ԻՆ՞Չ ԿԸ ՆՇԱՆԱԿԷ ԽԱՉՔԱՐ

0
112

Յայտնի թուրք լրագրող Եասմին Չոնկար, որ ներկայիս անգլերէն յօդուածներ կը հրատարակէ համացանցի վրայ, վերջերս լոյս ընծայեց նոր յօդուած մը, որ կը վերաբերի Եգիպտոսի հետ առնչուած եւ հայկական հարցը յուզող վերջին իրադարձութիւններուն։ Ինչպէս յիշուած էր նախապէս, Եգիպտոսի առժամեայ նախագահ Ատլի Մանսուրի վերագրուած էր յայտարարութիւն մը, ըստ որուն՝ Եգիպտոս, վրէժ լուծելու համար Թուրքիոյ կեցուածքէն, պիտի ճանչնար Հայկական Ցեղասպանութիւնը։
Ան մօտաւորապէս հետեւեալը կը պատմէ (համառօտ կերպով թարգմանուած անգլերէնէն).
«Ես առաջին անգամ Եգիպտոսի մէջ է որ սորվեցայ, թէ Գաչքար ի՛նչ կը նշանակէ։ Անկէ առաջ, ինչպէս Թուրքիոյ մէջ բոլորը գիտեն, ինծի համար Գաչքարը Անատոլուի հիւսիսարեւելեան շրջանին մը լերան մը անունն էր։ Թէ ինչո՞ւ այդպէս կոչուած էր այդ լեռը՝ լաւ չէինք գիտեր, բայց իմ երիտասարդի տրամաբանութիւնս ինծի մտածել կու տար, որ այս լեռը, որ ձիւնածածկ էր միշտ, Գաչքար կոչուած էր թրքերէն «գաչ »(խոյս տուր) եւ «քար» (ձիւն) բառերէն։
«Իմ այս տպաւորութիւնս յանկարծ բոլորովին տապալեցաւ, երբ օր մը Եգիպտոսի Հայոց Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ բակին մէջ կանգնեցայ կանաչ մարմարեայ պատի մը առջեւ։ Այդ պատին վրայ, աչքի բարձրութեան վրայ քանդակուած էին երկու աղաւնիներ, որոնց արանքին քանդակուած էր խաչ մը։
«Եգիպտահայ պաշտօնակիցս՝ Կարէն Մուրատեան, որ կ՛ընկերանար ինծի, ըսաւ. «Գեղեցիկ խաչքար է, չէ՞»։ Ես ցնցուեցայ այս բառը իմանալով։ Կարէն զարմացաւ։ «Այս բառը լսած ես, գիտե՛ս, թէ ինչ կը նշանակէ, չէ՞», ըսաւ։ Յետոյ ան ինծի բացատրեց, թէ խաչքարը միջնադարեան քրիստոնէական աւանդութիւն մըն է, որ քանդակուած ու զարդարուն խաչ կը նշանակէ։
«Այն ատեն հասկցայ, որ մեր ձիւնածածկ լերան անունը հայկական անուն մըն էր. անիկա հայկական անուն կը կրէր, ինչպէս կը կրեն Անատոլուի մէջ բազմաթիւ բնակավայրեր ու տեղեր։ Մենք՝ թուրքերս, կամ գոնէ ինծի նման հետաքրքիր թուրքեր, տարբեր պատահարով մը յանկարծ կ՛արթննանք ու կը սկսինք սորվելու բաներ, որոնք մեզմէ թաքնուած էին նախապէս։ Ասիկա ինքնազարգացում մըն է ընդդէմ այն տգիտութեան, որ կրթական մեր դրութեան մէջ մեզ կոյր դարձուցած է՝ մեր նախնիներուն կողմէ գործուած ոճիրներուն դիմաց։
«Այնուհետեւ, բազմաթիւ հայերու հետ հարցազրոյցներ ըրի 1915ի մասին եւ յատկապէս եկեղեցի այցելեցի՝ տեսնելու համար մէկուկէս միլիոն հայերու ի յիշատակ զետեղուած յուշարձանը։ Կարէնը ինծի կը թարգմանէր այդ յուշարձանին վրայ գրուածները»:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here