ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ ԴՈԿՏ. ԶԱՒԷՆ ՄՍԸՐԼԵԱՆԻ ՀԵՏ

0
219

ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի ՀԱՅ ՀԱՄԱՍԼԱՐԱՆԱԿԱՆ ՈՒՍԱՆՈՂԱՑ ՄԻՈՒԹԵԱՆ 75-ԱՄԵԱԿԻՆ ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ԹՂԹԱԾՐԱՐ

Նոյեմբեր 2015-ին, ՀԲԸՄ-ի Հայ Երիտասարդաց Ընկերակցութեան Ընդհանուր Վարչական Համագումարին ընթացքին յայտարարուած էր ՀԵԸ-ի Կեդրոնական Վարչութեան Ատենապետ՝ Տիար Վիգէն Չերչեանի կողմէ թէ այս տարի կը զուգադիպի ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Վարչութեան հիմնադրութեան 75-ամեակին:

Տեղին է յիշել, որ ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութիւնը հիմնուած էր 1940-ին գլխաւորութեամբ՝ ՀԲԸՄ-ի եւ ՀԵԸ-ի հաւատաւոր ու գիտակից եկարամեայ ղեկավար Սէն Ժոզէֆ Համալսարանի շրջանաւարտ՝ Մեթր Հրաչեայ Սեդրակեանին, որ վարած է Համալսարանականներու Վարչութեան ատենապետութիւնը երեք յաջորդական տարիներ (1940-1943) եւ իր հայրենանուէր ու ազգանուէր աշխատանքով լեցուցած է հայ ժողովուրդի պատմութեան էջերը: Մեթր Սեդրակեան եւ իր գործակիցները այս իմաստուն քայլով կրցած են ներգրաւել ՀԵԸ-ական հայ համալսարանականներ աւելի քան կէս դար: Այս արդէն մեծապէս կը նպաստէ դարերէ ի վեր մղուած հայապահպանման աշխատանքին:

ՀԵԸ-ի Համալսարանական Համախմբումի անդամները միշտ ալ բարձր դիրքերու հասած են զբաղեցնելով կարեւոր պաշտօններ: Անոնցմէ շատեր եղած են բժիշկներ, ուրիշներ՝ իրաւաբաններ, երկրաչափեր, պատմաբաններ, խմբագիրներ, ուսուցիչ-ուսուցչուհիներ, վաճառականներ, եւայլն:

Առ այդ, Համալսարանականներու Միութեան հիմնադրութեան 75-ամեակին առթիւ, ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Վարչութեան ատենադպիր՝ Պետիկ Թորոսեան հարցազրոյցներ կատարած է Համալսարանականներու Վարչութեան նախկին ատենապետներու եւ վարչական անդամներու ինչպէս նաեւ Համալսարանականներու Համախմբումին հետ առնչութիւն ունեցող անձնաւորութիւններու հետ, որոնք լոյս պիտի տեսնեն «Խօսնակ»-ի այս եւ յառաջիկայ թիւերուն մէջ:

ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ ԴՈԿՏ. ԶԱՒԷՆ ՄՍԸՐԼԵԱՆԻ ՀԵՏ

Դոկտ. Զաւէն Մսըրլեան եղած է ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի Հայ Համալսարանական Ուսանողաց Միութեան նախկին ատենապետներէն 1958-1961 շրջանին: Ան իր համալսարանական ուսումը ստացած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն մասնագիտանալով Պատմութեան ճիւղին մէջ ու դառնալով հանրածանօթ պատմաբան: Ան եղած է անդամ ՀԵԸ-ի Կեդրոնական Վարչութեան եւ երկար տարիներէ ի վեր տնօրէնն է Քաղաքի Հայ Աւետարանական Քոլէճին:

Հարցում: Սկսելու համար կ’ուզէի հարցնել թէ ձեր ատենապետութեան ժամանակաշրջանին 1958-1961 ի՞նչպէս էին յարաբերութիւնները ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութեան եւ այլ հայ ու օտար կազմակերպութիւններու միջեւ: Այդ խուճապային օրերուն ի՞նչ եղած է դերը ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութեան:

Պատասխան: 1956-էն սկսեալ մինչեւ 1961 Լիբանանահայ գաղութը այսօրուան նման համերաշխ վիճակի մէջ չէր, այլ կար լարուածութիւն: Հայ կազմակերպութիւնները հակադրուած էին եւ այդ օրերուն միմիայն ՀԲԸՄ-էն ու ՀԵԸ-էն ներս կը գործէինք: Այսինքն կապեր չկային հայկական այլ կազմակերպութիւններու հետ: ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութիւնը 1958-ի եղբայրասպան կռիւներուն հետ առնչութիւն չունեցաւ, սակայն զոհ ունեցաւ իր անդամներէն Գրիգոր Դաւիթեանը որ երկրաչափութեան կը հետեւէր Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ներս: Անոր յիշատակին համար հաստատեցինք կարիքաւոր սաներու ֆոնտ մը:

Հարցում: ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութեան անդամները մեծամասնութեամբ ո՞ր համալսարանները կը յաճախէին: Ի՞նչ մասնագիտութիւններու կը հետեւէին եւ ընդհանրապէս ո՞ր սեռին կը պատկանէին: Ի՞նչ միջոցներով կը ներգրաւէիք նոր հայ համալսարանականներ ՀԵԸ-էն ներս:

Պատասխան: Միութեան անդամները կը բաղկանային զոյգ սեռերէն: Անոնց մեծամասնութիւնը կը յաճախէր Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան (AUB) սակայն ունէինք նաեւ անդամներ Beirut College For Women-էն (BCW, որ ներկայիս LAU-ն է ), Հայկազեան Քոլէճէն ինչպէս նաեւ Սէն Ժոզէֆ Համալսարանէն: Մեր Վարչութիւնը մեծամասնութեամբ կը բաղկանար AUB-ի ուսանողներէն, կ’ընտրուէին ֆրէշմէն դասարանէն Արուեստից եւ Գիտութեանց, երկրաչափութեան եւ բժշկական բաժիններէն ինչպէս նաեւ կային մէկական ներկայացուցիչներ՝ Հայկազեան Քոլէճէն, Սէն Ժոզէֆ Համալսարանէն եւ BCW-էն: Մեր Միութեան անդամները կը հետեւէին տարբեր ճիւղերու ինչպէս երկրաչափութիւն, ուսողութիւն, դեղագործութիւն, պատմութիւն, առեւտրական վարչագիտութիւն եւայլն: Մենք միշտ ալ ջանք կը թափէինք որ տարբեր ճիւղերէ անդամներ ընդգրկէինք մեր Միութենէն ներս հակառակ որ օրէնք մը չկար որ կը պարտադրէր այդ մէկը: Մենք ունէինք անդամներ որոնք շրջանաւարտ էին ՀԲԸՄ-ի Յովակիմեան-Մանուկեան եւ Դարուհի-Յակոբեան Վաժարաններէն, Հայ Աւետարանական Քոլէճէն եւ Կեդրոնական Բարձրագոյն Վարժարանէն: Յովակիմեան-Մանուկեան Վարժարանի տնօրէն Պրն. Արա Թոփճեանին հետ յաճախ կապ կը պահէինք: Մենք կը մօտենայինք AUB իւրաքանչիւր հայ աշակերտի, որոնց մէջէն կը գտնուէին անտարբերներ եւ կը համոզէինք որ ներկայ ըլլային մեր ձեռնարկներուն: Անոնցմէ շատեր կ’ընդառաջէին մեր առաջարկին: Բարեգործականը խոշոր գումարներով համալսարանական կրթանպաստ կու տար հայ ուսանողներու, որուն պատճառով Յովակիմեան-Մանուկեանի գրեթէ բոլոր շրջանաւարտները AUB կը յաճախէին: Ունէինք անդամներ արտասահմանէն ինչպէս Պարսկաստանէն, Հալէպէն, Կիպրոսէն, Յորդանանէն, Յունաստանէն եւայլն բայց մեծամասնութիւնը Լիբանանահայերն էին: Արտասահմանէն եկողներուն կը հարցնէինք որ եթէ անձեր գիտէին իրենց երկրէն, որոնք կրնան անդամակցիլ մեր Միութեան: Օրինակի համար Զատիկ Գուշեան անունով վարչական անդամ մը ունեցած ենք որ Հալէպէն էր ու Հայկազեան Քոլէճ կը յաճախէր, ինքը գիտէր ուրիշ Հալէպցիներ, որոնք իր միջոցով անդամակցեցան Միութեան:

Հարցում: Ի՞նչ ձեւերով կը նշուէր Հայոց Ցեղասպանութեան տարելիցները:

Պատասխան: Պէտք է ըսել որ Հայոց Ցեղասպանութիւնը ամէն տարի կը նշուէր ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութեան կողմէ: Մեզի նախորդող վարչութիւնները Հայոց Ցեղասպանութեան տարելիցը վերածած էին Ապրիլեան սգատօնի, սակայն մենք փոփոխութիւն բերինք եւ զայն վերածեցինք Ապրիլեան յուշատօնի ըսելով թէ մենք այլեւս պէտք է շեշտը դնենք Հայկական Դատին, Հայոց Պահանջատիրութեան, իրաւունքներուն, եւ կորսուած Հայրենիքին վրայ: 1959-ին Ցեղասպանութեան 44-րդ տարելիցը նշեցինք 2 մակարդակներու վրայ թէ՝ ուսանողական եւ թէ՝ ուսուցիչ ու մտաւորական Օննիկ Սարգիսեանը հրաւիրելով ՀԵԸ-ի Զարեհ Նուպար Ակումբէն ներս: Ան ժողովուրդին լացուց իր խօսքով, որովհետեւ զգացական մօտեցումով պատմեց թէ ինքը աշխատած է Տէր Զօրի Ռաքքայի շրջանի անապատին մէջ եւ ան այդտեղ օր մը աւազը պեղելու ընթացքին գտած է հայ մամիկի մը հիւսուած մազերը ու անդրադարձերէ որ այդ կը պատկանի Եղեռնի զոհի մը:

Հարցում: Ի՞նչպէս էին յարաբերութիւնները ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Վարչութեան եւ ՀԵԸ-ի Կեդրոնական Վարչութեան միջեւ: Ի՞նչ կրնաք ըսել Համալսարանականներու ծրագրին-կանոնագրին մասին որում մէջ կարեւոր ներդրում ունեցած էք դուք:

Պատասխան: Շատ սերտ էին, մենք կեդրոնին ենթակայ էինք մեզի տարեկան մէկ ժողովի կը կանչէին: Մենք երբ որ ընտրութիւն կը կատարէինք ընտրական ժողովի դիւանը իր տեղեկագիրը կը ղրկէր կեդրոնին որ վաւերացնելէ ետք, վարչութիւնը վաւերացուած վարչութիւն կը նկատուէր: Մենք անկախ Միութիւն էինք, սակայն տարեկան տեղեկագիր կը ներկայացնէինք կեդրոնին: Ուրեմն մենք տեսանք որ Վարչութիւնը ծրագիր կանոնագիր չունի: Հաւանաբար Միութեան հիմնադրութեան տարիներուն (1940-ին) եղած է, բայց քանի որ վարչութիւնները համալսարանական ուսանողներէ կ’ըլլային որոնք համալսարանը աւարտելէ ետք 3 տարի կրնային անդամակցիլ յետոյ պէտք է դադրէին: Այդ պատճառ կ’ըլլար որ սերունդը շատ արագ փոխուէր: 150էն 200 անդամ ունէինք, մենք մեծ Միութիւն էինք եւ ընտրութիւնները հեզասահ ընթանալու համար մէջտեղ բերինք ծրագիր կանոնագիրը: Արդէն տեսած էինք գործնական գետնի վրայ դժուարութիւնները, ՀԵԸ-ի ծրագիրէն առինք հիմնական սկզբունքները, ինչպէս նաեւ մեզի նախորդ վարչութիւններէն փոխանցուած էր 4 նպատակակէտ, որուն վրայ ես 2 նպատակակէտ ես աւելցուցի ուրեմն 6 նպատակակէտի վերածեցինք:

Հարցում: Ի՞նչ բնոյթի ձեռնարկներ կը կազմակերպէիք եւ ի՞նչ միջոցներու կը դիմէիք պիւտճէ հաւաքելու համար կազմակերպելու ձեր ձեռնարկները: Ի՞նչ ձեւերով օգտակար կը հանդիսանայիք Լիբանանահայ գաղութին: Ի՞նչպէս կը կազմակերպէիք ձեր աշխատանքները: Մամուլը ինչպէս կ’անդրադառնար ձեր կազմակերպած միջոցառումներուն՞:

Պատասխան: Մենք կը կազմակերպէինք տարեկան երկու անգամ ներքին ուսանողական խրախճանքներ Զարեհ Նուպար ակումբէն ներս, որուն երբեմն ներկայ կը գտնուէին նաեւ մեզի տարեկից ոչ-ուսանողներ: Երբեմն կը խորհրդակցէինք Յովակիմեան-Մանուկեան Վարժարանի տնօրէն Պրն. Արա Թոփճեանին հետ մասնաւորաբար Հայկական Դատին նուիրուած միջոցառումներու կազմակերպման համար: Տարեկան 2 ընկերային ձեռնարկ կ’ունենայինք, 1 հատ պտոյտ, եւ արտաքին ու ներքին մշակութային ձեռնարկներ: Անգամ մը կազմակերպեցինք հրապարակային մշակութային ձեռնարկ մը «Երգիծաբանները Հայ Գրականութեան մէջ» խորագրով Քաղաքի Գալուստ Կիւլպէնկեան սրահին մէջ, որ ամբողջութեամբ լեցուած էր: Եկամուտ կ’ապահովէինք անդամավճարներէ որովհետեւ Միութեան յատուկ անդամաքարթ ունէինք, վիճակահանութիւններէ, հազուագիւտ նուիրատուութիւններէ, ձեռնարկներու հասոյթէ, կարեւոր ձեռնարկներու յայտագիրներ տպելով որոնց համար քանի մը կարեւոր հաստատութիւններէ կը հաւաքէինք ծանուցումներ: Երբեմն ալ կողովով դուռին մուտքին կը կենայինք, որուն միջոցով որոշ գումարներ կը հաւաքէինք: Ամէն տարի 10 սաներ կը պահէինք ազգային նախակրթարաններու մէջ, որուն փոխարէն շնորհակալական նամակներ կը ստանայինք: Գալով կազմակերպման աշխատանքներուն, մենք երբեմն ունեցած ենք մշակութային, ընկերային եւ այլ բնոյթի ենթայանձնախումբեր: Վարչութիւնը շաբաթօրեայ հերթական նիստ կը գումարէր Զարեհ Նուպար ակումբին մէջ: Մեր ձեռնարկներուն լայն անդրադարձ կ’ունենային «Յուշարար»ը, «Խօսնակ»ը եւ «Զարթօնք»ը իսկ «Երիտասարդ Հայուհին» հակիրճ ձեւով կը գրէր մեր ձեռնարկներուն մասին: Տեղին է յիշել, որ մենք ամէն տարի մեր գործունէութեանց տեղեկագիրը կը ղրկէինք ՀԲԸՄ-ի Կեդրոնական Մարմնի պաշտօնաթերթ «Յուշարար»ին, որ կը տպէր տեղեկագիրը մեր Վարչութեան նկարով: Այդ օրերուն հայ մամուլը իւրաքանչիւր կազմակերպուող ձեռնարկի չէր անդրադառնար ինչպէս նաեւ իւրաքանչիւր թերթ կ’անդրադառնար միմիայն իր շրջանակի ձեռնարկներուն:

Հարցում: Ի՞նչպէս կ’ըլլար ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութեան մասնակցութիւնը ՀԵԸ-ի Ընդհանուր Պատգամաւորական Ժողովներուն:

Պատասխան: Իւրաքանչիւր պատգամաւորական ժողովի մեզի երկու պատգամաւորի տեղ կը տրուէր: Ամէն անգամ ինծի կ’ընտրէին եւ ուրիշ անձ մը, որ երբեմն Վաչէ Սեմերճեանը կ’ըլլար եւ երբեմն ալ Վարչութեան գանձապահ Ժիրայր Բարթիկեանը: ՀԵԸ-ի Պատգամաւորական ժողովներուն ընթացքին, ես երբեմն ընտրուած եմ դիւանի անդամ կամ բանաձեւերու վարչութեան պատասխանատու/անդամ: Պատգամաւորական ժողովներուն կողքին, կը մասնակցէինք նաեւ խորհրդակցական ժողովներու որոնք տեղի կ’ունենային Զահլէի եւ Պէյրութի մէջ:

Հարցում: Ինչո՞վ կը յատկանշուէր ՀԵԸ-ի Համալսարանական Միութիւնը ուրիշ երիտասարդական կազմակերպութիւններէ:

Պատասխան: Միւս միութիւնները ուսանողներու կողքին կը բաղկանային նաեւ աշխատաւոր դասակարգի անհատներէ եւ ասպարէզային մարդոցմէ: Սակայն պէտք է ըսել որ ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու Միութիւնը ամբողջութեամբ համալսարանականներէ կը բաղկանար:

Հարցում: Ի՞նչ կրնաք ըսել Միութեան ՀԵԸ-ի Համալսարանականներու մասնակցութեան մասին՝ ՀԲԸՄ-ի Նաւասարդեան Խաղերուն:

Պատասխան: Կը մասնակցէինք տողանցքներուն հաքած ըլլալով ճերմակ շապիկ եւ փողկապ: Մեզի ընդհանրապէս աթլեթիզմի վերաբերեալ խաղերու իրաւարար կը նշանակէին ինչպէս նաեւ դատական կազմերու: Երբեմն ալ փրոփականտի յանձնախումբին մաս կը կազմէինք:

Շնորհակալ ենք Դոկտ. Մսըրլեան այս իմաստալից եւ բովանդակութեամբ հարուստ հարցազրոյցին համար մաղթելով ձեզի յաջողութիւն եւ առողջութիւն:

Հարցազրոյցը վարեց՝ ՊԵՏԻԿ ԹՈՐՈՍԵԱՆ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here