Գերմանական Ինքնախոստովանութիւն Հայասպանութեան Մեղսակցութեան Մէջ

0
293

Յարուիթիւն Իսկահատեան-Պէյրութ-BAIKAR 94                     

Արթուր Զիմերման՝ Կայսերական Գերմանիոյ արտաքին գործերու փոխնախարար (յետագային՝ արտաքին գործերու նախարար 22 Նոյեմբեր 1916-էն մինչեւ 6 Օգոստոս 1917), Պեռլինի մէջ 4 Օգոստոս 1915 թուագրեալ եւ դիւանական հետեւեալ թուագրութիւնը կրող՝ Սկզբնաղբիւրը՝ PA-AA/R14086 , թուագրեալ 1915-08-04-DE-001– (Վոլֆկանկ Կուսթի ներքոնշեալ գիրքի էջ 130) նամակով, Կ. Պոլսոյ մէջ Գերմանիոյ դեսպան Հանս ֆոն Վանկենհայմին կը յանձնարարէ Հայոց Ցեղասպանութեան մէջ Գերմանիոյ մեղսակցութիւնը ծածկող «Սպիտակ Գիրք»ի մը պատրաստութիւնը հրատարակութեան համար:

Այս նամակը լոյս տեսած է Վոլֆկանկ Կուսթի «Հայերի Ցեղասպանութիւնը 1915-1916 – Գերմանիոյ Արտաքին Գործերի Նախարարութեան Քաղաքական Արխիւի Փաստաթղթերից» (The Armenian Genocide: Evidence from the German Foreign Office Archives 1915-1916) հատորին մէջ: Գիրքին հայերէնի թարգմանիչը՝ Ռուզան Եորտանեան կ’ըսէ, թէ մինչեւ գիրքի հրատարակութեան տարին` 2005 թուականը, Հայկական Հարցը Գերմանիոյ հասարակութեան յայտնի չէր պէտք եղած չափով: Այս պատճառաւ Վոլֆկանկ Կուսթ հարկադրուած է նկարագրելու պատմական փաստերը եւ միայն անկէ ետք ընելու իր ընդհանրացումները:

Իր կարեւորութեան համար կը մէջբերեմ սոյն նամակին առաջին պարբերութիւնը. «Ինչպէս բազմիցս նշուել է այնտեղի [Կ. Պոլսոյ] զեկուցագրերում, մենք պէտք է նկատի ունենանք, որ մեր հակառակորդները եւ մեր հանդէպ անբարեհաճ տրամադրուած չէզոք երկրները ջանք կը թափեն կայզերական կառավարութեանը մեղադրել Թուքիայում հայերի հալածանքների մեղսակցութեան համար: Քանի որ այդօրինակ մեղադրանքներին կարող են արձագանգ գտնել նաեւ երկրի ներսում, յատկապէս՝ եկեղեցական ու միսիոներական շրջանակներում, մեր դիրքորոշման արդարացման համար հաւանաբար անհրաժեշտ կը լինի Սպիտակ գրքի կամ մի այլ հրատարակութեան կազմաւորումը»:

Ըստ գերմանացի պատմաբան Հանս Լուքաս Քիէզէրի բազմաթիւ պատմաբաններ,  դիւանագէտներ ու ականատես վկաներ կ՛ըսեն թէ Գերմանիա մեղսակից էր Հայասպանութեան ոճիրին մէջ: Հայոց Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեան ռահվիրայ Վահագն Տատրեան կ՛ըսէ. «Գերմանական մեղսակցութիւնը՝ եւ մանաւանդ բազմաթիւ գերմանացի պատասխանատուներ, քաղաքային թէ զինուորական, կամովին օգնեցին ու գրգռեցին թուրքերը հայերը բնաջնջելու իրենց մոլուցքին մէջ»: Ամենէն տրամաբանական փաստարկները կը ներկայացնէ այս անգամ ոչ պատմաբան մը, այլ  հանգստեան կոչուած թղթակից Վոլֆկանկ Կուսթ: Անոր հաւաքած գաղտնի տեղեկագրութիւնները շատ կարեւոր վաւերագրութիւն մը կը կազմեն Թուրքիոյ ձեռքով գործուած Հայասպանութեան Ոճիրին Գերմանիոյ մեղսակցութեան մասին: Վոլֆկանկ Կուսթի ուսումնասիրութենէն երեւան կու գան հետեւեալ կարեւոր իրողութիւնները, որոնք այբենական շարքով կը տրուին ստորեւ (https: //en.wikipedia.org/wiki/Hans-Lukas_Kieser-համացանցային կայք).

Ա. Թուքիոյ կողքին Հայասպանութեան մէջ Գերմանիոյ մեղսակցութեան տարողութիւնն ու անոր ազդեցութիւնը գերմանական քաղաքական մտածողութեան վրայ մինչեւ Համաշխարհային Բ. Պատերազմի սկիզբը:

Բ.      Սերտ գործակութիւն Գերմանիոյ եւ Օսմանեան Պետութեան միջեւ հայերը բռնագաղթեցնելու, սովամահ ընելու, եւ կոտորելու ծրագրաւորումին մէջ:

Գ.        Հակառակ Գերմանիոյ դեսպանին, հիւպատոսներուն, գործարարներուն, առեւտրականներուն, միսիոնարներուն եւ ուսուցիչներուն աչքերուն առջեւ Օսմանեան Պետութեան հայերը մասնաւորապէս եւ քրիստոնեաները ընդհանրապէս կոտորելուն՝ գերմանկան իշխանութիւնները ձեռնածալ դիտեցին այդ բոլորը: Վոլֆկանկ Կուսթի աշխատութիւնը ի յայտ կը բերէ թէ բազմաթիւ գերմանացի հիւպատոսներ եւ ականատես վկաներ գաղտնի տեղեկագրութիւններով նախազգուշացուցած են գերմանական իշխանութիւնները, որոնք ոչ մէկ բան ըրած են հայոց արիւնահեղութիւնը կասեցնելու համար:

Դ.  Օսմանեան Պետութեան հետ Հայոց Ցեղասպանութեան «յաջող» գործադրումէն քաջալերուած, Գերմանիա Բ. Համաշխարհային Պատերազմին ձեռնարկեց հրեաներու ջարդերը:

Վերադառնալով Արթուր Զիմերմանի գաղտնի նամակին, ան ելլելով գերմանական շահերէ եւ յետագայի արդարացման ճիգով մը, Կ. Պոլսոյ մէջ Գերմանիոյ դեսպան Հանս ֆոն Վանկենհայմէն կը խնդրէ կազմուելիք «Սպիտակ Գիրք»ի համար պիտանի նիւթեր պատրաստել ու կը գրէ. «Յատկապէս պէտք է շարադրել, որ Թուրքիայում, իրոք, գոյութիւն է ունեցել հակապետական հայկական շարժման լայն ճիւղաւորուած ցանց, որի ճմշումը բարձր դրան համար ինքնապահպանման պատգամ էր, եւ որ հայերին դաւաճանական քայլերի մղել են հենց Անտանտի տէրութիւնները, որոնք էլ բարոյապէս յանձն են առել հետեւանքների պատասխանատուութիւնը»:

Զիմերմանի վերը մէջբերուած խօսքին չորրորդ բառը՝ «շարադրել» շատ բան կը քօղազերծէ: Վոլֆկանկ Կուսթի հրատարակած բոլոր գաղտնի տեղեկագիրները կարդալէ յետոյ, վստահ կրնանք ըսել թէ գերմանացիները վերոյիշեալ շարադրանքի մէջ ձախող դուրս եկած են՝ պարզապէս համարձակութիւնը չունենալով շինելու հայկական երեւակայածին կազմակերպութիւններու անուններ, որոնք իրենց ցանկատեսած ընբոստութիւնն կամ յեղափոխութիւնը պիտի կատարէին Օսմանեան Պետութեան մէջ, «պատճառ դառնալով» Հայասպանութեան: Արթուր Զիմերման իր այս սուտին պոչ մըն ալ կցելով կը յորդորէ Վանկենհայմին գրել «հայկական շարժման լայն ճիւղաւորուած ցանց» արտայայտութիւնը:

Ուրիշ կարեւոր կէտ մըն ալ կը նկատենք Արթուր Զիմերմանի արտայայտութեան մէջ՝ իր իսկ կոչելով չէզոք երկիրներու դէմ: Այս պարագյին միայն յանցաւորը կամ ոճրագործը պիտի դիրքորոշուէր չէզոք կեցուածքի դէմ:

Գերմանիա գաղութարարական նոր ձեւ մը մտածած էր՝ հասնիլ մինչեւ Հնդկաստանի սահմանները ցամաքային աւելի կարճ ուղիով՝ քան թէ անգլիացիներու ծովային երկար ճանապարհով: Ուստի ան ծրագրած էր Պեռլին-Պաղտատ երկաթուղագիծի կառուցումը, որուն անցնելիք որոշ տարածքներուն մէջ ան հայերը անբաղձալի տարր կը տեսնէր, եւ պէտք էր վերացնել զանոնք: Այս ծրագիրի յաջողութեան պարագային Գերմանիա պիտի կարենար հակազդել Ֆրանսա, Անգլիա եւ Ռուսիա դաշինքին ու ինք Թուրքիոյ հետ միահեծան պիտի տիրապետէր արեւելք-արեւմուտք ցամաքային ճանապարհին: Գերմանիոյ ծաւալապաշտական ձգտումները մղեցին զայն ձեռնարկելու Հայ Ազգին բնաջնջումը:

Գերմանիա իր շահերուն համար փորձեց զոհել Հայ Ազգը, միւս կողմէ Անգլիա, Ֆրանսա, Ռուսիա եւ ուրիշներ նկատի ունէին նաեւ իրենց որոյն շահերը եւ ոչ մէկու կողմէ եւ ոչ մէկ ատեն հայոց ապահովութիւնը նկատի առնուած էին:

Այն օրերուն գերմանական «Սպիտակ Գիրք»ը փորձեց լռեցնել Գերմանիոյ հակառակորդները եւ ձեւացուց լուալ գերմանացիներու արիւնոտ թաթերը, սակայն հիմա հարց կու տանք մե՛նք հայերս թէ ո՞վ պիտի լուայ Հայաստանի, Կիլիկիոյ եւ հիւսիսային Միջագետքի հողերուն վրայ թափուած հայոց արիւնը: Երբ ներկայիս՝ Հայասպանութենէն աւելի քան հարիւր տարի ետք գերմանական գաղտնի տեղեկագրութիւնները ՅԱՅՏՆԻ են այլեւս, ո՞ւր կը մնան «Սպիտակ Գիրք»երը, ո՞վ կը կարդայ այդպիսի երեւակայածին պատմութիւններ եւ այդ գիրքերը սուտէն ու կեղծիքէն բացի ի՞նչ կը ներկայացնեն արդար ու խելամիտ մարդուն, բացի թուրք ուրացողներէն եւ խեղաթիւրողներէն…:

Այսօր իւրաքանչիւր հզօր պետութիւն ունի իր «Սպիտակ Գիրք»ը, որուն մէջ կը վխտան քաղաքական աղտոտ հաշիւներ, տնտեսական անիրաւ շահեր, ոճիրներ, ահաբեկչական «հերոսութիւններ» եւ ամէն ինչ բացի սպիտակ ճշմարտութենէ:

Գերմանիոյ համար այդ «Սպիտակ Գիրք»ի գաղափարն իսկ յաւելեալ Ոճիր մըն է Հայասպանութեան իր մասնակցութեան կողքին:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here