ԼԻԲԱՆԱՆԻ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒՆ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐԸ

0
106

Լիբանանի  յառաջիկայ խորհրդարանական  ընտրութիւններուն  ճակատագիրը կը մնայ  նոյնքան  մութ, որքան՝անորոշ :  Ընտրական  նոր օրինագիծին շուրջ, կառավարութեան եւ  քաղաքական  հոսանքներու միջեւ ամիսներու վրայ երկարող բանակցութիւններու  ապարդիւն նիստերէն  ետք,  հանրապետութեան նախագահը, վարչապետը եւ ներքին գործոց նախարարութիւնը, 2009-ի օրէնսդրութեան   հիման վրայ, յառաջիկայ  Յունիսին,   խորհրդարանական ընտրութիւններ կայացնելու միացեալ հաղորդագրութիւն մը հրապարակեցին  :

Լիբանանեան  լայն զանգուածներու  կողմէ  մերժուած այս  օրինագիծը, ընտրութիւններու թուականէն     իննիսուն օր առաջ՝ 11 Մարտէն սկսեալ, երեսուն   օր պայմանաժամով, ցանկացողներուն  առջեւ կը բանայ  թեկնածութեան   դուռը: Սակայն,  հանրապետութեան նախագահին ու վարչապետին յղած  հրաւէրը, կարելի  չէ ընդունիլ իբրեւ գործընթացը  իրականացնելու երաշխիք :   Իրաւական,  քաղաքական եւ  ապահովական բազմաթիւ գործօններ  կրնան արգելք  հանդիսանալ  ընտրութիւններուն:   Իրաւականօրէն, առաջին կարեւոր քայլը պիտի ըլլայ  ընտրութիւնները վերահսկող   մարմնի մը կազմութիւնը, երկրորդ՝  կառավարութիւնը պարտաւոր է  վարկ  քուէարկելու ներքին գործոց նախարարոթեան, որպէսզի վերջինս հետապնդէ նախընտրական աշխատանքները, միաժամանակ՝   կազմակերպէ  ընտրութիւնները:

 Գաղտնիք մը  չէ, որ  վարչապետ  Միքաթիի գլխաւորած կառավարութիւնը պիտի մերժէ  ընթացք տալ վերոյիշեալ երկու նախապայմաններուն: Այս  քայլով, կասեցուցած պիտի ըլլայ  հին՝ 1960-ի օրինագիծին հիման  վրայ  նախատեսուող  ընտրութիւնները:  Միւս կողմէ, ընդդիմութեան ճակատէն  ներս, Սաատ Հարիրի՝  իր  քրիստոնեայ դաշնակիցներուն եւ Ուալիտ  Ճոմպլաթի  հետ  կ’աշխատի    ընդդիմութեան  շահերը լաւագոյնս պաշտպանող օրինագիծ մը  մշակել: Ընդդիմութիւնը կը մերժէ մասնակցիլ խորհրդարանի լիագումար նիստերուն ,այն  մտահոգութեամբ որ , խորհրդարանական  մեծամասնութիւնը  յաջողի  քուէարկութեան  դնել եւ  վաւերացնել   Ուղղափառ Հանդիպումէն բխած օրինագիծը: Այսօրուան դրութեամբ,  ընդդիմութիւնը  1960-ի օրինագիծին   գործադրութեան մէջ կը տեսնէ  ընտրական  իր յաջողութիւնը:

  Խոշորացոյցի անհրաժեշտութիւն չկայ ապացուցելու, որ  հակառակորդ կողմերը  փոխադարձ  վեթօներ սահմանած են իրարու դէմ:  Ընդդիմութիւնը կը մերժէ  նոր ընտրական  օրինագիծին հաստատումը,  մինչ   խոհրդարանական  մեծամասնութիւնը  կը մերժէ  հին՝  1960-ի հիման վրայ ընտրութիւնները:

Այստեղէն կը  ծագի հարցում մը. Մինչեւ եր՞բ եւ ու՞ր կարելի պիտի  ըլլայ  շարունակել քաղաքական այս քաշքշուքը: Ինչպիս՞ի  կացութիւն  մը   երկու խմբաւորումները պիտի մէկտեղէ    համախոհական  օրինագիծի մը շուրջ:

Ընտրութիւններու ճակատագիրին   վերեաբերեալ  գոյութիւն ունի քանի մը տեսակէտ:  Ոմանց կարծիքով,  սուր  հակասութիւններու  առկայութիւնը հաստատելով  հանդերձ,  կողմերը կը զգուշանան  հակամարտութիւնը փողոց  հասցնելու հետեւանքներէն:  Անոնք  հաշուի  կա’ռնեն փոխհասկացութեան  եզր մը ստեղծելու  միջազգային  ընտանիքին   թելադրութիւնները: Այսինքն, քաղաքական  հոսանքները  վերջին պահուն  միջին եզր մը  պիտի  գտնեն ընտրական   օրինագիծին  վերաբերեալ, որուն պիտի յաջորդէ  համախոհական կառավարութեան մը կազմութիւնը:

Այլ վարկածի մը համաձայն, արտաքին  ճնշումները  կորսնցուցած են իրենց ազդու լծակները:  Այսօրուան քաղաքական  պայմանները  կը տարբերին  անցեալէն:    Որոշումի տէր պետութիւններ հասու պիտի  չըլլան  կանխելու սահմանադրական  բացի մը  գոյացումը:  Այսօր  փոխուած են  միջազգաին  փոխյարաբերութիւնները: Հետեւաբար, 20  Յունիսին, գործող  խորհրդարանին  պաշտօնավարութեան ժամկէտը աւարտելէ ետք,   խորհրդարանական   դատարկութիւն  մը պիտի ստեղծուի երկրիին մէջ:  Քաղաքական գլխաւոր  զօրանոցներուն մէջ գործող  կարգ մը  խմբաւորումներու  քայլերուն հետեւելով, ոմանք իսկապէս  կը  խուսափին ընտրութիւններէն: Ոմանք իրենց  գրաւը Սուրիոյ զարգացումներուն վրայ դնելով՝  ժամանակի  քմայքին   յանձնած են   ընտրութիւններուն  ճակատագիրը:  Խորհրդարանական  մեծամասնութիւնը կը մերժէ  1960-ի օրինագիծին հիման վրայ  ընտրութիւնները, որովհետեւ  տուեալ օրինագիծը չերաշխաւորեր    ճիշդ ներկայացուցչութիւն: Ան միաժամանակ պիտի կորսնցնէ   իր վայելած մեծամասնութիւնը: Այս առիթով կ’արժէ  ընթերցողներուն յիշեցնել հետեւեալ  իրողութիւնը. ճիշդ է, որ Սաատ Հարիրի  յաղթական   դուրս եկաւ  2009-ի խորհրդարանական ընտրութիւններէն, ապահովելով  71 աթոռ, սակայն  երկու միլիոն հաշուող  քուէարկողներու ընդհանուր  թիւին մէջ, ընդդիմութիւնը 140 հազար   քուէ աւելի ստացաւ քան,  ընտրութիւններէն  յաղթանակով դուրս ելլող կողմը..:

Ընտրութիւններուն  ճակատագիրին  վերաբերեալ այլ տարբերակի մը վրայ գրաւ դնողներ ալ կան: Վերջիններուս համոզումով,   խորհրդարանական   պարապութիւնը անխուսափելի է: Խորհրդարական   պարապութիւնը  զինեալ հակամարտութեան պիտի  մղէ  երկիրը:  Այսպիսի հակամարտութիւն մը, վերջաւորութեան   փոփոխութիւններ պիտի ստիպէ կատարել  սահմանադրութեան  մէջ, այլ խօսքով՝  փոփոխութեան պիտի ենթարկուի քառորդ դարու կեանք ունեցող Թայէֆի համաձայնագիրը:  Շիիները այն պատկերացումը   ունին, որ սահմանադրութեան  որեւէ  փոփոխութիւն՝ սիւննիներուն հաշւոյն   յաւելեալ իրաւասութիւններ պիտի  շնորհէ իրենց  համայնքին:    Քրիստոնեայ համայնքէն շատ մը հոսանքներ նոյնպէս  խանդավառ են զինեալ հակամարտութեան մը  հեռանկարներէն….: Անոնք  կը խորհին, թէ շիիներուն ապաւինելով  պիտի  յաջողին վերականգնել Թայէֆի համաձայնագիրով  կորսնցուցած   իրենց մենաշնորհումները: Սիւննիները համոզուած են, որ   յատկապէս Սուրիոյ մէջ իրենց   փայփայած   փոփոխութիւննրուն լոյսին տակ, շրջանային եւ միջազգային  լուծում  մը  պիտի  պարտադրեն Հըզպալլայի  զէնքին:

 Վերոյիշեալ երեք  սենարիօներէն, մեր  նախընտրութիւնը բնականաբար կ’երթայ  առաջինին:  Տասնեօթ տարբեր   համայնքներէ   բաղկացած   գործող   դրութեան  մէջ, լիբանանահայութեան համար  Լիբանանը  առաջին իսկ օրէն  եղած է, համայնքներու միջեւ  արդար բաժնեկցութեան եւ խաղաղ  գոյակցութեան  երկիր:  Ընտրական  համախոհութիւն  չի նշանակեր իրաւասութեան  յափշտակում կամ՝ համայնաքային  իրաւունքներէ զիջում:  Քրիստոնեայ  համայնքը   չունի ընտրական մտահոգութիւն: Անոր հիմնական հարցը  յափշտակուած իրաւունքներու  վերականգնումն է :  Ոչ մէկ համայնք   իրաւունք պիտի   ունենայ  սեփականացնելու  մէկ ուրիշին    իրաւունքը: Փոխհասկացողութեան եւ  համագործակցութեան  ծիրին մէջ ,  ինչպէս այլ  համայնքներու պարագային՝  լիբանանահայ համայնքը  տէր պիտի կենայ իր իրաւունքներուն  եւ  ինք պիտի  որոշէ  իր   ներկայացուցիչները:  

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here