Յաբովբայ Պալեանի՝ Պատուական բարեկամի իմոյ սիրեցելոյ, Ողջոյնք բազումք

0
317

Ընկ՛եր,

Կարդացի յօդուածդ՝ «Հայաստանի ներկան երբ դիտենք, կրնա՞նք  չմտահոգուիլ անոր ապագայով» խորագրեալ: Անմիջապէս  ըսեմ, որ պիտի նախընտրէի աւելի կարճ խորագիր մը: Արծարծած հարցերդ արդէն բարդ են ու մանուածապատ (4 էջ  A4) եւ  ժամանակին հետ աւելի բարդանալու հակում ունին,– ըսել կ’ուզեմ միտքերդ, իսկ մեր ուղեղները հետզհետէ աւելի պարզին կարիքը կը զգան:

Անցնիմ:

Գամ ընդգծումներուս:

*      *

*

***Բուռ մը  հայրենիքը կարելալ  պահելու-չպահելու  խնդրին առջեւ…

—Տարիները կ’անցնին, եւ դուն կը շարունակես սխալ կիրարկել կարենալ բայը՝ հակառակ բազմիցս յականէ-յանուանէ կատարած ցուցմունքներուս:

Երբ կարենալ-ին կ’ընկերանայ այլ բայ մը, այս վերջինը բոլորովին անփոփոխ կը մնայ, մի՛այն կարենալ-ն է որ փոփոխութիւններ կը կրէ. ուրեմն պարտինք ըսել՝

Բուռ մը հայրենիքը պահել-չպահել կարենալու խնդրին առջեւ…

 

***Հաւասարապէս կիրարկած ես  աղիտալի  եւ   աղէտալի:

—Ճիշդը, բնականն ու աշխարհաբարի փնտռածը երկրորդն է՝ աղէտալի:

Աղիտալի-ն կեղծ, բռնազբօսիկ ու արուեստական հայերէն մըն է: Աղէտ մը:

 

***Կոնսենսիւս…

—Լատիներէն բառերը սովորութիւն ունիս  ֆրանսերէն կամ ֆրանսացիի մը պէս արտասանելու. այսպէս է նաեւ՝ consensus-ի պարագան, որ լատիներէն կ’արտասանուի կոնսենսուս:

Ուրեմն՝  u=ու եւ ոչ թէ իւ:

Սովորութիւն ունիս  Honolulu-ն ալ արտասանելու Հոնոլիւլիւ, փոխանակ՝ Հոնոլուլու-ի:

 

***Նկատել կու տաս կամ կը նախատես,  որ արեւելահայերը (ֆրանսերէն) charisme բառը խարիզմա  կ’արտասանեն: Մինչ դուն կ’ակնկալէիր, որ անոնք քարիզմա արտասանեն զայն՝ ֆրանսացիին պէս (այս բառին մէջ  ֆրանսերէն ch կ’արտասանուի ք):

Արդ, այս բառը ծագումով յունարէն է, ուր ան կը սկսի յունական χ տառով, որ խ կ’արտասանուի: Այս նոյն բառը ռուսերէնի մէջ կը սկսի նոյն տառով  եւ ունի նոյն արտասանութիւնը՝ խարիզմա:

Շատ պադզ է կացութիւնը. արեւելահայը իր ջուրը խմած է կա՛մ աղբիւրէն, կա՛մ ռուսերէնէն,  եւ տարբեր ալ չէր կրնար ըլլալ. կարելի չէր ակնկալել, որ ֆրանսերէնէն խմէր, ինչպէս դուն կը փորձես ընել:

 

***Ժողովրդային կիրքերու արդիւնքով  ստացուած յաղթանակաով…

—« Դո՞ւն ալ, Բրուտո՛ս…

« Ուրեմն՝ ինկի՛ր, Կեսար»:

Այսպէս ըսաւ Յուլիոս Կեսար, երբ ծերակոյտին առջեւ դաւադիրները կը դաշունահարէին զինք, եւ վերջինը մօտեցաւ Բրուտոսը՝ իր կարգին դաշունահարելու համար արդէն 10 վէրք ստացած արիւնլուայ Կեսարը:

Իսկ Կեսարի համար  Բրուտոսը բոլորովին տարբոեր մէկն էր. իր զաւկին պէս կը սիրէր զայն, կը վստահէր անոր, մտածած էր մինչեւ անգամ որդեգրել զայն, քանի Կեսարի օրուան կինը ստերջ  էր:

Իսկ այս բոլորը…

Կեսարի ցաւով կը ցաւիմ, երբ կը տեսնեմ գրիչէդ դուրս եկած այս աղբը՝ արդիւնքով, որ ռուսական խոհանոցի աղբամանէն հանուած  ու հասած է մեզի եւ բծախնդրօրէն որդեգրուած ու տարածուած մեր լեզուն ապականող գրչակներու ճիգերով:

Հիմա դուն ալ որդեգրած ես զայն:

Փոխանակ հայերէն միւռոնաբոյր համարժէքներուն՝ շնորհիւ, հետեւանքով, պատճառոէ, բերումով…չէի՞ր կրնար կիրարկել ասոնց մէկէն մէկը, գրի՞չդ կը կոտրէր: Դուն որ օտար բառերու դէմ ազնիւ պայքարի սկսած ես, ինչպէ՞ս  կրնայիր այս կեղտը մուծել խօսքիդ մէջ եւ…օրինակ դառնալ ուրիշներուն ալ:

 

Յ. Գ.

Ինչպէս կը տեսնես,– բայց կը տեսնե՞ս իրապէս, թէ՞ հակափաշինեանական  քիչ մը յամեցած հովերէն տարուած՝ աչքերդ գոց կը դիտես շրջապատդ,–  մտածելիք  բաւական բաներ կան՝ «արժանի գրոց յիշատակի»,– ինչպէս պիտի ըսէր Պատմահայրը:

===============

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here