ՏԻԳՐԱՆԱԿԵՐՏԻ ՄԷՋ ԷՐԷՏՈՂԱՆ – ՊԱՐԶԱՆԻ ՋԵՐՄ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ

0
116

Անցնող շաբաթավերջին, Թուրքիոյ ներքին քաղաքականութեան տեսանկիւնէն շատ կարեւոր իրադարձութիւն մը տեղի ունեցաւ, երբ վարչապետ Էրտողանի պաշտօնական հրաւէրին ընթացք տալով՝ Տիգրանակերտ եկաւ ու որպէս Քիւրտիստանի նախագահ՝ թագաւորներու նման դիմաւորուեցաւ Իրաքի հիւսիսային շրջանի Քիւրտիստանի նախագահ Մեսուտ Պարզանին։
Էրտողան-Պարզանի հանդիպումէն ետք, Պարզանի դրուատալից խօսքեր ըրաւ Էրտողանի մասին եւ շնորհակալութիւն յայտնեց Թուրքիոյ քիւրտերուն հետ հաշտութեան գործընթացին զօրակցելու անոր կեցուածքին համար։
Իր կարգին, Էրտողան ըսաւ. «Լեռ բարձրացածները վար պիտի գան, բանտերն ալ պիտի պարպուին»։ Էրտողան առաջին անգամ ըլլալով արտասանեց նաեւ «Քիւրտիստան» անունը, իսկ Պարզանի գոչեց. «Կեցցէ՛ Թուրք-Քիւրտ եղբայրութիւնը: Կեցցէ՛ խաղաղութիւնը: Կեցցէ՛ ազատութիւնը»։
Այսպէս, այս երկրին մէջ, ուր տասը տարի առաջ տակաւին քիւրտերու գոյութիւնն իսկ չէր ընդունուեր, եւ ուր Պարզանի Թուրքիոյ թշնամի մը կը նկատուէր, այժմ հռչակուեցաւ թուրք-քիւրտ եղբայրութիւն։
Կարելի է մտածել, որ Թուրքիոյ կառավարութիւնը այս կերպով կը փորձէ ընթացք տալ քիւրտերու հետ հաշտութեան գործընթացին կապակցութեամբ կառավարութենէն ակնկալուած քայլերուն։ Քրտական կողմը երկար ժամանակէ ի վեր կը պնդէ, թէ կառավարութիւնը սպասուածը չէ ըրած ու հաշտութեան գործընթացը  կանգ առած է։
Կառավարութեան այս քայլերը բնականաբար քննադատուեցան ազգայնապաշտ շրջանակներու կողմէ։ Ազգայնական շարժում կուսակցութեան նախագահ Տեւլեթ Պահչելի, որ Գերմանիա կ՛այցելէր, բուռն ելոյթի մը ընթացքին նշեց, որ այս քայլերը դաւաճանութիւն կը նշանակեն։
Կասկած չկայ, որ թուրք-քիւրտ եղբայրութիւնը ճամբայ պիտի բանայ դրական կամ ժխտական իրադարձութիւններու։ Այդ իրադարձութիւններէն մէկն ալ կրնայ ըլլալ ընդհանուր ներում մը։ Պարզանի, որ այնքան գոհ էր Տիգրանակերտ այցելութենէն, ըսաւ. «Հաւանաբար Օճալանն ալ ներառեալ, ընդհանուր ներում մը կը հռչակուի»։ Վարչապետ Էրտողանն ալ ըսաւ, որ հայդուկները լեռներէն վար պիտի գան ու բանտերը պիտի պարպուին։ Իմրալըն ալ օր մը կրնա՞յ պարպուիլ արդեօք:
Էրտողան, 11 տարուան ընթացքին Տիգրանակերտ իր այս առաջին այցելութեան ժամանակ, Պարզանիի հետ հանդիպելէ առաջ այլ հանդիպում մը ունեցած էր նաեւ քաղաքապետ Օսման Պայտեմիրի հետ: Հանդիպումին մասնակցած էին ականաւոր քիւրտ քաղաքագէտներ, ինչպէս՝ Տիգրանակերտէն անկախ երեսփոխան ու նախկին բանտարկեալ Լէյլա Զանա, Մարտինէն անկախ երեսփոխան Ահմետ Թուրք եւ Խաղաղութիւն եւ ժողովրդավարութիւն կուսակցութենէն երեսփոխաններ Սըրրը Սաքըք եւ Ալթան Թան:
Էրտողանի ընկերակցած են նաեւ փոխվարչապետներ Պիւլենտ Արընչ, Պեշիր Աթալայ եւ Պեքիր Պոզտաղ: Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմետ Տաւութօղլու Տիգրանակերտ գտնուելուն համար Ուաշինկթըն նախատեսուած Կիրակի օրուան իր այցելութիւնը յետաձգած էր:
Պարզանի-Էրտողան հանդիպումէն մէկ օր առաջ, Խաղաղութիւն եւ ժողովրդավարութիւն կուսակցութեան համանախագահ Կիւլթան Քրշանաք Գերմանիոյ մէջ յայտարարած էր, որ հաշտութեան գործընթացը կանգ առած է, բայց չէ ջնջուած։ Քըշանաք ըսած է, որ կառավարութիւնը կը պնդէ, թէ իր պարտականութիւնը կատարած է, սակայն իրականութիւնը այն է, որ անիկա չէ յաջողած յաջող քայլեր առնել ժողովրդավարացման ուղիին վրայ:
«Պայման է, որ իրաւարար մը՝ երրորդ աչք մը, դիտորդ մը, հետեւի գործընթացին եւ անոր գործադրութեան փուլերուն», ըսած է Քըշանաք, աւելցնելով, թէ այդ երրորդ կողմը պէտք է ընտրուի երկու կողմերուն հաւանութեամբ։ Քըշանաք ըսած է նաեւ, որ քիւրտերը կասեցուցած են իրենց ուժերը ետ քաշելու գործողութիւնը, սակայն հրադադարը յարգած են ու սպանութիւնները կանգ առած են. ապա ան կոչ ըրած է պետութեան, որ այս առիթը չփախցնէ: «Հաշտութեան գործընթացը պէտք չէ զոհ երթայ ընտրութիւններուն», եզրակացուցած է ան:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here