«Հայաստանը Եւրոպան Իրանի Հետ Կապելու Ամենակարճ Եւ Անվտանգ Ցամաքային Ուղին Է»

0
165

«ՇԱՐՂ»Ի ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆԻ ՀԵՏ

«Նիուզ».- Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանը հարցազրոյց տուած է իրանեան «Շարղ» օրաթերթին:

Հարցազրոյցը կը ներկայացնենք յապաւումով.

«ՇԱՐՂ».- Անկեղծ շնորհակալութիւն յայտնելով ձերդ գերազանցութեանը, որպէս առաջին հարց՝ ուզում եմ հարցնել, ինչպիսի՞ն է ձերդ գերազանցութեան գնահատականը Իրան-Հայաստան յարաբերութիւնների վերաբերեալ:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Նախ ցանկանում եմ գոհունակութիւն յայտնել ձեզ եւ «Շարղ» օրաթերթին՝ Իրանի բարեկամ եւ եղբայրական ժողովրդի հետ հաղորդակցուելու ընձեռուած հնարաւորութեան համար:

Ինչ վերաբերում է ձեր հարցին, ապա պէտք է նշեմ, որ մեր երկու երկրների եւ ժողովուրդների միջեւ առանձնայատուկ յարաբերութիւնների առաւել զարգացման համար գոյութիւն ունեն բազմաթիւ նախադրեալներ, որոնց արմատները գնում են հազարամեակների խորքերը: Երկու հարեւան ժողովուրդների միջեւ բարեկամութիւնն այնքան ամուր է, որ մնում է միայն, պահպանելով մեզ միաւորող դարերի խորքից աւանդուած ընդհանրութիւնները, հոգ տանել դրանց յետագայ զարգացման ու խորացման մասին, ինչը եւ մեր յարաբերութիւնների յուսալի հիմքն ու պատուարն է: Մեր երկրները տարածաշրջանի հնամենի եւ հարուստ քաղաքակրթութիւնների ժառանգներն են, որոնց հազարամեակների հարեւանութիւնը կապել է բազմաթիւ ամուր թելերով:

2017 թուականին լրանում է մեր նորօրեայ յարաբերութիւնների քսանհինգերորդ տարին: Անցած քառորդ դարի ընթացքում՝ Հայաստանի անկախութիւնից ի վեր, հայ-իրանական յարաբերութիւնները շարունակ վերընթաց զարգացում են ապրել՝ ընդգրկելով ամենատարբեր ոլորտների լայն ներկապնակ՝ բարձր մակարդակի քաղաքական երկխօսութիւնից մինչեւ առեւտրատնտեսական սերտ համագործակցութիւն, մարդկանց միջեւ կապերից մինչեւ գիտակրթական ու մշակութային փոխգործակցութիւն:

«ՇԱՐՂ».- Իրանի եւ Հայաստանի խոր յարաբերութիւններն ի՞նչ դերակատարութիւն ունեն տարածաշրջանային եւ համաշխարհային խաղաղութեան հաստատման եւ ընդլայնման հարցում:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Հայաստանն ու Իրանը գտնւում են երկրագնդի առաւել անկայուն եւ անհանգիստ տարածաշրջանների հարեւանութեամբ. որոշ երկրներում մոլեգնում են ահաբեկիչների վայրագութիւնները, այդ պետութիւնների ամբողջական հատուածներ գտնւում են այնպիսի ծայրայեղական կառոյցների վերահսկողութեան տակ, ինչպիսին է տխրահռչակ «Իսլամական պետութիւնը»: Այս երկրներից ահաբեկչութեան շօշափուկները տարածւում են դէպի տարածաշրջանի այլ երկրներ, ինչի մի ցաւալի օրինակին ականատես եղանք վերջերս, երբ վերոյիշեալ ահաբեկչական կառոյցի գործողութիւնների թիրախ դարձաւ մեր բարեկամ Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւնը: Այս պայմաններում կարեւոր է համատեղել միջազգային հանրութեան ջանքերը տարածաշրջանային անվտանգութեան եւ խաղաղութեան ամրապնդման գործում՝ կարեւորագոյն դերակատարութիւն ստանձնելով ծայրայեղականութեան դէմ մղուող պայքարում: Ըստ էութեան՝ մեր երկու երկրները ոչ թէ միջազգային անվտանգութեան սպառողներ են, այլ այդ անվտանգութեան կերտողներ, որոնց գործակցութիւնը միտուած է միմիայն կայուն եւ խաղաղ տարածաշրջանային համակեցութեան ապահովմանը: Հայաստանը եւ Իրանը, ըստ իս, ունեն մի կարեւոր ընդհանրութիւն. միջազգային ասպարէզում մեր իրականացրած քաղաքականութիւնը հիմնուած է արդարութեան հասնելու տեսլականի վրայ, ինչը չափազանց կարեւոր է առկայ բազմաթիւ խնդիրների խաղաղ եւ հիմնաւոր լուծման առումով:

«ՇԱՐՂ».- Համայն աշխարհի կաթոլիկների հոգեւոր առաջնորդ Հռոմի պապի հետ ձերդ գերազանցութեան նախորդ տարուայ հանդիպման ընթացքում դուք, բարձր գնահատելով Իրան- Հայաստան եղբայրական յարաբերութիւնները, նշել էիք, որ օրինակելի են մահմեդական եւ քրիստոնեայ երկու երկրների միջեւ այդ յարաբերութիւններն ու համագործակցութիւնը: Ձերդ գերազանցութեան կարծիքով ո՞ր բնագաւառներում է հնարաւոր ակնկալել, որ այդ յարաբերութիւնները կարող են աւելի ընդլայնուել:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Վստահութեամբ կարող ենք արձանագրել, որ Հայաստանն ու Իրանն աշխարհին լաւագոյնս ցոյց են տալիս այն անհերքելի ճշմարտութիւնը, որ տարբեր կրօններ դաւանող ժողովուրդները կարող են ապրել համերաշխ՝ զարգացնելով բարեկամական յարաբերութիւններն ու արդիւնաւէտ համագործակցութիւնը՝ առանց բացառութեան բոլոր ոլորտներում, որ շահաւէտ են մեր երկրների եւ ժողովուրդների համար: Համոզուած եմ՝ դարերի ընթացքում ձեւաւորուած բարիդրացիական յարաբերութիւնների մեկնակէտը հանդիսացող համամարդկային արժէքների՝ քրիստոնէութեան եւ իսլամի երկխօսութեան վրայ հիմնուած երկու ժողովուրդների սերտ կապերը, մշակութային ընդհանրութիւնները եւ դարաւոր բարեկամութիւնը նպաստում են, որ երկու երկրների միջեւ յարաբերութիւնները շարունակաբար բարձրանան որակական նոր մակարդակի: Այս տեսանկիւնից Հայաստան-Իրան յարաբերութիւնները, առանց չափազանցութեան, օրինակելի եւ իւրայատուկ են, քանի որ դրանց ամրապնդման ճանապահին մենք կարողանում ենք լաւագոյնս համադրել դարերի խորքից եկող աւանդական արժէքները ժամանակակից իրողութիւնների հետ:

«ՇԱՐՂ».- Որ՞ն է Հայաստանի դիրքորոշումն ահաբեկչութեան եւ ծայրայեղականութեան տարածման առնչութեամբ: Իրանն ու Հայաստանն այդ կապակցութեամբ ինչպիսի՞ օրակարգային համատեղ քայլեր կարող են ձեռնարկել:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Ինչպէս արդէն նշեցի, ահաբեկչութեան սպառնալիքը ողջ աշխարհում առաւել քան երբեւէ լրջագոյն մարտահրաւէր է դարձել: Այս պայմաններում միջազգային հանրութիւնը պէտք է վճռական ջանքեր գործադրի ներքին անվտանգութեան եւ կայունութեան ամրապնդման ուղղութեամբ՝ թոյլ չտալով ահաբեկչական կառոյցներին հիմնաւորուել իրենց տարածքներում: Զուգահեռաբար պէտք է զարգացնել նաեւ միջպետական համագործակցութիւնը՝ տեղեկատուութեան փոխանակման, սպառնալիքների կանխման ուղղութեամբ եւ ցուցաբերել համատեղ կամք եւ վճռականութիւն՝ ահաբեկչութեան չարիքի դէմ պայքարի գործում:

Ահաբեկչութեան դէմ պայքարի համար կենսական անհրաժեշտութիւն է այդ երեւոյթի նկատմամբ իրապէս անհադուրժող դիրքորոշման որդեգրումը: Միջազգային հանրութիւնը պէտք է արմատախիլ անի քաղաքակիրթ մարդկութեանը սպառնացող այդ ժանտախտը, կտրի դրա սնուցման, ֆինանսաւորման, աջակցութեան, հովանաւորման ուղիները: Ցաւալի է, սակայն մեր տարածաշրջանի որոշ երկրներ, տուրք տալով այսրոպէական ինչ-որ կասկածելի շահերի, համագործակցութեան են գնում ահաբեկիչների հետ, նրանց ապաստան տրամադրում, ցուցաբերում բազմապիսի աջակցութիւն: Նմանօրինակ վարքի նկատմամբ պէտք է դրսեւորուի համընդհանուր անհանդուրժողականութիւն:

«ՇԱՐՂ».- Զբօսաշրջութեան բնագաւառում յարաբերութիւնների զարգացման համար երկու երկրների միջեւ վիզաների չեղարկման փաստի ականատեսը եղանք. յետագայում ի՞նչ ձեռքբերումներ կարող է բերել Իրանի եւ Հայաստանի միջեւ վիզաների չեղարկումը: Իրանի եւ Հայաստանի միջեւ զբօսաշրջութեան զարգացման համար արդեօք նախատեսուե՞լ են անհրաժեշտ ենթակառուցուածքներ, այդ թւում՝ երկաթուղային, ցամաքային, օդային ուղիներ, հիւրանոցներ եւ այդ ոլորտի այլ ծառայութիւններ:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Մենք կարեւորում ենք մեր երկրների միջեւ ելքի եւ մուտքի արտօնագրային ռեժիմի չեղարկումը, ինչն իր դրական ազդեցութիւնն ունի գործարար կապերի ընդլայնման, տնտեսական եւ ներդրումային ոլորտի, ինչպէս նաեւ զբօսաշրջութեան խթանման վրայ: Ինչպէս մի առիթով նշել է իմ գործընկեր յարգարժան պարոն Հասան Ռոհանին, այսօր պատնէշների փոխարէն պէտք է կամուրջներ կառուցել: Իմ կարծիքով՝ մուտքի արտօնագրի պահանջի չեղարկման վերաբերեալ որոշումը մեր ժողովուրդների միջեւ բարեկամութեան նոր կամուրջ է: Մեր դիտարկումներով՝ մուտքի արտօնագրերի պահանջի վերացումից յետոյ գրանցուել է իրանցի զբօսաշրջիկների շեշտակի աճ: Այսօր շուկայում արդէն ձեւաւորւում են իրանցի այցելուների մշակութային նախասիրութիւններին համապատասխան զբօսաշրջային ծառայութիւններ: Մենք լուրջ ջանքեր ենք գործադրում մեր երկիրը զբօսաշրջիկների համար գրաւիչ դարձնելու ուղղութեամբ: Մասնաւորապէս, քայլեր են ձեռնարկւում լրացուցիչ եւ աւելի յարմարաւէտ ենթակառուցուածքների ստեղծման, սպասարկման որակի բարձրացման, մեր հարուստ պատմամշակութային ժառանգութեան ներկայացման, դէպի Հայաստան աւիաչուերթերի քանակի աւելացման ուղղութեամբ: Հայաստանն ունի ներկայանալի մշակոյթ, անվտանգութեան բարձր մակարդակ եւ հիւրընկալ ու աշխատասէր ժողովուրդ, ինչը մեր երկրի մրցակցային առաւելութիւններից է նաեւ զբօսաշրջութեան ոլորտում:

«ՇԱՐՂ».- Ինչպիսի՞ն է ձերդ գերազանցութեան գնահատականը Իրան-Հայաստան էներգետիկ համագործակցութեան, այդ թւում՝ էլեկտրականութեան եւ գազի փոխանակումների վերաբերեալ: Ինչո՞ւ յաջողութիւն չունեցաւ դէպի Եւրոպա Հայաստանի եւ Վրաստանի տարածքով իրանական գազի տարանցման ծրագիրը: Արդեօք այս կապակցութեամբ կարելի՞ է յուսալ, որ շուտով նոր քայլեր կը ձեռնարկուեն:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Էներգետիկ համագործակցութիւնը հայ-իրանական յարաբերութիւնների կարեւորագոյն բաղկացուցիչներից մէկն է: Շուրջ 10 տարի է, ինչ Իրանի հետ իրականացնում ենք «գազ՝ էլեկտրաէներգիայի դիմաց» փոխշահաւէտ ծրագիրը: Այդ համատեքստում մեծ կարեւորութիւն ունի Հայաստան-Իրան էլեկտրահաղորդման 3րդ գծի շինարարութիւնը, ինչը թոյլ կը տայ զգալիօրէն մեծացնել փոխանակման ծաւալները:

Ինչ վերաբերում է Իրանից Եւրոպա գազի տարանցման հարցին՝ նման մեծածաւալ նախագծին, ապա դա պէտք է բազմակողմանիօրէն ուսումնասիրուի, հաշուարկուի, եւ եթէ տնտեսապէս շահաւէտ լինի բոլոր կողմերի համար, ապա՝ ինչո՞ւ ոչ: Ձեր նշած հարցը ներկայ պահին գտնւում է փորձագիտական քննարկումների մակարդակում: Մենք մեր հերթին բազմիցս նշել ենք, որ շահագրգռուած ենք մասնակցելու տարածաշրջանային տնտեսական խոշոր նախագծերին եւ պատրաստ ենք համագործակցութեան համար:

«ՇԱՐՂ».- Աւելի քան մէկ ու կէս տարի է ինչ Հայաստանը Եւրասիական տնտեսական միութեան անդամ է, այդ անդամակցութեան հնարաւորութիւնների եւ մարտահրաւէրների ի՞նչ հանգամանքներ էք տեսնում Իրան-Հայաստան կապերի համար՝ հաշուի առնելով այդ ընթացքում ունեցած փորձը:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Մենք բազմիցս ենք նշել, որ պատրաստակամ ենք ամէն կերպ նպաստելու Իրան-ԵԱՏՄ համագործակցութեան զարգացմանը: Հայաստանի Հանրապետութիւնը Եւրասիական տնտեսական միութեան շրջանակներում նախաձեռնել է Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան հետ արտօնեալ առեւտրային ռեժիմի շուրջ քննարկումներ, ինչի արդիւնքում, ինչպէս գիտէք, արդէն ընթանում են բանակցութիւններ: Վստահ եմ, որ այս համագործակցութիւնը կարող է բոլոր կողմերի համար շահաւէտ լինել՝ իրանական ապրանքների համար բացելով 180 միլիոն բնակչութիւն ունեցող շուկայ: ԵԱՏՄ անդամ երկրներն էլ, իրենց հերթին, հնարաւորութիւն կը ստանան իրենց արտադրանքն արտօնեալ պայմաններով ներկայացնելու իրանական շուկայում:

Ինչ վերաբերում է ՀՀ-ԵՄ յարաբերութիւններին, ապա կարեւոր է նշել, որ մենք դրանք չենք դիտարկում ԵԱՏՄի հետ յարաբերութիւնների հակադրութեան մէջ: Հայաստանն ամենակարճ եւ անվտանգ ցամաքային ճանապարհն է Իրանի հետ Եւրոպան կապելու համար: Հայաստանն այսօր ունի սերտ գործընկերային յարաբերութիւններ ԵՄի հետ, եւ պատրաստ ենք հարթակ տրամադրելու իրանցի եւ եւրոպացի գործարարներին՝ փոխշահաւէտ գործունէութիւն ծաւալելու համար: Մենք ԵՄի հետ ունենք GSP+ արտօնեալ առեւտրային ռեժիմ, որի շրջանակներում մի քանի հազար անուն հայկական ապրանքներ զրոյական մաքսատուրքով կարող են արտահանուել ԵՄ: Այդ հանգամանքը եւս կարող է լրացուցիչ խթան հանդիսանալ իրանական ներդրողների համար՝ ՀՀում գործունէութիւն ծաւալելու հարցում:

«ՇԱՐՂ».- Իրանի եւ Հայաստանի միջեւ քաղաքական խոր եւ ընդլայնուած, պատմական, քաղաքակրթական, մշակութային եւ լեզուական կապերի առկայութեամբ հանդերձ, ցաւօք, երկու երկրների տնտեսական յարաբերութիւնները քաղաքական յարաբերութիւններին համահունչ անհրաժեշտ եւ բաւարար աճ չեն ունեցել: Արդեօք օրակարգում առկա՞յ է որեւէ յատուկ ծրագիր Հայաստան-Իրան տնտեսական յարաբերութիւնների ընդլայնման եւ երկու երկրների առեւտրաշրջանառութեան ծաւալի աւելացման համար:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան հետ տնտեսական յարաբերութիւնների զարգացումը մեր առաջնահերթութիւններից է: Հայ-իրանական տնտեսական համագործակցութեան եւ առեւտրաշրջանառութեան ծաւալների աւելացմանն է ուղղուած հայ-իրանական միջկառավարական յանձնաժողովի կանոնաւոր գործունէութիւնը: Նպաստաւոր կարող է լինել Սիւնիքի ազատ տնտեսական գօտու գործունէութիւնը, որը գտնուելով երկու երկրների սահմանի վրայ՝ լաւագոյնս կը ծառայի հայ եւ իրանցի գործարարներին եւ միջպետական համագործակցութեան ամրապնդման կարեւոր բաղադրիչ կը դառնայ: Հայաստանը պատրաստակամ է իր ունեցած հնարաւորութիւններով համակողմանիօրէն օժանդակելու իրանցի գործարարներին մեր երկրում գործունէութիւն ծաւալելու համար, եւ ինչպէս արդէն նշեցի, հարթակ տրամադրելու Հայաստանի միջոցով այլ տնտեսական շուկաներ դուրս գալու առումով: Անհերքելի ճշմարտութիւն է, որ շատ դէպքերում հայ-իրանական համատեղ տնտեսական ձեռնարկները շատ աւելի մրցունակ կարող են լինել, քան դրանցից իւրաքանչիւրն առանձին վերցրած:

«ՇԱՐՂ».- Իրանի եւ Հայաստանի գործարար, առեւտրական եւ արդիւնաբերական շրջանակների միջեւ համատեղ կապիտալ ներդրումները եւս բարենպաստ իրավիճակ չեն արտացոլում: Այս նպատակի համար եւս արդեօք որեւէ յատուկ ծրագիր կա՞յ իրականացուած: Արդեօք Հայաստանի կառավարութեան օրակարգում էլ յատուկ ծրագիր կա՞յ ներառուած՝ իրանական եւ հայկական կողմերի միջեւ արդիւնաբերական եւ տնտեսական համատեղ ապրանքների արտադրման համար: Ի՞նչ պայմաններում են գտնւում Իրան-Հայաստան բանկային յարաբերութիւնները:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Մենք իրականացնում ենք օտարերկրեայ ներդրումների նկատմամբ բաց դռների քաղաքականութիւն: Մեր երկիրը Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպութեան լիիրաւ անդամ է, ինչը ենթադրում է, որ մենք գործարարութեամբ զբաղուելու տեսանկիւնից տարբերութիւն չենք դնում օտարերկրեայ ընկերութիւնների եւ տեղական ընկերութիւնների միջեւ: Հայաստանն իրականացնում է արդիւնաբերական զարգացման քաղաքականութիւն, որի շրջանակներում նախատեսում ենք ընդլայնել համագործակցութիւնը մեր հարեւան երկրների, յատկապէս Իրանի գործարարների հետ: Ինչպէս նշեցի, մենք մեծ յոյսեր ենք կապում Հայաստան-Իրան սահմանի վրայ ստեղծուող ազատ տնտեսական գօտու շրջանակներում հայ-իրանական տնտեսական փոխգործակցութեան զարգացման հետ:

Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների չեղարկման արդիւնքում դրական տեղաշարժ կայ նաեւ բանկային համագործակցութեան ոլորտում, ինչը դրական ազդեցութիւն կ՛ունենայ նաեւ բանկային ոլորտում մեր փոխգործակցութեան վրայ: Կարծում եմ, որ մօտ ապագայում այս ուղղութեամբ եւս ականատես կը լինենք համագործակցութեան աճին:իրականացումը եւ փորձի փոխանակումը եւս լուրջ նպաստ կարող են բերել ոչ միայն հայ եւ իրանցի գիտնականների միջեւ ամուր կապերի հաստատման, այլեւ այդ գործակցութեան արդիւնքները ինստիտուցիոնալ մակարդակով կիրառական դաշտ տեղափոխելու առումով:

«ՇԱՐՂ».- Վերջում՝ ուրախ կը լինեմ փոխանցելու ձերդ գերազանցութեան ուղերձը՝ ուղղուած Իրանի ժողովրդին:

ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆ.- Ցանկանում եմ դիմել թէ՛ Իրանի եւ թէ Հայաստանի ժողովրդին. հայ-իրանական բարեկամութիւնը տրուած չէ ի վերուստ, այլ ստեղծուել, ամրացել եւ իր այսօրուայ ձեւն ու խորը բովանդակութիւնն է ստացել տարիների, դարերի, հազարամեակների ընթացքում: Վստահ եմ, որ մենք՝ որպէս տարածաշրջանի երկու բնիկ ժողովուրդներ, շարունակելու ենք մեր պատմութեան խաղաղ եւ հաստատուն ընթացքը դէպի նոր հազարամեակներ՝ փայփայելով ու շարունակաբար սնելով մեր յարաբերութիւնները:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here