Հայոց Ցեղասպանութեան Արխիւները Միայն Մասնակիօրէն Բաց Են

0
124

ՊՈԼԻՍ, «Մարմարա».- Թուրքիոյ մէջ յաճախ օրակարգի կը բերուի այն հարցը, թէ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին Թուրքիոյ արխիւները որքա՞ն առողջ են ու այդ արխիւները ի՞նչ չափով կը տրամադրուին պատմաբաններու քննարկման։ Միշտ պնդուած է, որ Թուրքիա ընդհանրապէս մաքրագործած է արխիւները, կամ զտումի ենթարկած է պատմաբաններուն կողմէ եղած դիմումները։

Այս տեսակէտէն մեկնած, հետաքրքրական յօդուած մը գրի առած է Աթիլլա Թույկան «Տեւրիմճի Քարատենիզ» կայքին վրայ։

Յօդուածագիրը կը գրէ, թէ իրականութիւն ըլլալէ շատ հեռու է այն պնդումը, որ Ցեղասպանութեան հարցին մէջ Թուրքիոյ արխիւները բաց եւ հասանելի են։ Թէեւ արխիւները բաց են, բայց միայն այն պատմաբաններուն համար, որոնք թուրք պետութեան շահերուն ի նպաստ կ՛աշխատին։

Ան կը պատմէ, թէ Արա Սարաֆեան մէկն է այն սակաւաթիւ պատմաբաններէն, որոնք կրցած են քննարկել թրքական արխիւները, բայց ան եւս շատ սահմանափակ կերպով կրցած է տեսնել զանոնք, եւ այդ արխիւները քննարկելէ ետք ըսած է, որ այս փաստաթուղթերուն մէջ գործածուած թիւերն ու տուեալները կասկածելի են։

Սարաֆեան իր մէկ յօդուածին մէջ գրած է հետեւեալը.

«Արխիւի պաշտօնեաները իրաւասու են ձեռք դնելու այն փաստաթուղթերուն վրայ, որոնք պէտք չէ տեսնուին ուրիշներու կողմէ. անոնք արտօնութիւն կու տան միայն սակաւաթիւ փաստաթուղթեր տեսնելու. պատմաբաններու դիմումէն ետք արխիւի պաշտօնեաներն են, որոնք պիտի որոշեն՝ փաստաթուղթերը յանձնուի՞ն պատմաբանին, թէ ոչ։ Արխիւները քննարկելու համար դիմող պատմաբաններուն դիմումները կրնան մերժուիլ այն մակերեսային պատճառաբանութիւններով, թէ՝

– Պահանջուած փաստաթուղթը քննարկումի նիւթէն դուրս կը մնայ.

– Պահանջուած փաստաթուղթերը չեն գտնուած.

– Պահանջուած փաստաթուղթերը շատ նուրբ ու զգայուն են.

– Պահանջուած փաստաթուղթերը յատուկ վերաբերմունքի ենթակայ են…»։

Աթիլլա Թույկան ապա կը յիշեցնէ, որ Արա Սարաֆեանը «անբաղձալի անձ» հռչակուեցաւ արխիւները քննարկելէն ետք եւ ջնջուեցաւ անոր Թուրքիա մուտքի արտօնագիրը։ Նոյն վերաբերումը ցոյց տրուեցաւ Հիլմար Քայզերին։ Բացի ատկէ, քննարկումները ցոյց կու տան, որ իթթիհատականները, քաջ գիտնալով, որ պատերազմի պարտութեան պարագային իրենց գլխուն ինչե՜ր կրնան գալ՝ մասնաւոր ջանք տարած են Ցեղասպանութեան փաստաթուղթերէն որեւէ հետք չձգելու։ Այս մասին հետաքրքրական տեղեկագիր մը պատրաստած է շուէտացի Էյնար Աւ Վիրսէն։

Գալով Հայաստանի արխիւներուն՝ յօդուածագիր Թույկան հարց կու տայ, թէ Հայաստան ինչպէ՞ս կրնար ունենալ փաստաթուղթեր՝ Ցեղասպանութիւնը շարունակ ուրացող դրացի երկիրի մը կողմէ կատարուած ցեղասպանութեան մը մասին, յատկապէս, երբ մինչեւ 1918, Հայաստանի պետութիւն մը գոյութիւն չունէր։

Յօդուածագիրը ապա կը հարցնէ, թէ ինչպէ՞ս այսքան շատ բան գիտենք Ցեղասպանութեան մասին, եթէ թրքական արխիւները փակ են շատերու դիմաց։ Պատասխանը այն է, որ կան Գերմանիոյ, Աւստրիոյ, Հունգարիոյ, Մեծն Բրիտանիոյ, Ֆրանսայի, Ամերիկայի ու այլ երկիրներու արխիւները, որոնք լայն չափով փաստաթուղթեր ունին այս նիւթին մասին։

Յօդուածագիրը կը բացատրէ, որ պատմաբան Վահագն Տատրեան թերեւս նկատի առնելով այս մանրամասնութիւնները՝ նախընտրած է իր աշխատանքը կեդրոնացնել գերմանական, աւստրիական ու հունգարական աղբիւրներու վրայ։ Ասոնցմէ դուրս տակաւին կան Շուէտի նման անկողմնակալ երկիրի մը արխիւները։

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here