ԱՅԼԱՊԷՍ ՈՉԻՆՉ ՓՈԽՈՒԱԾ Է ԱՆՑԵԱԼԷՆ…

0
136

Քանի մը օր առաջ  լիբանանցիները  պետական եւ  ժողովրդային տարողութեամբ ոգեկոչեցին  Լիբանանի նորագոյն պատմութեան չարայուշ  հանգրուաններէն մէկուն՝ քաղաքացիական  պատերազմին    երեսուն եւ  իններորդ տարելիցը:  Պէյրութի եւ երկրին տարբեր  ամպիոններէն   խօսք առնող անձնաւորութիւնները  դատապարտեցին պատերազմի մշակոյթը: Ոմանք շեշտը դրին ազգային համակեցութեան եւ միջհամայնաքային   համերաշխութեան վրայ:  Ոմանք   յիշեցուցին, թէ   պատերազմին  տուն տուողը  պատճառները  չեն վերացած, սպին թարմ է  տակաւին, առաւել  բեւեռացած է  լիբանանեան  ընկերութիւն: Եթէ նախապէս հատուած մը յարած էր Արեւմուտքին, մնացեալը՝ Արեւելքին, այսօր  համայնքային եւ յարանուանական  բաժանումներու ոստայնի մը  վերածուած է    երկիրը: Ոմանք   ծանրացան  պատերազմին հետեւանքով  յառաջացած  ընկերային-տնտեսական դժուարութիւններուն, ինչպէս նաեւ պետականութեան կազմաւորման եւ  բարգաւաճման  ծրագիրներուն վրայ  համայնքային մոլեռանդութեան ստեղծած   ժխտական անդրադարձին: Քիչեր  արժեւորեցին  հայրենիքի եւ   հայրենի   հողին վրայ ապրելու խորհուրդն  ու  հպարտութիւնը:  Արտայայտուած  խօսքերուն  մէջ  մեծագոյն  բացական, միացեալ եւ ամբողջական   հայրենիքի   գաղափարն էր..:   Իւրաքանչիւրը  կը խօսէր  այնպէս, կարծէք    նոր պատերազմի  մը սեմին  ըլլար երկիրը..:

Քաղաքացիական պատերազմի   39-րդ   տարելիցը  նշուեցաւ   կուտակուած թանձրախիտ  ամպերու,  մթագնող հորիզոնի մը  ծանրութեան տակ:  Կարծէք  պատերազմի  զոհերը  պատգամ, թելադրութիւն  չունենային  գալիք  սերունդներուն:  Պահ մը ակամայ, մարդ   հարց կու տայ՝ անոնք իսկապէ՞ս  մահացան, որպէսզի ապրէր    լիբանանեան  հայրենիքը…: Կը տարակուսինք:  Հարիւր  հազարէ աւելի  զոհեր,  տնտեսական ցնցումներ,  գաղթ, ուղեղներու արտահոսք եւ սակայն  լիբանանցին  ըստ երեւոյթին,  դասեր  չի փափաքիր քաղել  անցեալէն:  Որքա՜ն  պիտի  փափաքէինք    սխալած  ըլլալ  մեր   համոզումներուն մէջ…. այ’ո  իսկապէս, որովհետեւ  պատերազմէն  երեսուն եւ  ինը տարիներ  ետք, ազգային  ինքնութիւնը  եւ Լիբանանը պատանդ  կը մնան   օտար պետութեանց  գրաւին:

Խօսք առնող  դէմքերէն  ոչ ոք   դրուատեց  երկրին  միասնականութեան խորհրդանիշ  լիբանանեան բանակին  սխրագործութիւնները: Բանակը  նահատակերու արեամբ   կը պահպանէ   երկրին կայունութիւնը, ուրիշներ զգուշացումի անուղղակի  պատգամներ  կը յղեն  հայրենիքի արժանապատուութեան  վահանակիրին:  Ակամայ   կը ստիպուինք մտածելու՝ ինքնութեամբ  իսկապէ՞ս լիբանանցի  են այսօրինակ մարդիկ..:

Քաղաքացիական պատերազմի  տխուր  էջերը  թելադրելի  շատ  կէտեր ունին   լիբանանցիներուն. Առաջինը՝ հողին ու   հայրենիքին  կառչելու պատգամն է անկասկած: Երկրորդը՝    համայնքներու եւ  քաղաքական հատուածներու միջեւ  կորսուած վստահութեան  վերականգնումը: Խզուած  կամուրջները  դիւրաւ կարելի պիտի  ըլլայ  վերականգնել, երբ աջ  ու ձախ հովանաւորներ  փնտռելու  փոխարէն, լիբանանցին ապաւինի իր համաերկրացիին զօրակցութեան: Օտարը   պիտի  չուզէ   լուծել  լիբանանցիներուն  միջեւ տարակարծութիւնները, ընդհակառակը՝ կրնայ  միտումնաւոր  հրահրել զանոնք: Լիբանանցիներն են, որ  փոխհասկացողութեան եզրեր պիտի  ստեղծեն իրարու  միջեւ, անկախ  տարակարծութիւններու  բնոյթէն ու  տարողութենէն: 

Ներքին համերաշխութեան  առիթներ միշտ ալ ներկայացած են   լիբանանցիներուն: Վերջին  շրջանին, հանրապետութեան նախագահը,  քաղաքական  բոլոր  հոսանքներուն հետ   խորհրդակցելէ ետք,անոնց հետ   քննարկած  կէտերը    ամփոփեց  «Պաապտայի Յայտարարութիւն» խորագիրով  ծանօթ  յուշագիրին մէջ,  որ  անմիջապէս արժանացաւ   միջազգային եւ շրջանային  պետութիւններու   հաւանութեան:  Պաապտայի  Յայտարարութիւնը  առնուազն Լիբանանի  դիմագիծը  կը պահպանէ  շրջանային  փոթորիկներուն դէմ, միաժամանակ առաւելագոյն չափով  կ’երաշխաւորէ  Սուրիոյ  հակամարտութենէն   հեռու մնալու յանձնառութիւն մը: Անոր դէմ սակարկութիւնները եւ մասնակի  մեկնաբանութիւնները  միայն  հարուած  պիտի  հասցնեն    լիբանանեան  հայրենիքին եւ   լիբանանցիներուն:  Ոչ ոք  յաւակնութիւն չունենայ, որ  Լիբանանէն  քանի մը զինեալ  ղրկելով  պիտի  յաջողի  վճռելու Սուրիոյ  հակամարտութեան  ճակատագիրը…: Սակայն  պատասխանատուութիւնը հաւաքական է , երբ  Սուրիայէն  փախուստ տուած  զինեալներու եւ  ահաբեկչական  որջերու կը վերածուին  լիբանանեան  տարբեր  շրջաններ: Ժամանակն է, ուր   Սուրիոյ հակամարտութեան բացայայտօրէն եւ  ընդյատակեայ  ճանապարհներով  մխրճուած  հոսանքներ  վերադառնան  հայրենիք…:

 Լուրջ իրագործումներ կը  սպասեն  լիբանանեան հայրենիքին, որոնցմէ ամենակարեւորը՝ նախագահական  ընտրութիւնները:

Դժբախտաբար անկախութեան առաջին իսկ օրէն, բացի  1970-ի ընտրութիւններէն,  օտար կամ  շրջանային ուժեր որոշիչ  դերակատարութիւն ունեցած են Լիբանանի նախագահական  ընտրութիւններուն վրայ՝  Եգիպտոս, Միացեալ Նահանգներ, Սուրիա, Սէուտական Արաբիա,  Իսրայէլ,  Ֆրանսա …: Ազգային արժանապատուութեան  գիտակցութիւնը  լիբանանցիներուն պիտի  թելադրէ  սահմանադրութեամբ   նշուած  ժամանակամիջոցին  ընտրել  երկրին նոր նախագահը:  Սակայն  աւելի կարեւորը՝ Լիբանանի  յառաջիկայ  ընտրութիւնները պարտաւոր է, որ ունենան    տեղական, ազգային  տարազ:  Բաւական է ուրիշներու հաճոյակատարութեան արգասիքը  դառնայ  երկրին Առաջին դէմքին անունը: Լիբանանցիները  անհրաժեշտութիւնը չունին սպասելու  այլոց «մուսա»ներուն: Նախագահական   ընտրութիւններուն նախօրէին կը  լսուին  տարբեր հոսանքներ  ներկայացնող  թեկնածութիւններու անուններ:  Այսպիսի պարագաներու, մասամբ հասկնալի է, երբ ժողովուրդը առանց չորը   թացէն զանազանելու  կը  դառնայ  կարգ մը  անուններու գերին:  Սակայն, քաղաքական   կուսակցութիւններու պարագային ընդունելի պիտի  չըլլայ  այդ մէկը:  Քաղաքական   կուսակցութիւնները  նախ  պարտին  ճշդելու իրենց կեցուածքը,  համոզումները եւ այդ դրոյթներուն հիման  վրայ  կատարելու  յարմարագոյն անձին  ընտրութիւնը:

Մեր  համոզումով,  Լիբանանի նորընտիր նախագահը պարտաւոր է, որ վայելէ  քաղաքական բոլոր  կողմերուն  համակրանքն ու վստահութիւնը: Կարեւոր բարենիշներ են անոր անցեալի եւ  այժմու   վարկը:  Լիբանանցիները կը պահանջեն սահմանադրութեան, երկրին  գերիշխանութեան,անոր   պետական կառոյցներուն  հաւատարիմ անձնաւորութիւն մը: Նախագահ, որ  պաշտպանէ երկրին արաբական դիմագիծը: Անձնաւորութիւն, որպէսզի հաւասարակշռուած   քաղաքականութիւն վարէ  շրջանային զարգացումներուն ի տես: Անձ, որ  կասեցնէ արտագաղթը, իրականացնէ վարչական բարեկարգութիւններ,ամրապնդէ   համակեցութիւնը եւ   համայնքներու  միջեւ  համերաշխութիւնը: Անձնաւորութիւն մը, որուն համար  հայրենիքը   գերադասելի ըլլայ  տարբեր  տեսակի շահերէն, նուիրականութեան խորհրդանիշ:

Լիբանանի  քաղաքացիական պատերազմէն    երեսուն եւ ինը տարիներ ետք,  լիբանանցիներուն համար արժանապատուութեան հարց   պարտի դառնալ սեփական տարազով  նախագահի մը  ընտրութիւնը, այլապէս՝ ոչինչ  փոխուած է անցեալէն…:

ԱՀԱՐՈՆ ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here