«17 Հոկտեմբերի Արդար Պահանջներու Շարժումը Երկրին Մէջ Արմատական Փոփոխութիւն Արձանագրած Է» Շեշտեց Երեսփոխան Բագրատունի

0
1081

ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի «Սաութ Հուրիա»-ի հետ ունեցած հարցազրոյցի մը ընթացքին անդրադարձաւ երկրին դիմագրաւած տնտեսական եւ ընկերային տագնապին` հաստատելով, որ ժողովուրդը իսկական տառապանքի մէջ է, անոր կարիքները հսկայական են, եւ դժբախտաբար կարգ մը քաղաքական ուժեր նոյն ընթացքով կը շարունակեն իրենց աշխատանքներն ու գործելաոճը:

Յ. Բագրատունի յայտնեց, որ 17 հոկտեմբերի արդար պահանջներու շարժումը երկրին մէջ արմատական փոփոխութիւն արձանագրած է, եւ կարելի չէ անցեալին նման շարունակել աշխատանքն ու կենցաղը:

Ան շեշտեց, որ կարելի չէ յաւելեալ տարակարծութիւններու դուռ բանալ եւ արդէն իսկ տառապող ժողովուրդը յուսալքումի առաջնորդել` աւելցնելով, որ ի վերջոյ ո՛չ միայն դաշնակիցները, այլ նաեւ` քաղաքական բոլոր ուժերը իրարու հետ պիտի գործակցին, որպէսզի կարելի ըլլայ երկիրը փրկել իր դիմագրաւած տագնապներէն:

«Մեր չափին ու կշիռին մէջ մնալով եւ կատարեալ համեստութեամբ կը հաստատեմ, որ ծանօթ ենք ժողովուրդին ցաւերուն ու կարիքներուն: Ներկայ փուլին համոզուած ենք, որ իշխանութեան հետ գործակցութեամբ է, որ կրնանք լուծումներու յանգիլ», ըսաւ ան:

Յ. Բագրատունի շեշտեց, որ ամէնէն դիւրին միջոցը փողոց իջնելն է: «Եթէ մենք կը խօսինք ընդդիմութեան եւ իշխանամէտ ըլլալու մասին, ապա դիւրին ձեւը ընդդիմութիւնն է, սակայն իշխանութեան մաս կազմելով եւ քաղաքական տարբեր ուժերու հետ գործակցելով կարելի է մեծ հարցեր ու տագնապներ կանխարգիլել», ըսաւ ան:

Անդրադառնալով կառավարութեան` երեսփոխան Բագրատունի յայտնեց, որ ներկայ կառավարութիւնը քաղաքական կառավարութիւն մը չէ, այլ` մասնագէտներու կառավարութիւն:

«Երբ ցոյցերը նոր սկսած էին, պահանջներուն առաստաղը բարձր էր. ցուցարարները կը պահանջէին Լիբանանի վարչակարգը փոփոխութեան ենթարկել, ներկայ իշխանութիւնը, կառավարութիւնը, հանրապետութեան նախագահն ու խորհրդարանը տապալել: Եթէ այդպէս ըլլար, ո՞վ պատասխանատուութիւն կը ստանձնէր», հարց տուաւ ան:

Յ. Բագրատունի հաստատեց, որ ժողովրդային շարժումին պահանջներուն մեծ համեմատութիւնը, յատկապէս անոնք, որոնք կենցաղային, ելեւմտական եւ տնտեսական են, փտածութեան դէմ պայքարին կամ իւրացուած գումարներու վերադարձին կը վերաբերին, արդարացի են:

«Այդ ալ ըսեմ, որ անոնք նոր կարգախօսներ չեն, որովհետեւ անոնց մենք անդրադարձած էինք Պաապտայի մէջ գումարուած տնտեսական երկխօսութեան նիստին ընթացքին մեր ներկայացուցած փաստաթուղթին մէջ: Մենք մերժած էինք նաեւ տուրքեր պարտադրելու դրութիւնը», յայտնեց ան:

Յ. Բագրատունի ակնարկեց նաեւ համայնքային դրութիւնը ջնջելու պահանջին` աւելցնելով, որ նոյնիսկ այն անհատը, որ կը հաստատէ, որ ինք համաձայն է ամբողջ Լիբանանը մէկ ընտրաշրջանի վերածելու եւ իր համայնքային պատկանելիութիւնը ջնջելու` անկեղծ չէ: «Դժբախտաբար Լիբանանը համայնքային երկիր է, որ հիմնուած է համայնքային եւ քաղաքակրթութիւններու բազմազանութեան վրայ», ընդգծեց ան:

Յ. Բագրատունի ափսոսանքով անդրադարձաւ այն իրականութեան, որ ժողովրդային շարժումին առած քայլերուն շրջագիծին մէջ մէկ օրուան մէջ օգտագործուած են այնպիսի եզրեր, որոնք իրենց մտքերուն մէջ արթնցուցած են քաղաքացիական պատերազմին տիրող իրավիճակը: «Այս կը նշանակէ, թէ մթնոլորտը հասած է պատերազմ բռնկեցնելու սեմին, հետեւաբար պէտք է իմաստուն շարժիլ, անցեալէն դասեր քաղել, վերջ տալ վերացական հերոսութիւններուն` յարգելով հանդերձ երիտասարդներուն բոլոր ձգտումները», հաստատեց ան:

Յ. Բագրատունի նշեց, որ ինք ընդունած է ժողովրդային շարժումը ներկայացնող պատուիրակութիւն մը եւ ստորագրած է յուշագիր մը` քանի մը ճշդում կատարելէ ետք, ապա մէկուկէս ժամուան հանդիպում ունեցած է այդ պատուիրակութեան հետ, որուն անդամներէն մէկը կուսակցութեան մը ականաւոր դէմքերէն էր:

«Կուսակցութիւնները ժողովրդային շարժումին հիմքն են, որովհետեւ անոնք ժողովուրդը կը ներկայացնեն: Կարելի չէ տարբեր կառավարութիւններու մաս կազմած բոլոր քաղաքական ուժերը եւ անոնց նախարարները պիտակաւորել իբրեւ իշխանութեան խորհրդանիշներ եւ փտածներ: Պէտք է տրամաբանել, զանազանել, իմաստուն կերպով քննել հարցերը եւ լուծումներու մասին մտածել», հաստատեց ան:

Տիրող ներկայ կացութեան մասին հարցումի մը պատասխանելով` Յ. Բագրատունի մէջբերելով նախկին վարչապետ Սելիմ Հըսի արտայայտութիւնը ըսաւ. «Շատ ազատութիւններ եւ քիչ ժողովրդավարութիւն»: Ան նշեց, որ ոմանք ազատութեան, վարկաբեկումին եւ ժողովրդավարութեան տարբերութիւնը չեն գիտեր:

«Եթէ մենք պիտի խօսինք ժողովրդավարութեան մասին, ապա պէտք է յարգենք սահմանադրական կառոյցները եւ մինչեւ նոր երեսփոխանական ընտրութիւններ կատարելը պիտի ընդունինք, որ ներկայ իշխանութեան պետերը, խորհրդարանն ու պետական կառոյցները օրինական են: Կարելի չէ ամէն ինչ քանդել եւ հիմէն նորը կառուցել», ըսաւ ան:

Կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրին մէջ նշուած «ցաւ պատճառող քայլեր» բացատրութեան մասին հարցումի մը պատասխանելով` երեսփոխան Բագրատունի հաստատեց, որ այդ քայլերը արդէն իսկ կ՛ապրինք` դրամատնային համակարգին սահմանափակ վճարումներուն պատճառով:

Ան շեշտեց, որ անտարակոյս երկրին մէջ փտածութիւն եւ մսխում կայ, «սակայն պէտք է ընդունիլ նաեւ, որ լիբանանցի քաղաքացին իր կարգին մասնակից դարձած է փտածութեան այդ համակարգին: Չորս թիւով ինքնաշարժէն սկսեալ, մինչեւ ամէնօրեայ դրութեամբ ճաշարաններն ու գիշերային ակումբներու կեանքը, տարեկան դրութեամբ կատարուած տասնեակ ճամբորդութիւնները, բնակարանէն բացի ամարանոցն ու ձմեռնային վայելքի յատուկ կացարանները, Արեւմուտքի մէջ բուժուելու պերճանքը եւ այլն: Ճի՛շդ է, որ բոլոր քաղաքացիները այս կացութեան մէջ չէին եւ չեն, սակայն ոմանք` այո՛: Անոնք շատ ուրախ էին, երբ տուեալ ղեկավարը ամերիկեան տոլար կը բաժնէր իրենց, եւ անոնք ի նպաստ այդ ղեկավարին կամ պատասխանատուին կը քուէարկէին», յայտնեց երեսփոխան Բագրատունի:

Կառավարութեան կազմութեան հոլովոյթը բարդացնելու մասին հարցումի մը պատասխանելով Յ. Բագրատունի ընդգծեց, որ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէին համար յստակ էր այն իրականութիւնը, որ ո՛չ նախարարութիւնները եւ ո՛չ ալ համայնքներուն իրաւունքները կառավարութեան կազմութենէն աւելի առաջնահերթ են, «եւ այդ պատճառով ալ մենք դիւրացուցինք կառավարութեան կազմութիւնը` մեզի տրուած երկու նախարարութիւններէն մէկը զիջելով: Երկրին շահերը շատ աւելի կարեւոր են, քան քաղաքական կուսակցութիւններուն շահերը», հաստատեց ան:

ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէին ազատ որոշումին մասին հարցումի մը պատասխանելով` Յ. Բագրատունի ընդգծեց, որ ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէն մի՛շտ ազատ է իր տուած որոշումներուն մէջ: Ան յայտնեց, որ երբ նախկին վարչապետ Սաատ Հարիրի վարչապետի թեկնածու էր, ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէն որոշած էր անոր անունը առաջադրել վարչապետի նշանակման երեսփոխանական պարտադիր խորհրդակցութիւններուն ընթացքին, հակառակ անոր որ Ազգային ազատ հոսանքը կը մերժէր թեկնածուի անուն առաջադրել:

«Այս իմաստով քաղաքական տարբեր ուժեր կապուեցան մեզի հետ, եւ մենք հաստատեցինք, որ մեր կեցուածքը կը մնայ անփոփոխ: Այս հարցին գծով, առաջին անգամ ըլլալով նաեւ մեզի հետ կապ հաստատեցին նաեւ Լիբանանի մէջ եւրոպական երկիրներու դեսպաններ, եւ երբ հաստատեցինք, որ մեր թեկնածուն Սաատ Հարիրին է, անոնք գոհունակ գտնուեցան եւ ողջունեցին մեր որոշումը: Նոյն հաստատումը կատարեցինք նաեւ Հարիրիի աւագ խորհրդատուին, այդ հիման վրայ ալ, ան իր կարգին ընդգծեց, թէ կարելի է նկատել, որ Սաատ Հարիրի վարչապետ նշանակուած է: Սակայն Հարիրիի նշանակումը արգելակուեցաւ Լիբանանեան ուժերուն կողմէ կեցուածքի փոփոխութեամբ, այլ խօսքով` Հարիրիի թեկնածութիւնը չառաջադրելու որոշումով: Այս մասին ես ոչինչ կրնամ ըսել, սակայն վստահ եմ, որ Սաատ Հարիրի ծալքերուն ծանօթ է», յայտնեց ան:

Յ. Բագրատունի յայտնեց, որ պէտք է կառավարութեան նուազագոյնը չորս ամսուան առիթ տալ, որպէսզի ան գործէ եւ փորձէ փոփոխութիւն կատարել:

Ան հարց տուաւ, թէ ինչո՞ւ նախարարաց խորհուրդը միագոյն կամ Հըզպալլայի կառավարութիւն կը կոչեն` աւելցնելով, որ արդեօք Տիապ, որ Հըզպալլայի թեկնածու կը նկատուի, նաեւ Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի փոխնախագահ նշանակուած է նո՞յն ձեւով:

«Իսկ ներկայ կառավարութեան ստանալիք միջազգային թէ շրջանային զօրակցութեան մասին կարելի է ըսել, որ անիկա ուղղակիօրէն առնչուած է կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրին, ժողովուրդին պահանջներուն անսալու անոր պատրաստակամութեան, ինչպէս նաեւ բարեկարգումները որդեգրելու եւ գործադրելու անոր յանձնառութեան: Ի վերջոյ, այդ երկիրներուն համար առաջնահերթութիւնը իրենց շահերն են եւ ոչ թէ Լիբանանի վարչապետին անձը», շեշտեց երեսփոխան Բագրատունի:

Շրջանային առումով Լիբանանին զօրակցելու շրջագիծին մէջ, Յ. Բագրատունի յայտնեց, որ ատիկա կ՛ըլլայ դիւանագիտական ճամբով, երբ կառավարութիւնը ստանայ խորհրդարանի վստահութեան քուէն:

Ան բացառեց այն կարելիութիւնը, թէ Ծոցի երկիրներն ու Սէուտական Արաբիան կը նեղանան Թուրքիոյ եւ Քաթարի կողմէ Լիբանանի նկատմամբ ցուցաբերուած զօրակցութենէն:

Այս շրջագիծին մէջ Բագրատունի աւելցուց, որ ընդհակառակն` սկսած ենք թրքական քաղաքականութիւններուն նկատմամբ ընդվզում շօշափել արաբական երկիրներու մօտ: «Պէտք չէ մոռնալ, որ ՏԱՀԵՇ-ը արաբական աշխարհ, յատկապէս Սուրիա մուտք գործեց Սուրիոյ հետ թրքական սահմաններէն: Այս իրականութիւնը սուրիացի ժողովուրդը անկարելի է որ մոռնայ», ըսաւ ան:

Սուրիոյ հետ յարաբերութիւնները բնականոնացնելու մասին հարցումի մը պատասխանելով` երեսփոխան Բագրատունի հաստատեց, որ այդ յարաբերութիւնները կարելի եղածին չափ արագ պէտք է բնականոնացնել` նկատի ունենալով Լիբանանի տնտեսական եւ ընկերային տագնապալի իրավիճակը:

Ան շեշտեց, որ Ծոցի երկիրներուն հետ յարաբերութիւնները չեն արգիլեր Լիբանանի եւ Սուրիոյ միջեւ յարաբերութիւններու բնականոնացումը:

«Քաղաքականութեան մէջ կարելի չէ տարբեր երկիրներու միջեւ յարաբերութիւնները, յատկապէս բարի դրացնութեան յարաբերութիւնները անջատել տնտեսական իրավիճակէն: Աւելի՛ն. կարելի չէ այդ յարաբերութիւնները խզել` ըսելով, որ այլ երկիրներու հետ պիտի գործակցինք: Կան մեծ թիւով նախարարներ եւ երեսփոխաններ, որոնք Սուրիա կ՛այցելեն, ուրիշներ կ՛այցելեն Քաթար, Սէուտական Արաբիա եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, իսկ այլ պետական անձնաւորութիւններ կ՛այցելեն Թուրքիա եւ Ֆրանսա, հետեւաբար կարելի չէ այս կամ այն երկրին հետ յարաբերութիւնները խզել եւ ինքզինք լուսանցքայնացնել», ըսաւ ան:

Պատասխանելով այն հարցումին, որ հանրապետութեան նախագահ զօր. Միշել Աուն իր ընտրուած օրէն ի վեր նախընտրած է Սուրիա չայցելել` ապահով զգացնելու համար Միացեալ Նահանգներն ու Սէուտական Արաբիան, Յ. Բագրատունի ըսաւ. «Հանրապետութեան նախագահը ինք կ՛որոշէ իր այցելութիւնները: Ոչ մէկ հարց կարելի է նկատել նախագահ Աունի կողմէ Սուրիա չայցելելու իրականութեան մէջ: Ընդհակառակն` պէտք է այդ մասին մտածել հետեւեալ ձեւով. արդեօք նախագահ Աունի Սուրիա չայցելելուն պատճառով, անոր նկատմամբ Սուրիոյ վստահութիւնը փոփոխութեան ենթարկուա՞ծ է: Հաստատ ոչ: Սակայն եթէ կարելի է այս կամ այն երկիրը չայցելելով Լիբանանի մէջ հարցեր կանխարգիլել, ապա ինչու ոչ, յատկապէս երբ այցելութիւնը միայն այցելութեան նպատակով է»:

Երեսփոխան Բագրատունի նշեց, որ զօր. Միշել Աունի հանրապետութեան նախագահ ընտրութիւնը դժուար էր` ընդգծելով, որ Լիբանանի մէջ ընդհանրապէս երկրին իշխանութեան դէմ յարձակումը կը սկսի տուեալ իշխանութեան գործունէութեան վերջին մէկ կամ մէկուկէս տարին, սակայն նախագահ Աունի պարագային, այդ յարձակումը սկսաւ անոր իշխանութեան կիսուն: «Բայց եւ այնպէս նախագահ Աուն կեդրոնացած է Լիբանանի շահերուն վրայ, եւ ան յեղափոխական է ու ժողովրդային շարժումի ռահվիրայ, աւելի քան ոեւէ այլ յեղափոխական կամ ժողովրդային շարժումի մասնակից, որ կը գտնուի փողոցին մէջ», ըսաւ ան:

«Կը հաւատամ, որ 17 հոկտեմբերը նուազագոյնը առիթ պիտի ընծայէ, որ ատակ անձը հասնի պաշտօնի: Այդ շարժումը հիմը դրած է նոր ձեւի մը: Հակառակ անոր որ իմ յոյսերս մեծ են, այն իմաստով, որ այդ շարժումը կամ ժողովրդային պոռթկումը պիտի մղէ, որ երկրին մէջ տիրող վարուելակերպը, քաղաքացիներու եւ պատասխանատուներու կենցաղները եւ այլ բաներ վերատեսութեան ենթարկուին:

Ներկայ փուլը արտակարգ է: Կարեւորը այն է, որ այս փուլին ընթացքին գիտնանք, թէ ինչպէ՛ս պէտք է վարուինք: Վարչապետին հետ հանդիպումի մը ընթացքին իմ առաջարկս այն էր, որ կառավարութեան աշխատանքային ծրագիրը լայն ու հսկայ խորագիրներ ու մեծ խոստումներ չբովանդակէ, այլ` նուազագոյնը, որ կարելի է գործադրել», ընդգծեց ան:

Պետութեան նիւթական պարտաւորութիւնները վճարելու կամ չվճարելու մասին հարցումի մը պատասխանելով` Յ. Բագրատունի հաստատեց, որ լաւագոյն ձեւը նիւթական պարտաւորութիւններուն վերադասաւորումն է: «Ճիշդ է, որ երկրին տագնապին ամէնէն աւելի պատասխանատու են քաղաքական անձնաւորութիւնները, սակայն պէտք է նշել նաեւ, որ կան տնտեսագէտներ, ելեւմուտքի պատասխանատուներ եւ հոգեւորականներ, որոնք իրենց կարգին պատասխանատու են տիրող այս տագնապալի իրավիճակին: Մեր գաղութին իրավիճակէն մեկնելով կրնամ հաստատել, որ պատերազմի ամէնէն դաժան տարիներուն այսքան տագնապալի կացութիւն չէ պարզուած մեզի համար, հետեւաբար քրիստոնէական թէ իսլամական կառոյցները եւ հոգեւորականները եւս պատասխանատու կը նկատենք եւ անոնցմէ կը պահանջենք մտածել, թէ ինչպէ՛ս կարելի է օգնել ժողովուրդին, երիտասարդին բնակարան տրամադրել, աշխատանք հայթայթել», ըսաւ ան:

Երեսփոխան Բագրատունի նշեց, որ նիւթական հարցերուն վերաբերեալ, ինչպէս առաջարկուած է քաղաքական անձնաւորութիւններուն հաշիւները սառեցնել, պէտք է սառեցուին նաեւ լրագրողներուն, տնտեսական մարզի պատասխանատուներուն եւ դրամատուներու տէրերուն հաշիւները:

Պատասխանելով հարցումի մը, որ ելեւմտական քաղաքականութիւնը միայն Կեդրոնական դրամատան կառավարիչին կողմէ է, որ կը ճշդուի, Յ. Բագրատունի ըսաւ. «Ճիշդ է, որ օրէնքը այդպէս կ՛ըսէ, սակայն Ռիատ Սալամէ կղզիի մը մէջ չի գտնուիր եւ ան իր բոլոր պատուհանները եւ հեռախօսը փակելով չէ նստած ու դրամատնային հաշիւներով չէ որ կը զբաղի միայն: Նախորդ կառավարութիւնները, նախարարները, պետական անձնաւորութիւնները ինչ-ինչ գումարներ պահանջած են երկրին ծրագիրներուն համար, եւ ան ընդառաջած է: Հետեւաբար, ճիշդ է, որ ան պատասխանատու է տնտեսական, ելեւմտական եւ դրամատնային տագնապին, սակայն ան ինքնագլուխ չէ գործած, այլ` կառավարութիւններուն որոշումներով», հաստատեց ան:

Ամերիկեան տոլարին դիմաց լիբանանեան դրամանիշի արժէքին կրած անկումին մասին հարցումի մը պատասխանելով` Յ. Բագրատունի եզրափակեց, որ ատիկա կարելի չէ «անմեղ» արարք մը նկատել` աւելցնելով, որ Միացեալ Նահանգներն ու ամերիկեան նիւթական պատժամիջոցները իրենց դերակատարութիւնը ունեցած են այդ իրականութեան մէջ:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here