Ուղղագրական հարց մը

0
282

Մեսրոպեան ուղղագրութեան մէջ «ոյ» տառախումբը շատ ծանրաբեռնուած է, ունի չորս տարբեր արտասանութիւն. ահաւասիկ՝

ա) ոյ=օ             օրինակ՝ սիրոյ, այսինքն՝ սիրօ

բ)  ոյ=ույ          օրինակ՝ բոյն, այսինքն՝ բույն

գ)  ոյ=օյ           օրինակ՝ գոյական, այսինքն՝ գօյական

դ)  ոյ=ու           օրինակ՝ ոյժ, անոյշ, այսինքն՝ ուժ, անուշ

Այսքանը շատ է, մանաւանդ նեղացուցիչ է փոքրիկներուն համար, որոնք նոր հայերէն կը սորվին, նոյնիսկ մեծերու համար, որոնք  հեռաւոր գաղութմերու մէջ  ընդհանրապէս դժուարութիւն ունին հայերէն սորվելու:

Այս չորսէն մէկ հատին, մասնաւորաբար չորրորդին պարզացումը բարիք մըն է լեզուին:

Ասոնք այն փոքրիկ խումբ մը բառերն են, որոնց մէջ ոյ, երկու բաղաձայններու միջեւ,  կ’արտասանուի ույ, ինչպէս՝  բոյժ, աշխոյժ, անոյշ, նմոյշ…

Ծանօթ.– Ասոնց մէջ չի մտներ քնքուշ, որ արդէն ու-ով կը գրուի  ի սկզբանէ, իսկ ոմանք չգիտնալով կը գրեն քնքոյշ:

Անցեալին շուտ բառն ալ կը գրուէր շոյտ, իսկ հոծ բառը կը գրուէր հոյծ: Եթէ  գրաբարի բառարան մը բանաք, պիտի գտնէք շոյտ եւ հոյծ: Երբ այս երկու բառերը փոխած են իրենց արտասանութիւնը, աշխարհաբարը կամ աշխարհաբարեանները յօժարած են գրել ըստ արտասանութեան՝ շուտ եւ հոծ: Ոչ մէկուն միտքէն չէ անցած, որ գրենք շոյտ ու արտասանենք զայն շուտ, գրենք հոյծ եւ արտասանենք զայն հոծ: Ուրեմն գրած ենք այնպէս, ինչպէս արտասանած ենք: Այս բարեկարգչական քայլը, սակայն, կիսատ մնացած է: Եւ արդէն արեւմտահայուն խելքը ասկէ աւելիին չի հասնիր:

Ուրեմն իմ առաջարկս ալ ա՛յն է, որ մնացեալ հինգ-վեց բառերն ալ գրենք այնպ է՛ս, ինչպէս կ’արտասանենք, այսինքն՝ ուժ, բուժ, աշխուժ, անուշ, նմուշ…: Այսպէսով թէ՛ աւելի տրամաբանական ուղղագրութիւն մը կ’ունենանք, թէ՛ աւելի դիւրին, մասնաւորաբար փոքրիկներուն համար: Ճիշդ է, մեր բոլոր դժուարութիւնները  դարմանած չենք ըլլար, սակայն  պզտիկ բեռ մը կը պակսի:

Պատկերացու՛ր փոքրիկը, որ կ’արտասանէ անուշ, սակայն կը ստիպուի գրել  անոյշ: Այսպէս ալ միւս քանի մը հատը:

Յամենայն դէպս, մենք ունեցած ենք գրողներ, օրինակ՝ Լեւոն Շանթը, որ ասոնք ու-ով կը գրէր դասագիրքերուն մէջ եւս: Իսկ արեւելահայերը  արդէն կը գրեն ուժ, անուշ, նմուշ: Միւս քանի մը հատը չեն փոխեր, քանի որ իրենց արտասանութեան չի յարմարիր: Օրինակ՝ անոնք կ’արտասանեն բույժ եւ արդէն կը գրեն բույժ: Իսկ մենք կ’արտասանենք բուժ, լաւ է որ գրենք բուժ եւ այլն: Օր մը հոն ալ պիտի հասնին, քանի  կան արեւելահայեր, որոնք ու կ’արտասանեն:

Մեծ գործի ճամբուն վրայ առնուած պզտիկ քայլ մըն է այս, որուն պէտք է օգնել:

Կրցա՞յ   հասկցնել:

 

Տոքթ. Արմենակ Եղիայեան

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here