Ինչո՞ւ չենք կրնար ԹԱՒՇԵԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ՀԵՏ ՉԸԼԼԱԼ

0
240
Վարուժ Թէնպէլեան-ՀԱՅ ԵՄ

20րդ դարու հայը սահմանելու ճիգ մը մեզ դէմ յանդիման պիտի դնէ վերիվայրումներ եւ ցնցումներ ապրած հաւաքականութեան մը, որ կը դիմագրաւէ ինքնաբնորոշման եւ ինքնաճանաչումի յամեցող տագնապ մը:

20րդ դար մուտք գործեցինք ստրկատիրութեան թմբիրէն արթնցած, որոշ չափով մարտունակութիւն նուաճած բայց՝ տակաւին օսմանեան, ռուսական, եւ պարսկական նկարագրային յոռի գիծերով աղաւաղուած հայու խառնածին կերպարով:

Հայոց Ցեղասպանութիւնն ու քիչ անց առաջին հանրապետութեան կորուստը, նախկին այլանդակումներուն վրայ գումարցին նաեւ սովետականացած եւ սփիւռքացած հայու կերպարային խախտումները:

Հայը վերածուած էր ստրկատիրական շրջանին յառաջացած եւ օտար գերիշխանութեանց տակ զարգացած իրերամերժ, նեղ թաղայնական, աղայական, այլամերժ, եսակեդրոն, լալկան, փերեզակային, քծնող, բամբասող, շահախնդիր եւ կեդրոնախոյս ստրկանման արարածի մը, որ կը շարուանկէր ապրիլ հաւաքականութեան մէջ, բայց պատկանելութեան ամէնէն թոյլ հանգամանքով:

Բացառութիւնները կը տագնապէին, կը պայքարէին բայց ի վերջոյ կը «նահանջէին առանց երգի»:

Մինչեւ որ…..պատահեցաւ հրաշքը եւ Արցախեան ազատամարտի երկունքէն ծնունդ առին հողին հարազատ զաւակները եւ ինքնամաքրումի բնական ընթացքով՝ վերայայտնուեցաւ Սարդարապատեան Հայը:

Ինքնաճանաչման ճամբուն վրայ սկսան երեւիլ լուսաւոր հորիզոններ:

Հայաստանի երրորդ հանրապետութեան ծնունդով կը սպասուէր նաեւ ազգ-պետութեան պատկանող եւ այդ ազգ-պետութեան բարգաւաճման ծառայող ղեկավարութեան եւ գիտակից, ազատ ու ինքնավստահ քաղաքացիներու յառաջացումը, բայց դժբախտաբար սովետականացած հայէն ճիւղաւորուեցան օլիկարքներ, եւ ազատ քաղաքացիի կենսափորձէն զրկուած «բնակիչներ»:

Իսկ օսմանացած եւ հետագային սփիւռքացած խառնածին հայ հատուածին մէկ մասը սկսաւ կասկածով նայիլ օլիկարքացած նոր հայրենիքին, իսկ ուրիշ հատուած մը առիթը պատեհ նկատեց իր կարգին օգտուելու ստեղծուած յոռի կացութենէն:

21րդ դար մտանք այն կասկածով, որ հայուն ինքնաճանաչման եւ ինքնասրբագրումի երթը եթէ կանգ չէ առած, առնուազն տեղքայլի մէջ կը գտնուի:

Մինչեւ որ, եւ բնութեան օրէնքով կարծէք, քաղաքամայր Երեւանի փողոցները ծաղկեցան «հայրենիքի իրաւատէրը ժողովուրդն է» հաւատքով ու գիտակցութեամբ տոգորուած բազմութիւններով՝ «ինքնավստահ ու ազատ քաղաքացիներով»:

Մեր հազարամեայ պատմութեան մէջ թերեւս առաջին անգամն էր որ կը ձեւաւորուէր «ազգ-պետութեան պատկանող գիտակից ու հպարտ հայ քաղաքացիի կերպարը»:

Երեւանի յեղափոխականները հայը կ’ազատագրէին իր սովետականացած, օլիկարքանացած եւ խեղճացած «բնակիչի» կերպարէն:

Ազատգրուած եւ ինքնավսհահ քաղաքացիին դէմքը սկսաւ ժպիտով պայծառանալ:

Նոյն այդ յեղափոխութեան շնորհիւ էր որ Երեւանի փողոցները կենսաւորած ազատականութեան շունչը կը հասնէր սփիւռքի բոլոր ծայրերը, եւ թրքաժառանգ ու սփիւռքացած հայը կը տեսնէր որ ինքն ալ կրնայ թօթափել օտարամուտ խարխափումները, եւ ինքն ալ քաղաքացիական ազատականութեան օրինակով կրնայ վերանորոգել իր հաւաքական կեանքը՝ կա՛մ ուղղակի միանալով Հայաստանի յեղափոխականներուն, կամ ալ կերպարային ու ապագայատեսիլ բարեփոխումներ յառաջացնելով հայրենիքի լծակից իր նստավայրերուն մէջ:

Բայց, ինչպէս կարգ մը հիւանդութիւններու պարագային մարդկային մարմինը կը մերժէ դարմանը, որովհետեւ անիկա վարժուած է հիւանդութեան կամ օգտուած անոր երկրորդական ու երրորդական «բարիքներէն», հայ իրականութեան մէջ ալ կան հատուածներ, որոնք կը մերժեն յեղափոխութեան նուիրագործած նոր դեղատոմսը՝ «ազգ-պետութեան անդամ գիտակից ու հպարտ քաղաքացիի ծնունդը»:

Գիտակից ու հպարտ քաղաքացին է գրաւականը իրա՛ւ ժողովրդավարութեան:
Գիտակից ու հպարտ քաղաքացին մեծագոյն խթանն է հայրենիքի բարգաւաճման:
Գիտակից ու հպարտ քաղաքացին պատուար է փտածութեան դէմ եւ երաշխիք անոր չէզոքացումին:
Գիտակից ու հպարտ քաղաքացին արի զինուորն է հայրենիքի պաշտպանութեան:
Գիտակից ու հպարտ քաղաքացին հոմանիշ է միասնականութեան եւ համերաշխութեան:

Յեղափոխութիւններ յաճախ ծնունդ կու տան նոր վարչաձեւերու:
Յեղափոխութիւններ երբեմն միջոց են հայրենիքներու ազատագրութեան:

Թաւշեայ յեղափոխութիւնը ծնունդ տուաւ լիիրաւ, ազատ ու ինքնավստահ հայ քաղաքացիին:

Թերեւս դեռ շատ ճամբայ ունինք կտրելիք, բայց հիմնականը՝ յեղափոխութիւնը բացաւ ճամբան:

Գիտակից ու հպարտ քաղաքացի՝ անշուշտ եւ նոր ու բարգաւաճ Հայաստան:

Արդ, հայկականօրէն ինչպէ՞ս կարելի է ընդդիմանալ նման յեղափոխութեան:

Արդեօ՞ք կարելի է……

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here