Յուշատետր. Դարձեալ Հայկական Առածներու Հետ (5).

0
197

Որքան Քիչ Սիրես, Այնքան Քիչ Կը Ցաւիս

Ռ. Հ.

Երբ յայտագրի մը կը հետեւէի, հեռատեսիլը յանկարծ սկսաւ տեսարաններ ցոյց տալ Դանիոյ Քոփենհակըն մայրաքաղաքէն: Ցնցուեցայ, ուշադրութիւնս լարեցի, քիչ մը աւելի մօտեցայ հեռատեսիլի պաստառին, որպէսզի տեսնեմ, թէ ինծի ծանօթ հրապարակ մը, շէնք մը պիտի գտնէի՞ այդ տեսարաններուն մէջ: Տարիներ առաջ, դէպի ուրիշ երկիր գնացքի մը ընթացքին, անցած էի Քոփենհակըն քաղաքէն ու գիշեր մը մնացած էի հոն: Գիշեր մը հոն մնալ` կը նշանակէ մօտաւորապէս երկու օր շնչել այդ քաղաքին մթնոլորտը: Մեծ բան մը չէ երկու օրը, բայց այդ երկու օրուան ընթացքին բաներ մը կը քանդակուին մտքիդ մէջ: Իմ ալ մտքիս մէջ քանդակուած էին քանի մը տեսարաններ: Պանդոկը, ուր մնացած էի, շոգեկառքի կեդրոնական կայարանը, որ կը գտնուէր պանդոկին դիմաց, անոր յառաջամասի լայն հրապարակը, քանի մը արձաններ, մանաւանդ ծովեզերքի նշանաւոր արձանը, որ յուշկապարիկ մըն էր, այսինքն` կէս ձուկ-կէս աղջիկ, աշխարհի ամէնէն նշանաւոր քանի մը արձաններէն մէկը: Ասոնցմէ մէկը գոնէ պիտի կարենայի տեսնել, ինծի ծանօթ պողոտայ մը, կամ յուշարձան մը:
Ո՛չ: Չկրցայ տեսնել: Թէեւ կրնայի մտածել, որ անցնող տարիներու ընթացքին ինծի ծանօթ այդ տեսարաններն ալ կրնային փոխուած ըլլալ, բայց կարեւոր չէր: Կարեւորը այն մտածումն է, որ ես անգամ մը եղած էի այս քաղաքին մէջ: Հակառակ որ լեզուով ու բարքերով այնքան տարբեր երկիր մըն էր ան ինծի համար, ես բան մը շնչած էի անոր մթնոլորտէն: Իրականութեան մէջ քաղաքին մէկ հազարերորդն անգամ չէի տեսած, բայց հիմա, երբ կը նայէի հեռատեսիլէն տրուած յայտագրին, կրնայ ըսել` «Ես այս քաղաքը եղած եմ»:
Ինչպէս կը պատահի ամէն անգամ որ կը դիտեմ զբօսաշրջական այսպիսի ժապաւէն մը, ինչպէս կը պատահի ամէն անգամ որ շարժանկարիչի մը քամերան զիս իրեն հետ կը պտտցնէ օտար ափերու վրայ, այս անգամ ալ մտածեցի, որ բոլոր այս ժապաւէնները դաւադրութիւններ են. անխղճօրէն կատարուած գրգռութիւններ են մեր հոգեկան հաւասարակշռութիւններուն դէմ: Անոնք մեզի անողոքօրէն կը յիշեցնեն, թէ մենք ինչե՜ր ու ինչեր պիտի թողունք այս աշխարհին վրայ, երբ հրաժեշտ պիտի առնենք, այս կեանքէն: Թէ ի՛նչ կորուստ է կեանքէն հեռանալ, երբ տեսարժան այսքան գեղեցիկ վայրեր կան աշխարհի վրայ:
Եթէ հիմա չտեսնէի սա ժապաւէնը. պիտի չմտածէի այդ մասին: Եթէ անգամ մը անցած չըլլայի Քոփենհակըն քաղաքէն, հիմա սրտի ցաւ մը պիտի չզգայի այդ քաղաքին տեսարաններուն դիմաց: Եթէ կեանքիս մէջ այսքան շատ շրջած, այսքան շատ երկիր տեսած չըլլայի, հիմա բնաւ պիտի չանդրադառնայի, թէ մարդիկ ինչե՜ր ու ինչեր պիտի թողուն օր մը այս կեանքէն բաժնուելով:
Ինչպէ՞ս հիմա սրտիս չսեղմեմ մեր իմաստուն առածը, որ կ՛ըսէ.
– Քիչ սիրէ, որ քիչ ցաւիս, քիչ յուսայ, որ քիչ խաբուիս:

Սա միամիտ ու խոնարհ գիւղացին, որ գիտեմ, թէ ութսուն տարուան մէջ իր գիւղէն կամ գաւառակէն դուրս չելաւ բնաւ, բնաւ չշրջեցաւ օտար կամ հեռաւոր հորիզոնի մը դիմաց, գաղափար պիտի չունենայ, թէ որքա՛ն տարբեր ու բազմազան աշխարհներ կան իրմէ քիչ անդին: Եւ եթէ գաղափար պիտի չունենայ, պիտի չունենայ նաեւ զանոնք կորսնցնելու տպաւորութիւն: Մարդ չի կրնար կորսնցնել այն, զոր արդէն չունի, այն, որուն գոյութեան տեղեակ չէ: Մարդ ընտանեկան ցաւ չ՛ապրիր, եթէ բոլորովին առանձին է աշխարհի վրայ: Մարդ երբեք յուսախաբ չ՛ըլլար, եթէ սէր չկայ սրտին մէջ: Մարդ երբեք չ՛ընկճուիր, եթէ որեւէ ցանկութիւն կամ կիրք չկայ անոր սրտին խորերը:
Քիչ սիրէ, որ քիչ ցաւիս, կ՛ըսէ մեր առածը մեզի:
Ճիշդ կ՛ըսէ:
Բայց մէկ կէտի վրայ կրնայ սխալիլ: Կրնայ սխալիլ, եթէ կարծէ, որ ականջ պիտի տանք անոր այս յանձնարարութեան: Քիչ սիրե՞լ: Ի՞նչ կը նշանակէ քիչ սիրել: Կեանքի մէջ ի՞նչ բան կարեւոր կը դառնայ, եթէ սէր չկայ մեր սրտին մէջ: Այդ ի՞նչ տեսակ հանգստութիւն է, եթէ ձեռք կը բերուի սիրոյ բացակայութեան շնորհիւ: Կորուստ չունենալու այդ ի՞նչ ապուշ գոհունակութիւն է, որ ծնունդ կ՛առնէ աշխարհի վրայ բան չունենալու, բանի մը տիրացած չըլլալու մխիթարութենէն: Կ՛արժէ՞ առանց սիրոյ ապրիլ քառասուն տարի, որպէսզի մէկ կամ երկու անգամ յուսախաբ չըլլաս: Յետոյ, ո՞վ ըսեր է, որ պարբերաբար յուսախաբ եղած մարդը աւելի երջանիկ չէ, քան թէ այն միւս զգուշաւոր մարդը, որ կեանքին մէջ բնաւ յուսախաբ չէ եղած:
Չէ՛, ճիշդ է, որ կ՛ընդունիմ, թէ այնքա՛ն մեծ կորուստ պիտի ունենաք, որքա՛ն շատ բան պիտի սիրենք ու որքան շատ պիտի սորվինք կեանքի մէջ, բայց ես սիրով կ՛ուզեմ ստանձնել այդ գիտակից կորուստը: Վստահ եմ, որ մարդոց ջախջախիչ մեծամասնութիւնն ալ ինծի պէս կը մտածէ: Երանի՜ թէ մեր կեանքին իւրաքանչիւր վայրկեանը անցնի` նոր բան մը ճանչնալով, նոր բան մը սիրելով, նոր յոյս մը սնուցանելով, նոր մաղթանք մը ստեղծելով մեր սրտին մէջ: Որքան շատ սիրես, այնքան շատ կը հարստանաս: Այո՛, հարստութիւնները հոս պիտի թողուին, ճիշդ է, բայց անկէ առաջ անոնք պիտի լեցնեն մեր կեանքը, գոյն պիտի տան մեր կեանքին:
[email protected]

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here