Սփիւռքահայ  մամուլի շքերթ

0
332

 Տոքթ. Արմենակ  Եղիայեան

***«1701 բանաձեւը պարտադրէ Լիբանանի վրայ» :

Պարտադրել բային խնդիրը վրայ յետադրութիւնը չի պահանջեր:

Ան կը գոհանայ տրական հոլովով. այսինքն՝

«1701 բանաձեւը պարտադրէ Լիբանանին»:

Մեր տնօրէններն ալ պարտին  պարտադրել իրենց աշխատակիցներուն (առանց «վրայ»-ի), որ տարրական հայերէն սորվին:

Հարցում.– Պիտի գա՞յ այդ օրը…

 

***«Թուրքիան Ռուսիայէն  մէկ միլիառ տոլարի զէնք պատուիրած է»:

—Պատուիրել բայը տրական հոլով խնդիր կը պահանջէ եւ ո՛չ բացառական:

Բացառական հոլով կը պահանջէ ապսպրե՛լ-ը:

Միւս կողմէ՝ լաւ կ’ըլլայ, որ Թուրքիան չգրենք:

Եթէ պատուիրողը խմբագրատան  անմիջական  կամ քովնտի թաղերէն մէկը ըլլար, կարելի էր  յօդով կիրարկել. օրինակ՝ «Նոր Մարաշը պատուիրեց…»:

Ուրեմն՝

ա) Թուրքիա Ռուսիոյ   մէկ միլիառ  տոլարի զէնք պատուիրած է:

բ)   Թուրքիա Ռուսիայէն մէկ միլիառ տոլարի  զէնք ապսպրած է:

 

***«Շատ վտանգաւոր է վրացական բնակչութեան համար…»:

Վրացական բնակչութիւն չ’ըսուիր, լեզուն չ’ընդունիր նման բան:

Չ’ըսուիր նաեւ՝ հայկական բնակչութիւն, ռուսական, ֆրանսական բնակչութիւն:

Ինչպէս  կ’ըսուի՝  հայկական երշիկ, ռուսական վոտքա, ֆրանսական պանիր…

Իսկ բնակչութեան համր պէտք է ըսել՝ վրացի բնակչութիւն, նաեւ՝ հայ բնակչութիւն, ռուս բնակչութիւն, ֆրանսացի բնակչութիւն:

 

***Ան կրնայ թիրախ հարուածել թէ՛մօտ, թէ՛ հեռու հեռաւորութեան վրայ…»:

—Եթէ պսակաձեւ ժահրի  մեկուսացումի մռայլ տաղտուկն ու ձանձրոյթը փարատելու համար հնարուած է այս բառախաղը՝ հեռու հեռաւորութիւն, կարելի է բաւական սրամիտ ու յաջող նկատել զայն:

Պայմանաւ որ, երբ այս ինքնամեկուսացումի օրերը անցնին, սրբագրուի ան եւ ըսուի. «Ան կրնայ հարուածել թէ՛ մօտիկ, թէ՛ հեռաւոր թիրախներ»:

 

***«Աբբահայրը թելադրեց, որ եկեղեցիները պէտք է պատրաստ ըլլան ընդունելու հաւատացեալները»:

—«Թելադրել»  եւ «պէտք է»  չեն կրնար  գոյակցիլ, համատեղուիլ նոյն ծիրէն ներս, որքան ալ աբբահայրը ցանկայ այդպիսի բան մը:

Թելադրել-ը կ’ենթադրէ  մտերմական յորդոր մը, իղձ մը, ցանկութիւն մը:

Պէտք է-ն  կ’ենթադրէ  պարտադրանք մը, հարկադրանք մը, ստիպողութիւն մը:

Ինչպէս կը նկատենք, ասոնք բոլորովին ներհակ, իրարամերժ, անհամատեղելի հասկացութիւններ են (ուշադութի՛ւն. տգիտաբար  հասկացողութիւն չըսէ՛ք):

Հետեւաբար, ասոնցմէ մէկը պէտք է…չքանայ:

Եւ որովհետեւ աբբահայր մը ենթադրուած է հայրական ջերմիկ ու սիրալիր զգացումներով տոգորուած ըլլալ, եւ միւս կողմէ՝ բացառուած չէ, որ այդ աբբահայրը  անուշադրութեամբ  շարադրած ըլլայ այսպիսի  անհեթեթ  նախադասութիւն մը,– ուստի  պատշաճ է, որ վերցուի «պէտք է»-ն:

Ուրեմն՝ «Աբբահայրը թելադրեց, որ եկեղեցիները  պատրաստ ըլլան ընդունելու հաւատացեալները»:

Ահա՛ աբբահօր, – բայց նաեւ հայ լրագիրի,–  վայել թելադրանք մը, որ պիտի հաճոյ թուի  եռամեծար  վարդապետին, իմա՝  Մեսրոպ Մաշտոցին  եւս:

Եղիցի՛, եղիցի՛:

 

***Շնորհակալութիւն Իրան,– ըսաւ Թրամփ:

Իրան կոչական է, ուրեմն՝ «Շնորհակալութի՛ւն, Իրա՛ն»:

Այս Թրամփ ըսուածը վաւերական ապուշ մըն է:

Իր տեղը մսագործի մը խանութն էր, բայց ահա բազմած է շքեղ գրասենեակի մը մէջ…Կը մնայ  իւրաքանչիւր ըսածին ու գրածին ուշադիր ըլլալ:

 

***«Որոշ մտահոգութիւններ կ’առթեն  երկրի վարիչներուն մօտ…»:

—Որոշ մտահոգութիւններ կը պատճառեն երկրի վարիչներուն…

Ծանօթ.–   Խելք ունեցող  ընթերցողներուն ՄՕՏ ալ մտահոգութիւններ սկսած են …ԱՌԹՈՒԻԼ, թէ արեւմտահայերէնը ո՛ւր պիտի հասնի…այս ոտքերով:

 

***«Մեզ մասերու կը բզքտեն»:

1.—Բզքտել բայը նման խնդիր չ’առներ:

Հայերէն չէ այս,  չինարէն ալ չէ…

ա) Մեզ կը բզքտեն…

բ)  Մեզ մասերու կը բաժնեն (կը վերածեն)մեզ կը մասնատեն

2.—Բզքտել ՝ ք-ով այլեւս ժամանակավրէպ է:

Բառս վաղուց կայունացած է  կ-ով՝ բզկտել:

Մաղթանք.– Ջերմապէս մաղթելի է, որ վաղը, առաջին առիթով էջեր չողողուին…բզքտել-ով՝ «Մենք հայերէնը քեզմէ՞ մը պիտի սորվինք»-ի արժանապատիւ հոգեբանութեամբ:

 

***Մարք Վուտզ կը նշէ…

—Վուտզ  բառը հայերէն կարդալու միայն մէ՛կ ձեւ կայ՝ Վու-տըզ:

Ուրիշ արտասանութիւն չի կրնար ունենալ հայուն բերանը:

Իսկ աւետարանական  ծանօթ քարոզիչին  անունը՝ Marc Woods, տարբեր արտասանութիւն ունի. ան Մարք Վուծ է, թող ըլլայ՝ Վուց, սակայն երբեբ ու երբեք՝ Վուտըզ:  չէ:

 

***«Յիշեցնելով այդ իշխանութեան անունը, զոր նշուած է…Ամովսի մէջ»:

—«Յիշուած է» կրաւորական բայը ուղղական հոլով ենթակայ մը կ’ուզէ՝ ՈՐ,  իսկ հոս կը գտնենք ԶՈՐ, որ գրաբարեան հայցական է՝ ուղիղ խնդիրի հոլովը:

Ծանօթ.– Լեզուական  այս համատարած խաժամուժին մէջ, ուր աշխարհաբարն իսկ կարելի չ’ըլլար կարգին գրել, ճիշդ պիտի չըլլա՞ր  հեռու կենալ գրաբարէն, փոխանակ այսպիսի այլանդակ կառոյցներով աղաւաղելու ընթերցողներուն՝ առանց ատոր ալ  արդէն  բազմաչարչար ուղեղը:

[email protected]                                                                                                Արմենակ Եղիայեան

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here