Շարունակել Բազմակողմ Դիւանագիտութիւնը (Հայաստանի Հանրապետութեան Անկախութեան Տօնին Առիթով)

0
218

ՇԱՀԱՆ  ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ

Անկախութիւնը գաղափարական եւ իրաւական արժէք է աներկբայօրէն: Գաղափարական առումով, կենսափիլիսոփայութիւն է: Յղացքը դաւանանքային տարողութիւն ունի նոյնիսկ: Հաւատամք է եւ` մարդու կենարարութեան պայմանային բաղադրիչ: Մտքով ազատ ու անկախ մարդն է միայն, որ կրնայ ներդրում բերել մարդկութեան զարգացման հոլովոյթին:

Անառարկելիութեան ստորոգելիներ ունեցող այս տեսութիւնը, սակայն, գործնական ընթացքին մէջ նոյն բացարձակութիւնը չ՛ունենար: Յատկապէս քաղաքական ոլորտներու մէջ անկախութիւնը յաճախ իր թէականութիւնը կը զգացնէ, որքան ալ գաղափարական համոզուածութիւնն ու իրաւակարգային կարգավիճակը անկախ ըլլան, այս պարագային` երկրի մը կամ պետութեան մը:

Քաղաքական կեանքի մէջ կան անկախներ եւ աւելի անկախներ. կան կախեալներ, նուազ կախեալներ կամ աւելի կախեալներ, չըսելու համար ոչ անկախներ` իրողապէս: Բացարձակութեան տեսութիւնը, յատկապէս` քաղաքական հասկացողութիւններով, չ՛աշխատիր լիարժէք. նոյնիսկ կարելի է արձանագրել, որ ընդհանրապէս չ՛աշխատիր:

Մեր երկրի անկախութեան ուղղութեամբ գաղափարական համոզուածութիւնը, կարելի է ըսել, համատարած ընկալում է: Իրաւականօրէն նաեւ միջազգային ընտանիքի ճանաչումով Հայաստանի Հանրապետութիւնը համապատասխան կարգավիճակ ունի:

Ինչպէս այլ երկիրներու, մեր երկրին պարագային եւս տնտեսական եւ քաղաքական անկախութիւնը յարաբերական իմաստային երանգներ ունի: Տարածաշրջանային պայմաններ, գերտէրութիւններու մրցակցութիւններ, ազդեցութեան գօտիներու ստեղծման կամ փոխարինման պայքարներ` իրենց անմիջական հետեւանքները կ՛ունենան պետութիւններու իրականացնելիք քաղաքականութեան վրայ:

Պարզ է, որ փակ սահմաններով, սահմանային անվտանգութեան վերահսկողութեան ներկայ դրուածքով, ՀԱՊԿ-ի եւ ԵՏՄ-ի անդամակցութեան իրողութիւններով, ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող ոլորտներու մէջ հիւսիսի պետութեան գերակայ ներկայութեամբ, Հայաստանի Հանրապետութիւնը որոշակի կախեալութեան իրավիճակ կը դիմագրաւէ:

Այդ կախեալութեան մէջ գտնուելով հանդերձ, ԵՄ-ի հետ յատուկ համաձայնագիր կնքելով, համարկման ընթացակարգին մէջ քայլ առ քայլ յառաջանալով, ՆԱԹՕ-ի զօրավարժութիւններուն մասնակցելով, միջազգային խաղաղապահ առաքելութիւններ իրականացնելով, Իրանի հետ բնականոն յարաբերութիւններ շարունակելով, Ուաշինկթընի հետ զանազան ծրագիրներ իրագործելով` պաշտօնական Երեւանը ահաւասիկ տասնամեակներէ ի վեր կը կիրարկէ փոխլրացուցիչ, բազմակողմ եւ հաւասարակշիռ դիւանագիտութիւն եւ արտաքին քաղաքականութիւն:

Կտրուկ շրջադարձերը ծանր հետեւանքներ կրնան ունենալ: Գրգռիչ յայտարարութիւնները որեւէ առաւել չեն բերեր երկրին, մանաւանդ երբ միջոցները կը պակսին այլընտրանքային շառաւիղներու (վեկտորներու) անցում կատարելու: Քաղաքականութիւնը ի վերջոյ ո՛չ միայն կարելիին արուեստն է, այլ նաեւ` իւրաքանչիւր քայլին ունենալիք հետեւանքներու ծանրակշռութիւնը չափելու կանխատեսման հմտութեան տիրապետելը:

Գերիշխանութեան պահպանման համար, ուրեմն, անհրաժեշտ են կշռադատուածութիւնն ու պատասխանատուութեան բարձրագոյն գիտակցութիւնը: Անկախութեան պահպանման արուեստը կ՛ենթադրէ` հմուտ դիւանագիտութիւն, խուսանաւելու առաձգականութեան տիրապետում, նպաստաւոր պահի ընտրութիւն:

Այլապէս, անվերջ գերիշխանութեան բացարձակացման տեսութիւններէն խօսիլը, հայրենիքը գաղութայնացուած յայտարարելը եւ այսօրուան ռազմավարական գլխաւոր գործընկերը գաղութատիրող նկատելը չեն նպաստեր անկախութեան պահպանման:

Պաշտօնական Երեւանը պատճառ չունի փոխլրացուցիչ եւ հաւասարակշիռ ու բազմակողմ դիւանագիտական վարքագիծէն շեղում կատարելու: Այս վարքագիծը կը նպաստէ ներկայ պայմաններուն մէջ յարաբերական անկախութիւնը պահպանելու ընթացքին:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here