ԽՈՆԱՐՀԻՆՔ  ԵՒ  ԱՐԺԱՆԻՆ   ԸԼԼԱՆՔ ՄԵՐ   ՆԱՀԱՏԱԿՆԵՐՈՒՆ ՍԽՐԱՆՔԻՆ

0
321

ԱՀԱՐՈՆ  ՇԽՐՏԸՄԵԱՆ

Հայրենիքին համար ապրիլն ու պայքարիլը հերոսութիւն է, իսկ մեռնիլը՝ անմահութիւն։

 Մեծի Տանն  Կիլիկիոյ Արամ Ա. Կաթողիկոս

    Հայկական տարածութիւններու  վրայ ազերիական վերջին արկածախնդութիւնը պիտի ունենայ  մէկէ աւելի հետեւանքներ: Տաւուշի շրջանին  վրայ  յարձակումը շատ հաւանաբար լայնածաւալ յարձակումի մը նախափորձը  պիտի  ըլլար: Սակայն մեր քաջարի բանակին կտրուկ  պատասխանը Ազրպէյճանը մղեց  վերանայելու  իր հաշիւները:

Ազերիական յարձակումը   Ազրպէյճանի ներքաղաքական պայքարէն լուսարձակները    շեղելու Ալիեւի   խելապատիկէն  ելած «անմեղունակ» քա՞յլ մըն էր արդեօք,  Մեծ  հօրեղբօր  դրդումով՝  բանակցութիւններէն   հեռանալու, միջազգային  ընտանիքին կողմէ  մերժուած ռազմական  ընտրա՞նք,  թէ՞   ԵԱՀԿ-ի Մինսկի  նախագահութեան   ձեւաչափը փոփոխութեան  ենթարկելու   նոյնքան «անմեղունակ» փորձ :  Քիչ մըն ալ աւելին  երթալով՝  Ուաշինկթընի   հովանաւորութեամբ՝ Ռուսիոյ եւ Իրանի ազդեցութիւնը Կովկասի մէջ  թուլացնելու փո՞րձ մը արդեօք…: Մէկ բան յստակ է, Տաւուշի  եռօրեայ արկածախնդրութիւնը լուրջ  փոփոխութիւններու ստիպողութեան առջեւ պիտի դնէ Ազրպէյճանը:

Փառք մեր  նահատակ  հայորդիներուն՝ հերոսի մահով  հայրենիքի  պաշտպանութեան  համար  ինկած  մեր  յաւերժի փառքերուն:

Հայկական  ինքնապաշտպանութեան   ուժերուն  ցուցաբերած անձնուէր  դիմադրութիւնը ձախողութեան  մատնեց  Լեռնային  Ղարաբաղի  ժողովուրդին  ինքնորոշման  իրաւունքը  ճշմելու  Պաքուի  միտումները:  Ընդհակառակը, Ալիեւի ապիկար, աժան  ժողովրդավարութիւն ձեռք  բերելու   քայլերը  աւելի պիտի  զօրացնեն ԵԱՀԿ-ի բանակցութիւններուն   Լեռնային  Ղարաբաղի    իբրեւ   բանակցող կողմ ներկայանալու  հայկական կողմին պնդումները:

Ղարաբաղեան հակամարտութիւնը խաղաղ  կարգաւորելու ուղղութեամբ ընթացող   բանակցութիւններուն  Հայաստանը ներկայացնող պաշտօնատարներ, իբրեւ լուծումի տարազ,  շեշտը արդարացիօրէն կը դնեն  ազգերու ինքնորոշման սկզբունքին վրայ:   Ազգային  ինքնորոշումը, որ ամրագրուած է   Ֆրանսայի  առաջին սահմանադրութեան եւ  Միացեալ Նահանգներու Անկախութեան  հռչակագիրին մէջ,  ժողովուրդներուն  կը վերապահէ   իրենց պատմական, աշխարհագրական,  մշակութային, կրօնական աւանդութիւններուն հարազատ ճանապարհ:  Ազգային  ինքնորոշումը  միաժամանակ  եղած է ու  կը շարունակէ մնալ ձեւաւորուող  որեւէ  պետականութեան   հիմքը :

Ազգերու   ինքնորոշման եւ ազատութեան գաղափարով  առաջնորդուեցան  19-րդ դարու  եւրոպական ցամաքամասի   յեղափոխութիւնները: Միջազգային  փոխյարաբերութիւններու մէջ  հետզհետէ  աւելի  յաճախակի  սկսաւ  օգտագործուիլ  «ազգերու ինքնորոշում» եզրը:

Ատրպէյճան, հասկնալի պատճառներով,  կը  մերժէ  Ղարաբաղի  ժողովուրդին ինքորոշման   իրաւունքը ճանչնալու  փաստը:  Ընդհակառակը,  Լեռնային  Ղարաբաղի պետականութեան գոյութիւնը կը  նկատէ   Ազրպէյճանի հողային ամբողջականութեան ոտնահարում:  Քայլ  մըն ալ  յառաջ  երթալով՝ ազրպէյճանցիները  ստորաբար դիտել կու տան, թէ հայ  ժողովուրդը, անկախացած Հայաստանով, արդէն իսկ  արտայայտած է  իր ինքնորոշումը:  Պաքուի  կարծիքով՝ Ղարաբաղի հայերը առաւելագոյնը  Ազրպէյճանի  սահմաններուն մէջ կրնան ստանալ ինքնորոշման  իրաւունք:

Միջազգային  օրէնսդրութիւնը, ՄԱԿ-ի մէջ լոյս տեսած  հռչակագրերը  սպառիչ բացատրութիւններ  եւ   գնահատականներ  կու տան   ժողովուրդներու ինքորոշման  իրաւունքներուն մասին: Անոնք  միահամուռ  կը զգուշացնեն՝  ձեւաւորուող պետութիւններու  աշխարհագրական տարածութիւնները պէտք չէ դառնան  ուժի, սպառնալիքի  կամ բռնակցումի  հետեւանք..:   Միջազգային  ընտանիքին համար  դատապարտելի կը մնան այն պետութիւնները, որոնք, տարբեր ճանապարհներ օգտագործելով, թշնամական քայլերու կը դիմեն, ուղղուած՝   մէկ այլ պետութեան կամ երկրի  ազգային միասնականութեան, տարածքային ամբողջականութեան դէմ:

Հայ  ժողովուրդին դէմ դաւադրութեան այս իրողութիւնը  ինքնաբերաբար   կը չքացնէ  հողային ամբողջականութեան  թէզին  կառչելու Ազրպէյճանի   պատճառաբանութիւնները:  Հայ-ազերիական  բանակցութիւններու ընթացքին  ոչ միայն անհրաժեշտ է յենիլ  ազգերու  ինքնորոշման իրաւունքին, այլեւ՝ շեշտել  Ղարաբաղն ու Նախիջեւանը    բռնախլուած  հող դաւանելու իրողութիւնը: Հողային ամբողջականութեան պաշտպանութիւնը կամ տարածքային  անձեռնմխելիութեան սկզբունքը  նոյնքան եւ աւելի   հայ  ժողովուրդին  վերապահուած  իրաւունք է, քան Ազրպէյճանին: Պատմականօրէն Ղարաբաղն ու  Նախիջեւանը  երբեք մաս  չեն կազմած  Ազրպէյճան  կոչուող պետութեան, որ միայն  քսաներորդ դարու  երկրորդ  տասնամեակին, թուրք-գերմանական, թուրք -բրիտանական դաւադրութիւններու գնով   առաջին անգամ   երեւցած է  Կովկասի  աշխարհաքաղաքական   քարտէզին վրայ:

Ինքորոշման իրաւունքը աշխարհի  բոլոր ժողովուրդներուն համար  ազատութեան,  ապահովութեան եւ  հաւասարութեան  պայմաններու մէջ ապրելու սկզբունք է: Ատրպէյճանին կը մնայ  հաշտուիլ   ստեղծուած  իրավիճակին հետ եւ  հրաժարիլ արկածախնդրութիւններէն:

Միւս  կողմէ,  հայրենիքի   ճակատագրական այս պահուն անհրաժեշտ է  մէկդի դնել կողմնակի  հաշիւները եւ  առաջնորդուիլ  հաւաքական մտքով, միասնական կեցուածքով  եւ քայլերով:

Ողջո՜յն   հայրենիքի  սահմանները   անառիկ պահող մեր քաջարի բանակին:

Յաւերժ փա՜ռք հայրենիքի ազատութեան  մղուած  մարտերուն՝ հերոսի մահով  ինկած մեր  քաջարի նահատակներուն: Խոնարհինք եւ արժանի  ըլլանք մեր  նահատակներուն սխրանքին:

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here