Առիթով Մը

0
149

ԹՈՐԳՈՄ

– Շատ լաւ ըրեր ես տղադ դասախօսութեան բերելով, ա՛ս տարիքին պէտք է վարժեցնել,- ըսաւ բառերը հատիկ-հատիկ հնչելով եւ բաղաձայնները պայթեցնելով: Ապա ափը գլխուս վրայ հանգչեցուց, փաղաքշական շարժումով մը, որ շատ հաճելի թուեցաւ ինծի:

Նստաւ հօրս քով:

Առաջին անգամն էր, որ կը տեսնէի այդպիսի ինքնաբուխ, անմիջական մարդ մը, որուն ձայնը եւ կերպարանքը առասպելական թուեցան ինծի:

1960-ականի սկիզբն էր: Համազգայինի Ճեմարանի «Վասպուրական» սրահին մէջն էինք: Գրական-դասախօսական երեկոյ մըն էր: Ես Սուրբ Նշան վարժարանի նախակրթարանի առաջին կամ երկրորդ դասարանի աշակերտ էի: Հայրս, ինչպէս միշտ, զիս հետը բերած էր ձեռնարկին, թէեւ ես ոչինչ կը հասկնայի: Սրահը լեցուն էր հանդիսատեսներով, որոնք ուշադիր կը հետեւէին դասախօսին: Իմ ուշադրութիւնս սակայն, այս «առասպելանման» մարդուն վրան էր:

Ձեռնարկի աւարտին ուրիշներու նման ինք ալ հարցուց հարցում մը, որ կարծես, թէ դասախօսութենէն երկար տեւեց:

Ի վերջոյ իջանք սրահէն եւ հօրս հետ երբ սկսանք քալել դէպի տուն, ինք ալ միացաւ մեզի, անշուշտ` միշտ խօսելով: Մտածեցի, որ մեզի կու գայ, սակայն մեր տունը չհասած, կանգ առաւ շէնքի մը մուտքին: Հոն եւս տուաւ դասախօսութիւն մը, որուն ընթացքին հայրս քանի մը անգամ «գիշեր բարի» ըսաւ:

Երկրորդ անգամ այդ մարդը տեսայ մեծ սրահի մը բեմին վրայ: Առանց դադարի կ՛արտասանէր: Մտածեցի, որ ինծի երբ  պարտականութիւն մը տան «գոց» սորվելու, այնքան կը դժուարանամ, այս մարդը այսքան երկար գրութիւնը ինչպէ՞ս «գոց» ըրած է:

Հազիւ կը հասկնայի, որ հայոց պատմութիւն մըն է: Մարդը կը տագնապէր, կը տանջուէր, կ՛արտայայտէր հայրենասիրութիւն մը, զոր վարակած էր հանդիսատեսներուն: Ուրեմն մտածեցի, որ  պատմութեան մէջ մեր սորված հայը, այ՛ս մարդն է:

Աւելի ուշ համոզուեցայ, որ այս մարդը հայկական արժէքներով ապրող, տագնապող եւ հաւատացող հայն է, որ իր էութիւնն ու ապրումները դրսեւորած, նիւթականացուցած է զանազան շօշափելի միջոցներով:

Տասնամեակներ ետք: Դասախօսական երեկոյ մը «Վասպուրական» սրահին մէջ: Ձեռնարկը պիտի սկսի եւ միայն քանի մը հոգի ներկայ ենք: Յանկարծ…

– Ո՞ւր են, ո՞ւր են հայերը, – պոռաց, երբ սրահ մտնելով տեսաւ դատարկ աթոռները:

Քանի մը հոգիի բարեւելէ ետք, նստաւ քովս եւ հարցուց.

– Տղա՞դ է քովինդ:

– Այո՛:

– Աստուած պահէ: Շատ լաւ ըրեր ես դասախօսութեան բերելով:

Չգիտցայ, թէ արդեօք յիշե՞ց, որ նոյն խօսքը ժամանակին հօրս ըսած էր:

Շուրջը նայեցաւ, հաշուեց ներկաները եւ ըսաւ.

– Ճիշդ Յիսուսի աշակերտներուն թիւն ենք, միայն Յուդան չէ եկած: Յուդանե՜րը չեն եկած…:

……………………………………………………………………………………………………..

Յակոբ Կիւլոյեանի նման ինքնաբուխ, անմիջական, հաւատաւոր հայերը իւրայատուկ ձեւ մը ունէին ապրելու իրենց հայկականութիւնը, ատով վարակելով իրենց շուրջինները, հարստացնելով, գունագեղ դարձնելով մեր առօրեան: Ազգովին մեր արագ նահանջի թաւագլոր զառիթափին, այդպիսիները այսօր դժբախտաբար կրնան դառնալ ծիծաղելի, մինչ մե՛նք խղճալի ենք, իսկ ազգային կեանքը աղքատ է անոնց բացակայութեամբ:

«Պէ՛տք է փրկել», կը պոռանք, առանց անդրադառնալու, որ այլեւս գոյութիւն չունեցող բանը կարելի չէ փրկել:

Նո՛րը կարելի է ստեղծել, պարզապէս առանց պոռոտախօսութեան եւ մաշած խրատներու:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here