Լուսարձակ` «Սուրիոյ Հայերը Եւ Յորդանանի Հայերը» Գիրքերուն Վրայ

0
1683

Հայկազեան համալսարանի Հայկական սփիւռքի ուսումնասիրութեան կեդրոնի կազմակերպած այս ձեռնարկը տեղի ունեցաւ չորեքշաբթի, 2 հոկտեմբեր 2019, երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Հայկազեան համալսարանի հանդիսասրահին մէջ:

Կեդրոնի տնօրէն դոկտ. Անդրանիկ Տագէսեան բարի գալուստ մաղթելէ ետք ներկաներուն, երախտագիտութեան խօսք ուղղեց կեդրոնի գոյառումին, գործունէութեան եւ իրագործումներուն սատարած բարերար Երջօ Սամուէլեանին, «Գալուստ Կիւլպենկեան» հիմնարկութեան, միւս բարերարներուն եւ վերջին տարիներուն կեդրոնի եւ գիտաժողովներու ամբողջ նիւթական պարտաւորութիւնները ստանձնած Հայկազեան համալսարանին, բոլոր անոնց, որոնք սատարեցին եւ մասնակցեցան կեդրոնի անցնող ութ տարիներուն կազմակերպած 11 գիտաժողովներուն: Դոկտ. Տագէսեան ընդգծեց, որ Սուրիոյ եւ Յորդանանի հայերուն նուիրուած զոյգ հատորները` «Կու գան յաւելեալ դիմագիծ, խորք եւ ինքնութիւն տալու զոյգ հայօճախներուն»:

Սուրիոյ հատորը ներկայացուց Ռոզեթ Ալէմեան-Մահսերեճեան: Ան վերյիշեց 2015-ի օրերը, երբ Ցեղասպանութեան հարիւրամեակն էր, սուրիահայութիւնը «իր գոյութեան հարցը կը դիմակայէր», իսկ Հայկազեան համալսարանի մէջ Սուրիոյ հայերուն մասին գիտաժողով կազմակերպուած էր: Մահսերեճեան համառօտակի ներկայացուց գիտաժողովին արծարծած բազմաբնոյթ նիւթերը, եւ ընդգծեց, որ` «Փաստագրական եւ վիճակագրական տուեալներով ամրագրուած, օտար եւ հայ պատմագէտներու, մասնագէտներու, գաղութի երէց թէ կրտսեր մտաւորականներու կողմէ ներկայացուած 38 զեկոյցները խանդավառութեամբ եւ հետաքրքրութեամբ ընդունուեցան»: Ալէմեան գիրքը նկատեց «փոքր հանրագիտարան» մը, իսկ գիտաժողովին օրերուն տեղի ունեցած զանազան ձեռնարկներու ամբողջութիւնը համարեց «մշակութային փառատօն» ու գնահատանքի խօսքեր ուղղեց պատկան մարմիններուն նուիրեալ աշխատանքին:

Յորդանանի հատորը ներկայացուց շուրջ տասնամեակ մը Յորդանան գործուղուած Յարութ Չէքիճեան, որ «ողջունելի եւ թանկարժէք իրագործում» նկատեց «այս գիտաժողովներու շարքը եւ բովանդակութեան հրատարակութիւնը, որ իբրեւ հիմնաքար` կը ծառայէ աւելի խորունկ հետազօտութեան»: Չէքիճեան «գնահատանքի արժանի» նկատեց Հայկազեան համալսարանը եւ Հայկական սփիւռքի ուսումնասիրութեան կեդրոնը, որ` «Ձեռնարկած է այս վաւերագրական հսկայ աշխատանքին»: Մատնանշելով, որ գիտաժողովին նիւթերուն մեծամասնութիւնը կը ներկայացնէ քսաներորդ դարու Յորդանանի հայերուն մասին ուսումնասիրութիւններ, ան համառօտակի ներկայացուց 520 էջանի հատորին մէջ տեղ գտած իւրաքանչիւր ուսումնասիրութիւն:

Ձեռնարկին փակումը կատարեց Հայկազեան համալսարանի նախագահ, վեր. դոկտ. Փոլ Հայտոսթեան: Ան նշեց հատորներուն ընդմէջէն «մեծ թիւով աշխատակցողներու բերած նպաստը սփիւռքի պատմութեան», շնորհակալութիւն յայտնեց բոլորին` ընդգծելով, որ` «Անշուշտ անմիջապէս վաղը, կամ երէկ, կը սկսի աշխատանքը Իրաքի հայերը, Եգիպտոս-Սուտան-Եթովպիոյ հայերը, նաեւ Կիպրոս-Յունաստանի հայերը հատորներու հրատարակութեան եւ մայիս 2020-ին տեղի ունենալիք Ծոցի արաբական երկիրներու հայերը գիտաժողովին պատրաստութեան»:

Վեր. Հայտոսթեան շեշտեց, որ` «Պատմութիւնը միայն փորձառութիւն եւ զարգացում չէ: Պատմութիւնը նաեւ պատմութիւն է, երբ օժտուած է վկայութիւնով, թիւով, պատկերով ու գիրով: Սուրիոյ գիրքի պարագային, ան արձանագրուեցաւ, երբ տակաւին ընթացքի մէջ էին հսկայական շարժումներն ու ցնցումները: Իսկ Յորդանանի գիրքի պարագային, շեշտը աւելի պատմագրութիւն կամ պատմահաւաք էր»:

Վերապատուելին վերահաստատեց, որ` «Երկիրներու եւ ժողովուրդներու պատմութիւնը փոփոխական է, շարժուն: Ժամանակը կանգ չ՛առներ… Պատմութեան արձանագրութիւնը, անոր վերաքաղը, սակայն, դադարի առիթ է` վերլուծելու, արժեւորելու: Մեր պարտականութիւնն է, նաեւ քաղել սփիւռքի պատմութեան իմաստը վաղուան համար, քննել հայկական գաղութները եւ հում նիւթ հայթայթել յաւելեալ ուսումնասիրութիւններու համար»:

Ան իր խօսքը փակեց շնորհաւորելով բոլորը` օրուան զեկուցաբերները, գիտաժողովներուն մասնակիցները եւ «մաղթելով աշխուժ ընթացք մեր կեդրոնին»:

Ձեռնարկի աւարտին ներկաները նուէր ստացան կեդրոնին հրատարակած Լիբանանի, Սուրիոյ եւ Յորդանանի գիտաժողովներու հատորներէն:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here