«ԱԶԱՏՈՒԹԵԱՆ» ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ԱՄՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹԵԱՆ ՀԱՐՑԵՐՈՎ ԽՈՐՀՐԴԱԿԱՆ ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆԻ ՀԵՏ

0
2490

«ԱՄՆը, Թրամփի Վարչակազմը Հայաստանի Հետ Յարաբերութիւնները Որպէս Բարձր Առաջնահերթութիւն Են Դիտարկում»

Վարեց՝ ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ

«Ազատութեան» հայկական ծառայութեան ղեկավար Հրայր Թամրազեանը բացառիկ հարցազրոյց է ունեցել ԱՄՆ նախագահի Ազգային անվտանգութեան հարցերով խորհրդական Ջոն պոլթոնի հետ:

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Պարոն Պոլթոն, մենք գիտենք, որ դուք հէնց նոր հանդիպեցիք Հայաստանի վարչապետի հետ: Ինչո՞վ կարող էք կիսուել մեզ հետ, ի՞նչ է քննարկուել, ինչպիսի՞ն է ձեր տպաւորութիւնը նոր կառավարութիւնից:

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Քննարկեցինք հարցերի շատ լայն շրջանակ: Վարչապետին ասացի, որ սա ակնյայտօրէն շատ ոգեւորիչ ժամանակ է Հայաստանի համար՝ գարնանը տեղի ունեցած փոփոխութիւններից յետոյ եւ Դեկտեմբերին սպասուող ընտրութիւններից առաջ: Երբ նման յեղափոխական փոփոխութիւններ են տեղի ունենում, այն միշտ հնարաւորութիւններ է ընձեռում՝ լուծելու խմդիրներ, որոնք նախկինում գուցէ թւում էին դժուար լուծելի:

Բնականաբար, շատ խօսեցինք նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի մասին, Մինսկի խմբի (հովանու ներքոյ ընթացող) գործընթացի մասին, Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահի կարեւոր դերի մասին, խօսեցինք Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի, Վրաստանի մասին: Ես շեշտեցի, որ Միացեալ Նահանգները, Թրամփի վարչակազմը Հայաստանի հետ յարաբերութիւնները որպէս բարձր առաջնահերթութիւն են դիտարկում: Մենք կ՛ուզենանք տրամադրել այն աջակցութիւնը, որ կարող ենք, ինչպէս նաեւ որպէս Մինսկի խմբի համանախագահ երկրներից մէկը, որպէսզի կարողանանք հասնել Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ կոնֆլիկտի (ընդհարումի-Խմբ.) երկու կողմից էլ ընդունելի լուծմանը:

Մենք գիտակցում ենք, որ կան ակնյայտ դժուարութիւններ, բայց մենք նաեւ ընդունում ենք, որ վարչապետը հրաշալի դիրքեր ունի այստեղ Հայաստանում ու կը շարունակի ունենալ ընտրութիւններից յետոյ, որպէսզի ցուցաբերի առաջնորդութիւնը այս հարցում:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Ձեր նոր արած մեկնաբանութեան վերաբերեալ մի ճշդող հարց. ինձ թւում է, որ նրա վարկանիշը շատ բարձր է:

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Ես նրան հարցրել եմ՝ ո՞րն է նրա գաղտնիքը:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Պատրաստւո՞ւմ էք արդեօք օգնել այս նոր կառավարութեանը հզօրացնել, ժողովրդավարական հաստատութիւնները ու գուցէ, որոշ ամերիկեան ներդրումներ ներգրաւուել Հայաստան: Կա՞ն կոնկրետ (յս-տակ-Խմբ.) առաջարկութիւններ: Կարող է՞ք պատմել մեզ:

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Այո, մենք խօսեցինք կոնկրետ Հայաստանում ամերիկեան ուղիղ ներդրումների աւելացման հեռանկարի մասին: Ասացի նրան եւ նրա խորհրդականներին եւ աւելի վաղ կայացած հանդիպումների ժամանակ՝ արտաքին գործերի նախարարին, պաշտպանութեան նախարարին, ազգային անվտանգութեան խորհրդականին, որ ամերիկահայերի համայնքը շատ ուժեղ է եւ ես կարծում եմ, որ աւելի սերտ հայ-ամերիկեան տնտեսական համագործակցութեան հեռանկարը հէնց մասնաւոր հատուածում է, ինչն աւելի լաւ է երկարաժամկէտ հեռանկարի համար, քան կառավարութիւնից կառավարութիւն տրամադրուող աջակցութիւնը: Այնպէս որ, կան մի քանի բաներ, որ մենք ուզում ենք դիտարկել այնտեղ, եւ յուսով եմ, որ կը կարողանանք ինչ-որ բան սկսել, որովհետեւ կարծում եմ, որ Հայաստանը որքան աւելի շատ է բաց արտաքին աշխարհի համար եւ չի սահմանափակւում իր սահմաններով՝ յատկապէս ինտերնետի դարում, հնարաւոր կը լինի յաղթահարել սահմանների հետ կապուած որոշակի խնդիրներ, եւ գուցէ ամերիկեան ներդրումները դա դիւրացնելու հնարաւոր եղանակ լինեն:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Պարոն Բոլթոն, կ’ուզենայի ձեզ մի փիլիսոփայական հարց ուղղել, քանի որ ինքս ձեզ փիլիսոփայ կը համարէի: Ի՞նչ կարծիք ունէք Հայաստանում տեղի ունեցած թաւշեայ յեղափոխութեան վերաբերեալ: Արդեօք այն ապագայ ունի՞: Մենք գիտենք, որ Ռուսաստանը հսկայական ազդեցութիւն ունի այս տարածաշրջանում, եւ կան որոշակի մտահոգութիւններ՝ կապուած տարածաշրջանի երկրների, այդ թւում Հայաստանի, Վրաստանի եւ այլ պետութիւնների ինքնիշխանութեան հետ:

ՋՈՆ պՈԼԹՈՆ.- Կարծում եմ, որ առաւել կայուն ժողովրդավարութիւն ունեցող պետութեան համար հեռանկարը այստեղ հրաշալի է: Կարծում եմ՝ դա իսկապէս ֆունդամենտալ (հիմնական-Խմբ.) հարց է Հայաստանի համար, որ այն լիիրաւ օգտագործի իր ինքնիշխանութիւնը եւ կախուած չլինի կամ չենթարկուի արտաքին ազդեցութեան: Կարծում եմ՝ ժողովրդի համար նախընտրելի է ունենալ լայն հնարաւորութիւններ միջազգային ասպարէզում եւ չկաշկանդուել պատմական կաղապարներով: Այնպէս որ ԱՄՆի տեսանկիւնից որքան աւելի ուժեղ է ժողովրդավարութիւնը, այդքան աւելի մեծ է հնարաւորութիւնը շփուելու Միացեալ Նահանգների եւ նոյն արժէքները կրող այլ երկրների հետ:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Հարցս վերաբերում է տարածաշրջանի անվտանգութեանը: Գիտենք, որ անվտանգութեան առումով Ռուսաստանը այստեղ մեծ խաղացող է: Բայց որո՞նք են այլընտրանքները տարածաշրջանի երկրների համար: Դա ՆԱՏՕի անդամակցութի՞ւնն է, ՆԱՏՕի հետ աւելի սերտ յարաբերութիւնները, թէ ԱՄՆի հետ ռազմական համագործակցութիւն: Որո՞նք են այդ այլընտրանքները:

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Կարծում եմ՝ կան շատ այլ այլընտրանքներ, այդ թւում զէնքի վաճառքի բնագաւառում: Ունենք Կոնգրեսի կողմից հաստատած սահմանափակումներ՝ կապուած Ադրբեջանին եւ Հայաստանին զէնքի վաճառքի արգելքի հետ:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Դա կապուած Լեռնային Ղարաբաղի հարցի հետ…

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Այո, հակամարտութեան պատճառով: Բայց կան բացառութիւններ: Եւ ինչպէս ասացի վարչապետին՝ եթէ խնդիրն այն է, որ ընտրութիւն պէտք է կատարես ռուսական եւ ամերիկեան ռազմական տեխնիկա (ճարտարարուեստ-Խմբ.) գնելու միջեւ, մենք կը նախընտրէինք վերջին տարբերակը: Մենք կարծում ենք, որ մեր տեխնիկան ամէն դէպքում աւելի լաւն է, քան ռուսականը: Այնպէս որ, ուզում ենք դիտարկել այդ հնարաւորութիւնը: Կարծում եմ, որ այն աւելացնում է Հայաստանի հնարաւորւթիւնները, երբ այն ամբողջովին կախուած չէ մէկ գերտերութիւնից: Ես հասկանում եմ աշխարհագրական դիրքի եւ պատմական իրողութիւնների հետ կապուած հարցերը, բայց կարծում եմ՝ ժամանակն է լաւատես լինելու, որ Հայաստանը կարող է աւելի տեսանելի լինել համաշխարհային ասպարէզում: ԱՄՆը Հարաւային Կովկասը ռազմավարական առումով շատ կարեւոր տարածաշրջան է համարում: Այնպէս որ, Հայաստանի հետ յարաբերութիւնների բարելաւելը շատ բարձր առաջնահերթութիւն է (Թրամփի) վարչակազմի համար:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Միւս կողմից մենք շրջապատուած ենք երկրներով, որոնք մինչ օրս բլոկադայի (պաշարումի-Խմբ.) են ենթարկում Հայաստանը: Ադրբեջանի հետ դա Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան պատճառով է: Թուրքիան նոյնպէս, քանի որ շատ սերտ յարաբերութիւններ ունի Ադրբեջանի հետ, շրջափակման մէջ է պահում Հայաստանին: Իրանը մեր ամենամեծ հարեւանն է, բայց ԱՄՆը Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցներ է կիրառում: Ռուսաստանը նոյնպէս պատժամիջոցների թիրախ է, բայց Ռուսաստանը մեծ շուկայ է, այդ թւում աշխատուժի շուկայ է Հայաստանի համար: Որո՞նք են Հայաստանի տարբերակները այստեղ:

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Կարծում եմ, որ ներկայիս հանգամանքներն ընդգծում են Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի շուրջ փոխադարձ համաձայնութեան հասնելու կարեւորութիւնը, քանի որ եթէ դա տեղի ունենայ, կը բացուի հայ-ադրբեջանական սահմանը: Թուրքիայի հետ սահմանը, կարծում եմ, եւս կը բացուի: Եւ կարծում եմ, որ Վրաստանի հետ սահմանը կարող է աւելի քիչ անհանգստութիւն առաջացնել այն առումով, թէ ինչ ճնշում կը գործադրեն նրանց նկատմամբ ռուսները:

Իրանի հետ սահմանը լուրջ խնդիր կը լինի, որովհետեւ, ինչպէս ես բացատրեցի վարչապետին, մենք ցանկանում ենք առաւելագոյն ճնշում գործադրել Իրանի նկատմամբ, քանի որ այն չի հրաժարուել միջուկային զէնք ստեղծելու ջանքերից: Այն շարունակում է մնալ միջազգային ահաբեկչութեան կենտրոնական «բանկիրը»: Մեզ մտահոգում են Իրանի բալիստիկ (արտաձգական-Խմբ.) հրթիռային ծրագրերը եւ Սիրիայում, Իրաքում ու այլուր նրա ակտիւ ռազմական գործողութիւնները: Ակնյայտ է, որ մենք չենք ուզում վնաս հասցնել մեր բարեկամներին այս գործընթացում: Ուստի կարծում եմ, որ Հայաստանի եւ ԱՄՆ կառավարութիւնների միջեւ զրոյցը շատ կարեւոր կը լինի: Սակայն, ինչպէս ընդգծեցի վարչապետի հետ զրոյցում, մենք մտադիր ենք ողջ ուժով կիրառել այս պատժամիջոցները: Սա Օբամայի վարչակազմը չէ: Մենք մտադիր ենք սեղմել Իրանի շուրջ օղակը, որովհետեւ կարծում ենք, որ Մերձաւոր Արեւելքում եւ ողջ աշխարհով մէկ նրանց վարքագիծը չարամիտ է եւ պէտք է փոխուի:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Դուք օրերս հանդիպեցիք Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, ողջ աշխարհը ձեր հանդիպման կադրերն (պատկերները, ժապաւէնները-Խմբ.) էր ցուցադրում, դուք ծիծաղում էիք այնտեղ: Ինչպէ՞ս ընթացաւ այն հանդիպումը: Արդեօք կա՞յ առաջընթաց ԱՄՆ-Ռուսաստան յարաբերութիւնների տեսանկիւնից, թէ պատժամիջոցները լրիւ ուժով կը կիրառուեն:

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Մենք քննարկել ենք մի շարք հարցեր: Դա նախագահ Թրամփի եւ նախագահ Պուտինի միջեւ Հելսինկիում (Յուլիսին) կայացած հանդիպմանը յաջորդող հանդիպում էր: Օգոստոսին հանդիպեցի իմ ռուս գործընկերոջը Ժնեւում: Այս (վերջին այցը) վերադարձ Մոսկուա էր, ուստի ես հնարաւորութիւն ունեցայ հանդիպելու նաեւ արտաքին գործերի, պաշտպանութեան նախարարի եւ իհարկէ, Պուտինի հետ, եւ մենք մէկուկէսժամեայ քննարկում ունեցանք: Դա շատ պրոֆեսիոնալ, շատ ծաւալուն քննարկում էր: Նախագահ Պուտինն ինքն է սպառազինութիւնների վերահսկման փորձագէտ: Այնպէս որ մենք երկար քննարկում ունեցանք «Միջին ու փոքր հեռահարութեան հրթիռների ոչնչացման մասին» պայմանագրի եւ նախագահ Թրամփի կողմից հնչեցուած Ամերիկայի՝ այս պայմանագրից դուրս գալու պատճառները: Խօսեցինք սպառազինութիւնների վերահսկման այլ պայմանաւորուածութիւնների, երկու երկրների միջեւ ռազմավարական յարաբերութիւնների մասին: Անդրադարձանք Մերձաւոր Արեւելքում հակամարտութիւններին, Իրանի եւ Հիւսիսային Կորէայում միջուկային ծրագրի մի շարք ասպեկտներին (երեւութներուն-Խմբ.):

Կարծում եմ՝ դրանք օգտակար են, որովհետեւ ես համոզուած եմ, որ Ռուսաստանը իր արտաքին քաղաքականութիւնը վարում է իր ազգային շահերի հիման վրայ: Եւ ես կարծում եմ, որ մենք յաջողութեան ենք հասնում Ռուսաստանի հետ, երբ երկու կողմերն էլ անկեղծ են իրենց ազգային շահերի վերաբերեալ: Երբեմն մենք պարզապէս համաձայնութեան չենք հասնի: Սակայն մէկ այլ ժամանակ, երբ խօսենք այս խնդիրների մասին, կը կարողանանք:

Այնպէս որ, յուսով ենք, որ երկու նախագահների յաջորդ հանդիպումը կարող է տեղի ունենալ Փարիզում՝ Զինադադարի շքերթի ժամանակ (Նոյեմբերի 11ին): Կան այլ հնարաւորութիւններ: Ես նախագահ Պուտինին նախագահ Թրամփի հրաւէրն եմ փոխանցել՝ այցելելու Վաշինգտոն:

 

ՀՐԱՅՐ ԹԱՄՐԱԶԵԱՆ.- Մենք գիտենք, որ ձեր կինը աշխատել է «Ազատ Եւրոպա-Ազատութիւն» ռադիօկայանում, եւ դուք ինչ-որ տեղ նաեւ «Ազատ Եւրոպա-Ազատութիւն» ռադիօկայանի ընտանիքի մի մասն էք: Ի՞նչ գիտէք «Ազատ Եւրոպա-Ազատութիւն» ռադիօկայանի մասին: Մեր առաքելութեան մասին ի՞նչ կարծիք ունէք:

ՋՈՆ ՊՈԼԹՈՆ.- Կարծում եմ՝ այսօր այդ առաքելութիւնը շատ-շատ առումներով մնում է կարեւոր: Կարծում եմ, որ մենք կարող ենք աւելի շատ միջոցներ յատկացնել դրան: Շատ կարեւոր է տեղեկատուութիւն տալ այն մասին, թէ ինչ դիրքորոշում ունի ԱՄՆը տարբեր խնդիրների վերաբերեալ, պատկերացում կազմել, թէ ինչ է տեղի ունենում Միացեալ Նահանգներում եւ ինչպէս է այն ազդում աշխարհի այլ մասերի վրայ: Մենք շատ երկրներում այլ պետութիւնների կողմից տարուող շատ ակտիւ (աշխոյժ-Խմբ.) քարոզչական արշաւների ենք ականատես լինում: Դա «Ազատ Եւրոպա-Ազատութիւն» ռադիօկայանին չէ: Այն ամերիկեան լրատուամիջոցների ոգով է ներկայացնում պատմութեան բոլոր կողմերը: Եւ դա մեր պետութեան էութիւնն է: Եւ կարծում եմ՝ «Ազատութիւն»ը ողջ աշխարհին ցոյց է տալիս, որ մենք քննարկումներից չենք վախենում, բայց վճռական ենք քարոզչութեան դէմ պայքարելու հարցում:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here