն:

Հիւկօ Չաւէզ   իր երազին  ճամբուն վրայ  ակամայ  հեռացաւ կեանքէն, սակայն անոր  յետեւորդները    ուխտած են   շարունակելու գաղութատիրութեան դէմ պայքարը:  :

ԱՀԱՐՈՆ  ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here