Գեներալ Լեբեդ. «Արցախը hնարավոր չէ գրավել ոչ ուժով, ոչ փողով»

0
355

Այս պահին ուզում եմ հիշել 1997 թ.:  Դժվար ժամանակ էր, երբ Արցախյան պատերազմից և քաղաքական ճգնաժամից  հետո Հայաստանի մասին քչերն էին ուզում լսել: Այժմ շատերն ուրախ են այցելել Հայաստան և դառնալ նրա ընկերը, իսկ այն ժամանակ դրանք եզակի մարդիկ էին: Շառլ Ազնավուրի նման անձինք Հայաստանի համար Հույս ու աջակցություն էին, բայց գոյություն ունեին նաև ուրիշները: Նրանց թվում էր գեներալ-լեյտենանտ Ալեքսանդր Լեբեդը: Օդաին ուժերի իրական մարտական ​​գեներալը, ով ամբողջ կյանքը անցկացրեց մարտադաշտում՝ Աֆղանստան, Մերձդնեստր: Սակայն նրա համար ամենադժվար պահը եղել է 1990 թվականի Բաքուն: Լեբեդը գիտեր, որ Գորբաչովի քաղաքականության այդ որոշումը նպատակ է ունեցել վտարել Ադրբեջանից ամբողջ հայ բնակչությանը, և պաշտպանեց քաղաքացիական բնակչությանը: Նա կարողացել է տեղափոխել մնացած հայերին Բաքվից և հաճախ ուղեկցել է նրանց գնացք նստելիս: Հայտնի դեպք է, երբ Լեբեդը բիրտ ուժ է օգտագործում՝ ի պատասխան Բաքվի բյուրոկրատիայի ներկայացուցչի ցինիզմի, թե  հայկական թաղամասի հոսանքազրկումը պայմանավորված է տնտեսումով:

Նա երբեք չի ներկայացել որպես հայի բարեկամ և եղբայր, բայց ամեն ինչ արել է անկեղծորեն և իրական: 1997 թ.-ին Լեբեդը այցելեց Հայաստան ու Արցախ, որտեղ հարգանքի տուրք մատուցեց 1915 թ. ցեղասպանության և Բաքվի ու Սումգայիթի ջարդերի զոհերի հիշատակին: Բացի այդ, նա  հանդիպեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին առաջինի և Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգևի հետ: 1998 թ.-ին Ալեքսանդր Լեբեդը Արցախ է այցելել անկախության 10 – րդ տարեդարձի կապակցությամբ, որտեղ հանդես է եկել ելույթով. «Արցախում չկա պատերազմի կուսակցություն, բայց կա իրենց հողի բազմաթիվ վարպետների կուսակցություն, Արցախը hնարավոր չէ գրավել ոչ ուժով, ոչ փողով»:

Լեբեդը նաև կապեր էր պաշտպանում Վազգեն Սարգսյանի և Հայաստանի այլ ռազմական ղեկավարների հետ և հիացած էր Արցախի բանակի կարգապահությամբ: «Հազվադեպ կհանդիպես այդպիսի բանակի, կարգապահություն, կարգ, լավագույնն էր, ինչ ես տեսա», – հիշում էր Լեբեդը: Ֆրանսիացի դերասան Ալեն Դելոնը համարում էր Լեբեդին համաշխարհային մասշտաբի անհատականություն, ում հաջողվեց  կանգնեցնել 1996 թ.-ի Ռուսաստանի փլուզումը՝ խաղաղություն հաստատելով Չեչնիայում: Նրա ցավալի մահը ողբերգություն էր ամբողջ աշխարհի և Ռուսաստանի համար: Հայաստանը կորցրեց ևս մեկ արժանի ընկեր: 2002 թվականին Ալեքսանդր Լեբեդի ողբերգական մահը դեռևս մնում է առեղծված: Մի անգամ, պատասխանելով լրագրողների հարցերին, թե ով կտա պատասխան Բաքվում տեղի ունեցած ամեն ինչի համար, նա ասաց, որ ինքը բոլորին կենթարկի պատասխանատվության: Սակայն արդյունքում նա մահացավ ավելի շուտ այն հանցագործներից, ումից փորձում էր փրկել խաղաղ բնակչությանը: Բայց իր ամբողջ կյանքով Ալեքսանդր Իվանովիչը ապացուցեց, որ չի հանդուրժում սուտը և պաթոսը: Այնպես որ, մենք էլ պետք է անկեղծ լինենք նրա հիշատակի առջև:

 

Արսեն Գևորգյան

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here