Ընդառաջելով 100-Ամեակի Երիտասարդական Մարմինին Կոչին`. Հսկում – Քայլարշաւով Լիբանանահայութիւնը Մէկ Մարդու Պէս Վերանորոգեց Իր Ուխտը Եւ Լիբանանեան Հանրային Կարծիքին Ուշադրութիւնը Հրաւիրեց Իր Դատին Վրայ

0
201

Հայոց ցեղասպանութենէն 99 տարիներ ետք համայն հայութիւնը տարբեր նախաձեռնութիւններով, պահանջատիրական արտայայտութիւններով եւ ոգեկոչման ձեռնարկներով եկաւ անգամ մը եւս հաստատելու, որ ժամանակի գործօնը զինք աւելի եւս վճռակամ ու պահանջատէր կը դարձնէ, 99 տարուան թրքական ուրացումը զինք աւելի ուժեղ կերպով կը կապէ իր դատին, հատուցման պահանջին, 99 տարուան ոտնակոխուած արդարութիւնը կը մղէ զինք աւելի բարձրաձայն մերժելու անարդարութիւնը, անմարդկայնութիւնը:

Արդէն շաբաթէ մը ի վեր կազմակերպուած ոգեկոչման ձեռնարկներուն ընդմէջէն այս բոլորը փաստած լիբանանահայութիւնը երէկ երեկոյեան իր դատին նկատմամբ հաւատարմութիւնը, իր պահանջատիրութեան մէջ անսասանութիւնն ու իր հատուցման մէջ անզիջողութիւնը արտայայտեց Պուրճ Համուտէն մինչեւ Նահատակաց հրապարակ տարածուող բոլոր շրջաններէն կատարած մոմավառութիւն¬քայլարշաւով: Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի Լիբանանի երիտասարդական մարմինին կազմակերպութեամբ, երեկոյեան ժամը 7:00-էն սկսեալ լիբանանահայութիւնը իրեն տրամադրուած մոմերով քալեց դէպի Պէյրութի Նահատակաց հրապարակ` ամբողջ ճամբուն ընթացքին անցորդներուն ուշադրութիւնը հրաւիրելով այս նախաձեռնութեան վրայ, այսպիսով նաեւ լիբանանցիները վերյիշեցնելով, որ թուրքը ոճրագործ է, որ հայութիւնը երբեք պիտի չմոռնայ Հայոց ցեղասպանութիւնը, որ միայն յանցանքի ընդունումով կարելի է առաջքը առնել նորանոր սպանդներու: Դարձեալ երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Անթիլիասի մայրավանքին մէջ տեղի ունեցաւ ծաղկեպսակներու զետեղման արարողութիւն` մասնակցութեամբ լիբանանահայ երիտասարդական, մշակութային, մարզական եւ ուսանողական միութիւններու ներկայացուցիչներուն:

Իր ձեւին եւ տարողութեան մէջ աննախընթաց այս հսկումին ընթացքին երիտասարդները կրցան համախմբել համայն լիբանանահայութիւնը, որ անգամ մը եւս անսաց իրեն ուղղուած կոչին եւ առանց տարիքի խտրութեան` ծերունիներէն մինչեւ իրենց ծնողներուն գիրկը եղող մանուկները, քալեց միակամ ու խորհրդաւոր կերպով:  Այս հսկում-քայլարշաւը իր վրայ հրաւիրեց ո՛չ միայն լիբանանեան բազմաթիւ լրատուամիջոցներու ուշադրութիւնը, այլեւ առիթ եղաւ լիբանանեան հանրային կարծիքը զգաստութեան հրաւիրելու:

 

Տասնեակ հազարաւոր հայորդիներով ողողուած Նահատակաց հրապարակին վրայ երեկոյեան ժամը 9:00-ին տեղի ունեցաւ ոգեկոչման ձեռնարկ` ներկայութեամբ լիբանանեան պետական-քաղաքական, կուսակցական պատկան մարմիններու ներկայացուցիչներու, հոգեւորականներու: Լիբանանի եւ Հայաստանի քայլերգներէն ետք բացման խօսքը արտասանեց Արին Ղազարեան. ան հաստատեց, որ 99 տարի ետք հայութիւնը չի մոռնար իր դատը եւ պիտի չմոռնայ, այնքան ատեն որ կենդանի է: Ան դիտել տուաւ, որ նման ոգեկոչման մը կազմակերպման համար Նահատակաց հրապարակի ընտրութիւնը պատահական չէ, որովհետեւ այդ հրապարակը ականատես եղած է օսմանցիներուն կողմէ լիբանանցիներուն նկատմամբ ի գործ դրուած բռնութեան ու սպանդին, այդ վայրին հողը ողողուած է լիբանանցի նահատակներու արեամբ: Առ այդ, Արին Ղազարեան կոչ ուղղեց երբեք չմոռնալու պատմութիւնը, որովհետեւ առանց անցեալին չկայ ապագայ:

Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի Լիբանանի երիտասարդական մարմինին անունով հայերէնով խօսք առաւ Աշոտ Բագրատունի, որ անդրադարձաւ 99 տարիներ առաջ ի գործ դրուած թրքական հրէշային ծրագիրին, դաւադրութեան, որուն զոհը գնաց հայ ժողովուրդը. ան դիտել տուաւ, որ 1915-ին հայութեան պաշտպան երիտասարդութիւնը խաբուած` իր հողերէն հեռու անզէն կը ջարդուէր, մեր ղեկավարութեան ուղեղները թուրք պետական ձեռքերու մէջ կը ճզմուէին, իսկ ժողովուրդը լքուած ու խաբուած «եղբայր» թուրքին կողմէ` կը մորթուէր, կը ջարդուէր, կը բռնաբարուէր` անօթի, ծարաւ ու մերկ: Ան դիտել տուաւ, որ այդ մերկութեան ու սովին, ջարդին ու ցեղասպանութեան կենդանի օրինակն ենք մենք` հաստատելով, որ այսքան տարիներ կրցանք գոյատեւել շնորհիւ մահուան, թուրքին եւ ձուլումին դէմ մղուած անխոնջ պայքարին:

Աշոտ Բագրատունի յայտնեց, որ 99 տարիներ ետք թուրքը կը շարունակէ իր մշակութային եւ ֆիզիքական ողջակիզման ծրագիրը, իր ոճրային քաղաքականութիւնը` աւելցնելով, որ կացութիւնը աւելի կը ծանրանայ այն պատճառով, որ  600 տարուան ստրկութեան հոգեբանութիւնը տակաւին ի յայտ կու գայ կարգ մը հայրենակիցներու մօտ, «երբ թուրքին աղուէսական քաղաքականութեան կը միանայ անբացատրելի միամտութիւն մը, հաւատք մը, որ թուրքը փոխուած է, Պոլսոյ ամիրաներուն նման անձնական փառքէ ու շահէ մոլորուած, համաշխարհային քաղաքացիի կերպարէն կուրցած, ահաւասիկ կը տեսնենք հայեր, որոնք կը սատարեն ցեղասպան Թուրքիոյ տնտեսութեան եւ կ՛արտօնեն բռնատէր պետութեան մը մուտքի կնիքը հայու անձնագիրերուն վրայ, մինչ հեռուն կը տեսնենք մշուշոտ նկարներ, յիշատակներ արեան, ցաւի ճիչեր եւ չորցած արցունքներ»:

Աշոտ Բագրատունի կոչ ուղղեց իւրաքանչիւր հայու` չմոռնալու մեր պապենական հողերն ու անոնց վրայ եղած ապստամբութիւնները, չմոռնալու մեր մեծ մայրերուն կնճռոտած դէմքերէն հոսող արցունքի կաթիլները, մեր ազգին նահատակները ու զէնք բարձրացուցած  հերոսներուն բազուկները, որոնք իւրացուցին երկաթէ շերեփի պատգամը:

Ան հաստատեց, որ շատ են այն փաստերը, որոնք կը վկայեն, թէ թուրքը 99 տարիներ ետք տակաւին ծարաւ է մեր արեան, մեր իսկ հողերէն կը պոռայ ու կը յոխորտայ, կը մերժէ ընդունիլ մեր գոյութիւնը, մեր ինքնութիւնը, մեր ապրելու իրաւունքը:

Աշոտ Բագրատունի հաստատեց, որ 99 տարուան պայքարի ու հերոսութեան զաւակ այսօրուան երիտասարդը, այսօրուան հայը իր վիզը պիտի չյանձնէ թուրքին, պիտի չհաւատայ անոր սուտ խօսքերուն եւ քաղաքականութեան, այլ պիտի շարունակէ պայքարը մինչեւ յաղթանակ եւ յաղթանակէն բացի ոչինչ պիտի ընդունի:

 

Երիտասարդական մարմինին անունով արաբերէնով խօսք առաւ Արամ Գարատաղլեան, որ դիտել տուաւ, թէ 99 տարիներ անցած են Հայ դատի պայքարէն, 99 տարիներէ ի վեր համայն աշխարհին մէջ ապրող հայութիւնը կը շարունակէ պահանջել իրմէ խլուած իրաւունքը, որ իրմէ առնուեցաւ քաղաքական եւ ռազմագիտական աժան հաշիւներով, Համաշխարհային Ա. պատերազմի քողին տակ, երբ թուրքերը պատերազմական վիճակը օգտագործեցին հայութիւնը տեղահան ընելու, աքսորելու եւ սպաննելու:

Ան դիտել տուաւ, որ թուրքին ծրագիրը յստակ էր` բնաջնջել ազգ մը ամբողջ եւ միայն մէկ հայ ձգել, սակայն ան կատարելապէս ձախողեցաւ. ընդհակառակն` այսօր Հայաստանի կողքին կայ նաեւ սփիւռք մը, 99 տարի առաջ բոպիկ եւ անապատի տաքէն այրած ոտքերով քալած ու տեղ հասածներուն զաւակներն ու թոռները տարածուած են ամբողջ աշխարհին մէջ եւ թուրքէն կը պահանջեն ընդունիլ իր ոճրագործութիւնը, վերադարձնել իրենց հողերը, հատուցում կատարել մէկուկէս միլիոն նահատակներուն արեան:

Արամ Գարատաղլեան յայտնեց, որ թուրքը այսօր լաւապէս կը գիտակցի, թէ հայութիւնը զինուած է գիտութեամբ ու փաստերով եւ կարող է թրքական ոճրային դէմքը քողազերծելու, որքան ալ փորձ կատարուի տարբեր դիմակներով ծածկելու զայն: Աւելի՛ն. ան դիտել տուաւ, որ այսօր եւս Թուրքիա կը շարունակէ մնալ ոճրագործ, կը շարունակէ մնալ անմարդկային ու արդարութիւնը ծածկել փորձող:

Իր խօսքի աւարտին ան յայտնեց, որ նահատակութեան, պայքարի եւ ազատութեան խորհրդանիշ եղող Նահատակաց յուշարձանին դիմաց լիբանանահայութիւնը անգամ մը եւս կ՛ուխտէ, որ պիտի շարունակէ հետապնդել Հայ դատը` տարբեր միջոցներով, մինչեւ որ հասնի յաղթանակի, արդարութեան  եւ վերադարձնէ իր իրաւունքները:

 

Ապա խօսք առաւ ներքին գործոց նախկին նախարար Զիատ Պարուտ, որ ըսաւ, թէ 2001 թուականին ԷՍՔՈՒԱ-ին մէջ կայացաւ քննարկում մը` «Յիշողութիւն ապագային համար» խորագիրով, իսկ 1915¬ին ի գործ դրուեցան հրէշային սպանդներ, որոնց ընթացքին նահատակուողներուն միակ յանցանքը այն էր, որ անոնք զոհերն էին մեծ տէրութիւններուն ժողովրդագրական խաղերուն, որոնց ընթացքին կ՛օգտագործուին մարդոց պարանոցները, պատմութիւնն ու ապագան  կտրող մկրատներ: Ան ըսաւ, որ 2001-ին քննարկուեցաւ պատերազմի յիշողութիւնը` վաղուան համար. յիշողութիւնը վերականգնելը չէր միտեր լոկ անցեալը պեղել` իր ահաւորութեամբ եւ արիւնալիութեամբ, այլ կը յիշէր սխալը խոստովանելու եւ անկէ դասեր քաղելու համար:

Զ. Պարուտ նշեց, որ 24 ապրիլին կը կանգնի հայութեան կողքին` իբրեւ լիբանանցի սիրելի քաղաքացիներ, որոնք բոլոր լիբանանցիներուն նման վճարեցին պատերազմի ահաւորութեան գինը, նաեւ շատ սուղ գին վճարեցին, երբ իրենց կեանքն ու ունեցուածքը խլուեցան իրենցմէ: Ան յարգանքի տուրք մատուցեց հայ նահատակներուն յիշատակին` դիտել տալով, որ ինք մեծ յարգանք ունի վերապրողներուն  նկատմամբ, որոնք շարունակեցին գոյատեւել հակառակ արհաւիրքին, Փիւնիկի նման կրցան մոխիրներէն յարութիւն առնել` թօթափելով ցեղասպանութեան ծանրութիւնը, իսկ այսօր ձեր աչքերուն մէջ կը տեսնեմ հպարտութեան արցունքը` ձեր մեծ ծնողներէն եւ ծնողներէն մնացած, աւելցուց Պարուտ: Ներքին գործոց նախկին նախարարը յայտնեց, որ բոլորին խղճերուն մէջ կայ յիշելու խոստումը, սակայն իբրեւ մարդ պէտք է նաեւ յանցանքի ինքնագիտակցութիւնը ունենալ:

24 ապրիլին առիթով ան դիտել տուաւ, որ պէտք է ընդունիլ ճշմարտութիւնները, որովհետեւ պատմական իրականութիւններու ժխտումը չի չէզոքացներ զանոնք, չի սպիացներ վէրքերը: Այս առիթով կը բաժնեկցիմ ձեր վիշտը, ձեր վճռականութիւնը, որպէսզի կարելի ըլլայ օր մը դարձնել այս էջը, սակայն զայն լաւապէս կարդալէ, բոլոր ճշմարտութիւններուն ծանօթանալէ եւ տողընդմէջ եղածները եւս լաւապէս սերտելէ ետք, եզրափակեց Զիատ Պարուտ:

 

Վերջին խօսք առնողը եղաւ Հայկազեան համալսարանի նախագահ վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեան, որ 99 տարի առաջ տեղի ունեցած ահաւոր տեղահանութեան եւ սպանդին անդրադառնալով դիտել տուաւ, թէ հայութիւնը քշուեցաւ դէպի անորոշ ապագայ` իր ետին ձգելով մարդ ու շունչ, հող ու մատեան, կոթող ու պատմութիւն, սակայն կրցաւ վերագտնել իր տունն ու ինքնութիւնը` վկայ աշխարհի չորս ծագերուն ապրող հայութիւնը: «99 տարիներ առաջ  հայը կը ցրուէր փոշիի նման աջ ու ձախ, խաւարի ահաւոր ազդեցութեան տակ: Իսկ այսօր, դո՛ւք, սիրելի՛ երիտասարդներ եւ ժողովուրդ, կը շրջէք այդ խաւարի պատկերը: Մոմերը հոս հասած են ամէն կողմէն եւ հաւաքուած Նահատակաց հրապարակին վրայ, որպէսզի լուսաւորեն այս կեդրոնական վայրը, որ նաեւ խաւարած էր, երբ նոյն ցեղասպան մեքենային զոհը կը դառնային Լիբանանի մամուլի ներկայացուցիչները», նշեց Հայտոսթեան:

Տեղի ունեցած մոմավառութեան անդրադառնալով` վեր. Հայտոսթեան նշեց, որ անիկա խորհուրդ է հայութեան միաւորման, անհատական լոյսերով հաւաքական լոյսով մը ամբողջ շրջապատ մը լուսաւորելու: «Սակայն զգուշ, եթէ իւրաքանչիւրս չունենայ իր մէջ ու իրեն հետ լոյս եւ սպասէ, որ ազգը ինքնիրմէ պայծառանայ եւ միայն մենք ուրիշին լոյսով ապրինք, այսօր ոչ մէկ լուսաւորութիւն պիտի վայելէր մեզի: Քրիստոսի Աւետարանի մարդոց մէջ լուսաւորելու կոչումն է, Լուսաւորիչի դարաւոր աւանդն է, նահատակութեան ճրագն է եւ յարութեան արեւածագի լոյսն է… այդ բոլորն են, որ կը լուսաւորեն մեր օրը», աւելցուց ան:

Վերապատուելին յայտնեց, որ այդպիսով կարելի է լոյսին բերել ճշմարտութիւնը, պատրաստել արդարութեան ծրարը, զօրացնել մեր կամքը, դաստիարակել հայուն միտքը, չափահասներու օրինակով ներշնչել փոքրը, վերամշակել մշակոյթը, արհեստն ու արուեստը, բարձրացնել մեր անունը, վերանորոգել մեր հաւատքը:

«Լոյս կայ հոս այսօր եւ ան կը փաստէ աշխարհին, որ հայը ոչ միայն զոհ է եւ իր ցաւը յիշող, այլ իր վիրաւոր յիշողութեան մէջ իսկ կշիռ ունի, յարգանք կը պարտադրէ, տեսանելի եւ լսելի կը դառնայ իր շրջապատին: Փնտռուած հայը, պահանջատէր հայը բոցավառ ջահ է, զոր կարելի չէ անտեսել կամ մարել: Դատը կը մարի, երբ մեր լոյսը մարի: Յիշեցնենք աշխարհին, թէ մեր նահատակներուն հոգիներն ու ոսկորները հանգիստ չեն գտներ, եւ արդարութեան վկայագիր չի տրուիր, այնքան ատեն որ մեր ու մեզ յաջորդող սերունդները արդարութեան պտուղը քաղած չըլլան», հաստատեց վեր. Հայտոսթեան:

Իր խօսքի աւարտին ան կոչ ուղղեց զօրաւոր մնալու պայքարին մէջ, կառչած մնալու մեր նահատակներու ուխտին, հայոց լոյսերը միշտ համախմբուած պահելու, որպէսզի զօրանայ լոյսը եւ վերածուի յաղթանակի:

Ձեռնարկը աւարտեցաւ «Սարդարապատ» յաղթերգով. քայլարշաւին մասնակիցները իրենց մոմերով գրեցին «Պահանջատիրութիւն, արդարութիւն»:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here