Ստացուած Գիրքեր. «Հայ Բժիշկներուն, Ատամնաբուժներուն Եւ Դեղագործներուն Ոդիսականը Հայկական Ցեղասպանութեան Ընթացքին». Հեղինակ՝ Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան

0
861

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ

Մոնթրէալի մէջ 2018ին լոյս տեսաւ բժիշկ Կարպիս Հարպոյեանի «Հայ Բժիշկներուն, Ատամնաբուժներուն Եւ Դեղագործներուն Ոդիսականը Հայկական Ցեղասպանութեան Ընթացքին» գիրքը, բաղկացած՝ 217 էջերէ: Գիրքին հրատարակութիւնը իրականացած է Լոս Անճելըսի «Արարատ տան» «Էսքիճեան» թանգարանի մեկենասութեամբ, որուն հեղինակը իր շնորհակալութիւնը կը յայտնէ: Հարպոյեան գիրքը ձօնած է Հայոց Ցեղասպանութենէն վերապրած իր հօր ու մօր՝ Թորոս եւ Մարթա Հարպոյեաններուն:

Գիրքը կը բացուի Գանատայի Հայոց թեմի առաջնորդ Բաբգէն արք. Չարեանի օրհնութեան խօսքով:

«Խղճի Պարտք Մը» խորագիրով հանդէս կու գայ Սարգիս Մահսէրէճեան: Ան կ՛ըսէ, որ բժշիկ Կարպիս Հարպոյեանի այս հատորը ամէն բանէ առաջ խղճի պարտք մըն է, հատուցուած՝ հայ փաղանգի մը, որ իր կեանքով վճարեց թուրք ցեղասպանին, իսկ եթէ եղան վերապրողներ, պատմական ոճիրին հետքերն ու մորմոքը կրեցին ցմահ՝ պահանջատիրական ու արդար հատուցման անժամանցելի պատգամ մը փոխանցելով յաջորդ սերունդներուն՝ դատին ժառանգորդներուն, նահատակուած ու վերապրող փաղանգին անդամները հայ բժիշկներ, դեղագործներ ու մէկ խօսքով՝ մարդոց կեանքի փրկութեան ու ցաւերուն ամոքումին լծուած առաքեալներ էին, որոնք բարիք կը բաշխէին առանց խտրութեան:

Մահսէրէճեան կը շարունակէ՝ ըսելով, որ հատորը աղաղակող դատապարտանք է Թուրքիոյ պետական պատասխանատուներուն ու մանաւա՛նդ հասցէին այն թուրք բժիշկներուն, որոնք ծրագրեցին Ցեղասպանութիւնը:

Նախաբանին մէջ Հարպոյեան կ՛ըսէ, որ հայ բժիշկները, ատամնաբուժները եւ դեղագործները՝ իբրեւ հայ ժողովուրդի զաւակներուն ընտրանիին մաս կազմող փաղանգ չխնայուեցան: Թուրք բժիշկները դարձան առաջին մեղսակիցները հայ բժիշկներու, ատամնաբուժներու եւ դեղագործներու սպանութեան: Հարիւրաւոր հայ բժիշկներ, ատամնաբուժներ եւ դեղագործներ նահատակուեցան, ուրիշներ հիւանդանոցներու մէջ ծառայութեան ընթացքին ժանտախտէ վարակուեցան ու մահացան: Իսկ շատեր, ապրելէ ետք Ցեղասպանութեան գողգոթան, նախախնամութեան կարգադրութեամբ վերապրեցան, ցրուեցան աշխարհի չորս ծագերը ու շարունակեցին իրենց բժշկական առաքելութիւնը՝ հանդէպ ողջ մարդկութեան:

Հարպոյեան կ՛ըսէ, որ Ցեղասպանութենէն առաջ հայ բժիշկները յանձն առած են կարեւոր պաշտօններ Պոլսոյ կայսերական վարժարանին եւ զինուորական բարձրագոյն հիւանդանոցներուն մէջ: Անոնք բերած են իրենց սիրայօժար մասնակցութիւնը թրքական բանակի բժշկական ծառայութեան եւ օսմանեան կայսրութեան բժշկական վերելքին: Հայ բժիշկներէն շատեր ղրկուած են կռուի դաշտ՝ ի խնդիր հայրենիքի պաշտպանութեան: Անոնցմէ շատեր գործած են իբրեւ թաղապետական բժիշկներ: Մեծ թիւով հայ բժիշկներ արժանացած են պետական բարձրագոյն շքանշաններու եւ բարձր պատիւներու՝ օսմանեան հայրենիքին նկատմամբ իրենց ծառայութեան համար:

Հեղինակը կ՛ըսէ, որ երդմնադրուժ թուրք բժիշկներ իրենց արիւնարբու ձեռքերով խողխողեցին հայրենիքին նուիրեալ հայ բժիշկները եւ եղան դահճապետները իրենց գործակից, պարտաճանաչ հայ արհեստակիցներուն: Ջարդարար թուրք բժիշկները առաջնորդուեցան մոլեռանդ ազգայնամոլութեամբ եւ կծու նախանձով: Բժիշկները Նազըմ եւ Պեհաէտտին Շաքիր հիմնական դերակատարութիւն ունեցան հայկական ջարդերու կազմակերպումին եւ գործադրութեան մէջ:

Կարգ մը թուրք բժիշկներ սուտ բժշկական վկայագիրներ տուած են նահատակուած հայերու անունով: Ուրիշ թուրք բժիշկներ անմարդկային եւ հրէշային անդամահատումներ կատարած են՝ հայ աղջիկներու: Թուրք ակնաբուժներ, փոխանակ դարմանելու իրենց ներկայացած հայ հիւանդներուն աչքերը, գործածած են այնպիսի դեղեր, որոնք տեսողութեան կորուստ պատճառած են:

Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեանի ուսումնասիրութիւններուն համաձայն, նահատակուած են 198 բժիշկներ, 16 ատամնաբուժներ, 100 դեղագործներ եւ 2 անասնաբուժներ: Նահատակուողներուն ընդհանուր թիւը եղած է 316:

Ժանտախտէ մահացած են 54 բժիշկներ, 4 ատամնաբուժներ եւ 21 դեղագործներ: Ժանտախտէ մահացածներուն ընդհանուր թիւը եղած է 79:

Վերապրած են 71 բժիշկներ, 17 դեղագործներ, 7 ատամնաբուժներ եւ 2 անասնաբուժներ, վերապրողներուն ընդհանուր թիւը եղած է 97:

Հարպոյեան ներկայացուցած է նահատակուած, ժանտախտէ մահացած եւ վերապրած բժիշկներուն, ատամնաբուժներուն եւ դեղագործներուն անունները եւ ամփոփ կենսագրութիւնները:

Հարպոյեան կ՛եզրափակէ՝ ըսելով, որ վիճակագրութիւնները ամբողջական չըլլալով հանդերձ՝ կը ցոլացնեն բժշկական ասպարէզին մէջ գործող հայ հանճարի եւ հայ միտքի կորուստին ահաւորութիւնը:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here