ԱՇՈԻՂԻՆ ՍԷՐԸ

0
246

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝ Շաքէ Մանկասարեան

Երիտասարդ, բայց  շատ աղքատ տղայ մը կար։ Այս տղան կը սիրահարուի հարուստ մարդու մը աղջկան հետ: Աղջիկն ալ՝ տղուն: Բայց աղջկան հայրը խիստ կը զայրանայ ու կ’ըսէ-  «Այդ աղքատ տղուն ես աղջիկ չեմ տա՛ր»:

-Բայց ինչո՞ւ չես տար, – կ’ըսէ կնիկը, – եթէ զիրար սիրած են, թող իրարու միանան, ինչո՞ւ անարդար ես:

Ո՛չ, ո՛չ, – կ’ըսէ մարդը, – իմ խօսքս խօ՛սք է: Կինը ձայնը կը քաշէ ու լուռ կը մնայ:

Տղան, երբ կ’իմանայ աղջկան հօր ըսածը, կը բորբոքի բուռն զգացումներով: Խոր մտածումներու մէջ կ’իյնայ, ելք մը փնտռելով՝ մէյ մը կ’ուզէ ինքզինք սպանել, մէյ մը կ’ուզէ աղջկան հօրը սպանել, բայց ձեռքէն բան մը չի գար:  Իրաւունքի ուժը հարուստին էր:  Սէրը սիրտն ինկած՝ խելագարած կը հալի ու կը մաշի:  Եւ այսպէս օրեր կ’անցնին եւ օր մըն ալ ալեհեր աշուղ մը կու գայ իրենց կողմերը: Շատ անուշ երգեր նուագելով, լսողին խելքը գլուխէն կը հանէ: Այս տղան աշուղէն կը խնդրէ, կ’ըսէ.-

-Աշուղ հայր, ես շատ տանջուեր ու չարչարուեր եմ, ինծի սազ նուագել սորվեցուր, որ երթամ սազ նուագեմ, ցաւս լամ ու ողբամ:

-Լաւ, – կ’ըսէ ալեհեր աշուղը, – բայց պէտք է գիտնամ ի՞նչ է ցաւդ:

Երիտասարդ տղան մանրամասնօրէն կը պատմէ աշուղին:

Ալեհեր աշուղը խոր ախ մը կը քաշէ, իր երիտասարդութիւնը յիշելով:

– Լաւ, – կ’ըսէ, – տղաս, որ այդպէս է, եկուր սորվեցնեմ:

Կ’անցնի ամիս մը, տարի մը, այս երիտասարդը այնպէս սազ նուագել կը սորվի, որ իրեն լսողը, ոչ թէ մարդիկ՝ քարերն ալ կու լան:

Այս տղան կը հեռանայ իր ծնդավայրէն, բայց չի կրնար մոռնալ սիրած աղջիկը, սազը թեւին, կ’երթայ գիւղէ գիւղ, քաղաքէ քաղաք, ամէն տեղ իր սէրը կ’երգէ, սազ նուագելով իր ցաւը մարդկանց կը պատմէ:

Ժամանակ մը ետք,  կը հասնի թագաւորին նստավայր քաղաքը: Թագաւորը կը տեսնէ, որ երիտասարդը սազը ձեռքին, այնպէս կ’երգէ ու կը նուագէ որ լսողին սիրտը կը մորմոքէ:

Թագաւորը նազիր-վեզիրին* կը ղրկէ, տղուն բերել կու տայ իր պալատը.

– Տղա՛յ,-կ’ըսէ, – ըսէ՛ տեսնենք, ի՞նչ է քու ցաւդ:

– Թագաւորն ապրած կենայ, – կ’ըսէ տղան, – ի՞նչ ըսեմ քեզի, իմ ցաւը՝ սարերէն ծանր է, ծովերէն խոր: Դուն ի՞նչ կրնաս ընել:

Թագաւորը ունքերը կը կիտէ, ձեռքը մօրուքին, տղուն ոտքէն գլուխ կը չափէ, կ’ըսէ.-

– Տղա՛յ, թագաւորը, որ չկրնայ, հապա ո՞վ կրնայ:  Ըսէ՛ տեսնենք ինչ է ցաւդ:

Թագաւորի հրամանով տղան կը պատմէ իր ցաւը:

-Նազիր, – կ’ըսէ թագաւորը, – մարդ ղրկեցէք, բերէք այդ աղջիկը, տեսնենք այդ ի՞նչ աղջիկ է, որ այս տղան այսքան շատ կը գովէ:  Տեսնենք ճի՞շդ է ըսածը:

Աղջիկը կը բերեն … Թագաւորը, որ կը տեսնէ , միտքին մէջ  կ’ըսէ՝ «Ինչպէ՞ս, այս գեղադէ՜մ, երիտասարդ տղան  սիրահարուած է այս աղջկան»:

– Տղա՛յ, կ’ըսէ, – ա՞յս է քու սիրած աղջիկը:

-Այո՛, Թագաւորն ապրած կենայ, ճիշդ այդ է:

– Տղա՛յ, – կ’ըսէ թագաւորը, –  ի՞նչ գտեր ես այդ աղջկան մէջ, որ գիշեր-ցերեկ սէրով կը տանջուիս: Այդ աղջիկը, որ ինծի եթէ հարցնես, բուռ մը ալիւր չ’արժեր:

– Թագաւորն ապրած կենայ, – կ’ըսէ տղան, – եկուր մեր աչքերը հանենք, իմ աչքերս դնենք քու աչքերուդ տեղը, այն ժամանակ կը տեսնես, որ այդ աղջիկը քեզի կ’երեւի աշխարհի ամէնէն սիրուն աղջիկը:

Թագաւորը շատ կը զարմանայ տղուն պատասխանին վրայ: Խոր մտածումի մէջ կ’իյնայ: Եւ կը տեսնէ, որ տղուն ըսածը խելացի ու ճշմարիտ է:

Թագաւորը մեծ հանդիսութեամբ զանոնք կը պսակէ, եօթը օր, եօթը գիշեր հարսանիք կ’ընեն …երիտասարդներուն մուրազը իրականացնելով, թագաւորն ալ անոնց հետ աշխարհի չափ կ’ուրախանայ:

Եւ մեր մեծերը այս դէպքին հիման վրայ ըսած են՝  «Աչքը կը տեսնէ՝ սիրտը կը սիրէ»:

 

Կը հրատարակենք թարգմանողին ազնիւ արտօնութեամբ

[email protected]

Պատկերի ձեւաւորում՝ Շաքէ Մանկասարեան

Աղբիւր՝  «Արեւ» – Սուրէն Քոչարեանի մշակմամբ հայկական ժողովրդական հէքիաթներու ժողովածու։

Ծանօթագրութիւն

*  Նազիր-վեզիրին: Բարձրաստիճան պալատական պաշտօնեաներ

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here