ՏԸ ՆԻՈՒ ԵՈՐՔԸՐ ԿԸ ԳՐԷ ԹԱՔՍԻՄ ՀՐԱՊԱՐԱԿԻ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԱՆ ԵՒ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՓԱՍՏԻՆ

0
131

Ամերիկեան «Տը Նիու Եորքըր»  պարբերականը  գրած է Իսթանպուլի Թաքսիմ  հրապարակի Կեզի  զբօսայգիի հայկական գերեզմանատան եւ  Հայոց Ցեղասպանութեան մասին: Անդրադարռնալով Իսթանպուլի  Կեզի զբօսայգիի վերջին քանի մը շաբթուան ընթացքին տեղի ունեցող  իրադարձութիւններուն, «Տը Նիու Եորքըր» կը գրէ, թէ  Թաքսիմի հրապարակը կը ներկայանայ իբրեւ« անցեալի ոչնչացման օրինակ»: « Իսթանպուլի  խիզախ  ցուցարարներներէն շատեր չէին գիտեր, որ դարեր առաջ Իսթանպուլի հայ   համայնքի ներկայացուցիչներ թաղուած են այդ վայրին մէջ, ուր անոնք ներկայիս կը կանգնին». կը գրէ պարբերականը՝ պատմելով  Իսթանպուլի հայկական գերեզմանատան հիմնադրութեան պատմութիւնը, Սուլէյման Հիասքանչ  Սուլթանի  օրօք:

Հասնելով քսաներորդ դարու սկիզբը՝  «Տը Նիու Եորքըր» կ’արձանագրէ, որ  առաջին Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին, Հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակ մէկուկէս միլիոն  հայեր կոտորելու հետեւանքով, մինչեւ 1922 թուականը, Թուրքիոյ մէջ կը մնայ  աւելի նուազ, քան՝ 400 հազար հայ:« Հայերու դէմ իրականացուող քարոզչութեան  հետեւանքով  սկսան սեփականացնել անոնց հողերը, որոնց մէջ՝ գերեզմանատունը: Այս տեղի ունեցաւ  1930-ին:  Այժմ Կեզի զբօսայգիի  տարածքին վրայ կառուցուած են    հիւրանոցներ, բազմաբնակարան շէնքեր, ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ ռատիոյի եւ  հեռուստաընկերութեան շէնքը: Տապանաքարերը  կը շարունակեն երեւալ: Անոնք օգտագործուած են աստիճաններ կառուցելու համար:». կը գրէ շաբաթաթերթը եւ կ’աւելցնէ, թէ թրքական  կառավարութիւնը  մինչեւ օրս չէ ճանչցած Հայոց ցեղասպանութիւնը:

« 1919 թուականին  Պենկալթիի մէջ  կառուցուեցաւ Հայոց Ցեղասպանութեան յիշատակի յուշարձան, սակայն զայն  քանդեցին 1922-ին, նախքան Կեզիի զբօսայգիին  հիմնումը: Ամէն տարի «Ոչ ըսէ խտրականութեան եւ ազգայնականութեան» կազմակերպութիւնը,  24  Ապրիլին, կը կազմակերպէ  ցեղասպանութեան  զոհերու յիշատակի ոգեկոչման արարողութիւն՝ նպատակ ունենալով վերականգնել Կեզիի զբօսայգիին յուշարձանը, սակայն ազգայնականութեան կողմէ կիրարկուող  ճնշումներըկը  կանխեն անոնց նախաձեռնութիւնը». կը  նշէ  «Տը Նիու Եորքըր»:

Պարբերականը  յօդուածը աւարտած է այն  փաստով, որ  ներկայիս  Էրտողանի դէմ դուրս եկած ցուցարարները կը պայքարին իրենց ազատութիւններուն  համար՝ ազատ  ճնշումներէ, արցունքաբեր  կազէ, ժխտումէն եւ անցեալէն: Ցուցարարները կ’արձագանգեն.« Անոնք միայնակ չեն այս հարցին մէջ»:

Թուրքիոյ մէջ 28  Մայիսին մեկնարկած  հակակառավարական ցոյցերը սկիզբ առին Կեզի  զբօսայգիին մէջ, ուր  ոստիկանութիւնը դաժան կերպով ցրեց այգիի  պաշպանները:  Ծառերու մէկ մասը պէտք է կտրուէին կառավարութեան որոշմամբ, հրապարակը վերակառուցելու նպատակով:  Բնապահպանական նկատառումներով Թուրքիոյ մէջ սկսած  շարժումները վերածուեցան հակակառավարական ցոյցերու, որոնց մասնակիցները դժգոհ են իշխանութիւններու վարած ներքին եւ արտաքին քաղաքականութենէն եւ կը պահանջեն կառավարութեան հրաժարականը: Ոստիկանութեան եւ ցուցարարներու միջեւ բախումներու  ընթացքին մինչեւ օրս  զոհուած է  5  անձ, վիրաւորներուն թիւը կը  հաշուէ  7500, ձերբակալեալներուն թիւը կը  հաշուէ  մօտաւորապէս  5 հազար:

Թուրքիոյ  ներքին  գործոց նախարարութեան  տուեալներով՝ մինչեւ օրս  տեղի ունեցած հակակառավարական ցոյցերուն, Թուրքիոյ   79  շրջաններէն  մասնակցած է  2.5 միլիոն մարդ:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here