ԱԳ նախարար Զօհրաբ Մնացականեանի հարցազրոյցը՝ «Sky News Arabic» հեռատեսիլին

0
254
 
Պարո՛ն նախարար, Դուք առաջին անգամն է որ կ՚այցելէք Եգիպտոս եւ արաբական աշխարհ, ուր կ՚ապրին հազարաւոր Հայեր։ Նկատի առնելով Հայաստանի եւ արաբական աշխարհի միջեւ պատմական յարաբերութիւնները՝ ինչպէ՞ս կը տեսնէք Եգիպտոսի, Հայաստանի եւ արաբական աշխարհի միջեւ այդ յարաբերութիւններու ապագան։
Զօհրաբ Մնացականեան.- Գիտէք, Մերձաւոր Արեւելքը, արաբական աշխարհը հայ ժողովուրդին համար կը հանդիսանան բնական միջավայր: Մենք ունինք միասնաբար ապրելու, կենցաղ վարելու երկարատեւ պատմութիւն. մեր ժողովուրդներուն միջեւ քաղաքակրթական կապը շատ խոր արմատներ ունի: Կ՚ենթադրեմ՝ ունինք փոխադարձ յարգանքի բացառիկ օրինակներ. յարգանք՝ մեր մշակոյթներու, քաղաքակրթութեան, կրօնի հանդէպ: Միջազգային հարթակին վրայ շատ կը խօսուի քաղաքակրթութեանց եւ կրօններու երկխօսութեան մասին: Մենք այդ գիտենք մեր դարաւոր պատմութենէն եւ ամուր հիմքերու վրայ կառուցուած աւանդութիւններէն: Արդարեւ, անոր կարեւոր մասը կը կազմէ հայ ժողովուրդին կեանքը՝ այս տարածաշրջանին մէջ: Եգիպտոսի տարածքին հայ համայնքը հսկայական ներդրում ունեցած է մեր պետութիւններու միջեւ բարեկամութեան կերտման գործին մէջ: Եգիպտոսի հետ ունինք շատ հետաքրքրական օրակարգ: Մենք մեծ ոգեւորութեամբ կ՚ակնկալենք Հայաստանի մէջ հիւրընկալել Եգիպտոսի նախագահը:
Պարո՛ն նախարար, որքան գիտեմ՝ դուք հանդիպում ունեցաք Արաբական լիկայի ընդհ. քարտուղար Ահմետ Ապուլ Ղեյթի հետ։ Այս տեսանկիւնէն, ինչպէ՞ս կը գնահատէք Հայաստանի եւ Արաբական լիկայի միջեւ յարաբերութիւններու համակարգումը, յատկապէս քաղաքական առումով։
Զ.Մ.- Արաբական լիկայի շրջանակին մէջ մեր գործընկերներուն հետ աշխատելու բաւական լաւ աւանդութիւն ունինք, եւ ինծի համար մեծ պատիւ էր հիւրընկալուիլ Ընդհ. քարտուղարին կողմէ: Մենք շատ կարեւոր եւ ծաւալուն զրոյց ունեցանք Մերձաւոր Արեւելքին առնչուող բազմաթիւ հարցերու շուրջ, որոնց վերաբերեալ մենք ունինք հաստատուած դիրքորոշումներ ու մօտեցումներ, Հայաստանի համար կարեւոր նշանակութիւն ունեցող հարցերու նկատմամբ՝ մեծ հետաքրքրութիւն: Չենք կրնար անտարբեր մնալ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ տեղի ունեցող բազմաթիւ զարգացումներուն հանդէպ, այն նոյն պատճառներով, զորս արդէն նշեցի։ Արաբական աշխարհի հետ յարաբերութիւնները չափազանց կարեւոր են Հայաստանի համար եւ կը հանդիսանան Հայաստանի արտաքին քաղաքականութեան կարեւոր ուղղութիւններէն մէկը: Հետեւաբար մենք չենք կրնար անտարբեր մնալ այս ամէնուն նկատմամբ, եւ երկխօսութիւնը մեր աշխատանքի կարեւոր մէկ մասը կը կազմէ: Ընդհ. քարտուղարին հետ վերջին զարգացումներու շուրջ ունեցանք մտքերու եւ դիտարկումներու լայն փոխանակում: Ի հարկէ, մտահոգիչ զարգացումները շատ են, եւ կայունութեան ու խաղաղութեան պահպանման հարցին մէջ մեր հաստատուն հետաքրքրութիւնը կը մնայ աներեր. այդ ուղղութեամբ մենք պիտի աշխատինք մեր բոլոր գործընկերներուն հետ:
Այս տեսանկիւնէն՝ Հայաստան ինչպէ՞ս կը գնահատէ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու (ԱՄԷ) եւ Իսրայէլի միջեւ խաղաղութեան համաձայնագիրը։
Զ.Մ.- Ի հարկէ, մենք շատ ուշադիր կը հետեւինք այս վերջին զարգացումներուն: Շատ կարեւոր օրակարգ եւ յարաբերութիւններ ունինք ԱՄԷ-ի հետ: Վերջերս Թել Ավիվի մէջ ֆիզիքական ներկայութիւն հաստատեցինք՝ մեր դեսպանութեան բացումով: Իսրայէլի հետ ունինք տարբեր հարցեր, եւ զանազան առումներով կը քննարկենք զանոնք: ԱՄԷ-ի հետ ունինք համագործակցութեան եւ բարեկամութեան կարեւոր օրակարգ եւ շատ աշխուժ յարաբերութիւններ, զորս շատ բարձր կը գնահատենք: Եւ ի հարկէ, մենք ունինք մեր հաստատուն դիրքորոշումը՝ Պաղեստինի խնդրին վերաբերեալ, որ անփոփոխ է. մենք կ՚աջակցինք երկու պետութիւններու ճամբով Պաղեստինի հարցին բանակցային լուծումին:
Անշուշտ, ուշադրութեամբ կը հետեւինք զարգացումներուն: Կ՚ենթադրեմ նման երկխօսութիւնը եւ խաղաղ գործընթացը միակ ճանապարհն է բարձր զգայնութիւն եւ հին պատմութիւն ունեցող հակամարտութիւնը կարգաւորելու համար: Կը յուսանք, որ նմանօրինակ զարգացումները կը նպաստեն բոլոր կողմերու շահերուն, մտահոգութիւններուն եւ առաջնահերթութիւններուն: Մենք ուշադրութեամբ կը հետեւինք զարգացումներուն եւ լիայոյս ենք, որ այս զարգացումները պիտի նպաստեն խաղաղութեան:
Դուք նշեցիք՝ «մեր երկիրն ունի բաւարար ուժ՝ պաշտպանելու մեր ազգային անվտանգութիւնը»։ Որո՞ւն հասցէագրուած է այդ յայտարարութիւնը։
Զ.Մ.- Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութիւնը մեզի` Հայերուս համար, մեր հայրենակիցներու գոյութենական, ֆիզիքական անվտանգութեան հարցն է: Այս հարցը հիմնուած է անվտանգութեան շատ զօրաւոր գիտակցութեան եւ Արցախի ժողովուրդի ինքնորոշման իրաւունքի վրայ: Այդ իրաւունքներու ճանաչումը միշտ եղած է շատ կարեւոր գերակայութիւն` Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդին համար անվտանգութեան կայուն միջավայրի հետ միատեղ: Նաեւ այն, որ հնարաւոր է միայն խաղաղ բանակցային լուծում` հիմնուած փոխզիջումներու վրայ: Փոխզիջում կը նշանակէ քրտնաջան աշխատանք, որ հաշուի կ՚առնէ բոլոր կողմերուն շահերը եւ անոնց ստանձնած պարտաւորութիւններու հաւասարակշռութիւնը, ինչ որ պիտի յանգեցնէ հակամարտութեան լուծումին:
Որեւէ միակողմանի առաւելապաշտ մօտեցում չի կրնար լուծում հանդիսանալ, քանի որ, ինչպէս նշեցի, այս հարցը կը վերաբերի գոյութենական անվտանգութեան, հետեւաբար պաշտպանելու վճռականութիւնը շատ զօրաւոր է: Յամենայն դէպս, մենք շատ յստակ կ՚ըսենք, որ այս հակամարտութիւնը չունի ռազմական լուծում: Մենք մտահոգ ենք նաեւ մեր միւս դրացիին` Թուրքիոյ շատ ապակայունացնող քաղաքականութեամբ, որ հանդէս կու գայ ուժի, յարձակողական հռետորաբանութեան եւ գործողութիւններու դիրքերէն: Այդ գործողութիւնները կը դրսեւորուին Ազէրպայճանին ռազմական աջակցութիւն ցուցաբերելով եւ այնտեղ իր ռազմական ներկայութեան ամրապնդումով: Մենք նաեւ շատ մտահոգիչ տեղեկութիւններ կը ստանանք Մերձաւոր Արեւելքի որոշակի հատուածներու մէջ հաւաքագրուող ահաբեկիչներու մասին, որոնք պիտի փոխադրուին կամ արդէն փոխադրուած են Ազէրպայճան: Մտահոգ կը հետեւինք Արեւելեան Միջերկրականի, Հիւսիսային Ափրիկէի, Մերձաւոր Արեւելքի մէջ տեղի ունեցող զարգացումներուն եւ կը տեսնենք այդ ազդեցութեան տարածումը` որպէս Թուրքիոյ կողմէ որդեգրուած քաղաքականութեան դրսեւորում: Ասիկա ողջունելի քաղաքականութիւն չէ եւ կը նշանակէ ազդեցութեան տարածում Թուրքիոյ դրացնութեան ամբողջ երկայնքով, ինչ որ շատ ապակայունացնող կեցուածք մըն է:
Դուք նշեցիք, որ Թուրքիոյ վարքագիծը կ՚ազդէ Հարաւային Կովկասի, Հիւսիսային Ափրիկէի եւ Արեւելեան Միջերկրականի անվտանգութեան վրայ։ Ինչպէ՞ս կարելի է մեկնաբանել թրքական գործողութիւնները։
Զ.Մ.- Կ՚ենթադրեմ գիտէք որ մեր քաղաքականութիւնը բացառապէս հիմնուած է կայունութան վրայ, որուն կարելի է հասնիլ դիւանագիտութեան, երկխօսութեան, զրոյցներու եւ բանակցութիւններու միջոցով, եւ, դժբախտաբար, մենք ականատես կ՚ըլլանք Թուրքիոյ կողմէ նման մեթոտներու մերժումին: Տակաւին 2009-ին Հայաստան որդեգրեց շատ լուրջ եւ բարդ ուղի մը. երեւակայեցէ՛ք, ազգ մը, որ ըլլալով Օսմանեան կայսրութեան կողմէ իրագործուած Ցեղասպանութեան զոհ եւ մինչեւ օրս կրելով ժխտուած արդարութեան խոր սպիները, աշխատանքներ կատարեց այս ուղղութեամբ: Սակայն մեր ջանքերը մերժուեցան Թուրքիոյ կողմէ, արձանագրութիւնները մերժուեցան այդ երկրի ներկայի վարչակազմին կողմէ, իսկ մեր քաղաքականութիւնը դէմ յանդիման գտնուեցաւ բանակցութիւններու սին խոստումներուն:
Ի հարկէ ասիկա ջանք մըն է, որ կը պահանջէ համախմբում եւ համերաշխութիւն, եւ մենք համերաշխ ենք բոլոր կողմերուն հետ: Մենք ունեցանք այդ հնարաւորութիւնը արտայայտելու հոս՝ Գահիրէի մէջ մեր ունեցած հանդիպումներու ժամանակ: Ինչ կը վերաբերի Արեւելեան Միջերկրականին, մենք նոյնպէս կ՚արտայայտենք մեր համերաշխութիւնը Եգիպտոսին, ինչպէս ըրած ենք Յունաստանի եւ Կիպրոսի պարագային: Մենք կ՚աշխատինք այլ ուղղութիւններով, որպէսզի կարողանանք օգնել Մերձաւոր Արեւելքին, եւ միայն տարածաշրջանի բոլոր դերակատարներու, այդ կարգին՝ Թուրքիոյ ջանքերու համադրումին շնորհիւ հնարաւոր կ՚ըլլայ կառուցողական կերպով աշխատիլ լարումի թուլացման եւ բանակցութիւններու վրայ հիմնուած լուծման ուղղութեամբ: Կը կարծեմ թէ այդ կը վերաբերի ամբողջ միջազգային հանրութեան՝ համախմբել կարողութիւնները՝ ի շահ անվտանգութեան ամրապնդման:
Պարո՛ն նախարար, Դուք լաւ յարաբերութիւններ ունիք Իրանի հետ, եւ վերջերս բանակցութիւններ վարեցիք Իրանի ԱԳ նախարար Զարիֆի հետ։
Զ.Մ.- Այո՛, Իրանի հետ մենք ունինք շատ ընդգրկուն երկխօսութիւն` միջազգային եւ տարածաշրջանային բազում հարցերու շուրջ, եւ ի հարկէ, մեր արտաքին քաղաքականութեան ամէնէն կարեւոր սկզբունքներէն է՝ գործընկերոջ մը հետ յարաբերութիւնները չկառուցել մէկ այլ գործընկերոջ հետ յարաբերութիւններու հաշուոյն, անկախ անկէ թէ այդ կը վերաբերի Իրանին կամ ոեւէ այլ գործընկերոջ: Ասիկա շատ հիմնարար սկզբունք մըն է, որ բնականաբար դիւրին գործ մը չէ:
Գահիրէ այցելութեան ընթացքին հանդիպում ունեցաք Գերագոյն իմամ Ահմատ Մուհամմատ ալԹայիպի եւ Աղեքսանդրիոյ պապ Թէոդորոս Բ.ի հետ։ Ձեր կարծիքով, ինչպէ՞ս կարելի է տարբեր դաւանանք ունեցողներու միջեւ կառուցել խաղաղութեան եւ հանդուրժողականութեան վրայ հիմնուած յարաբերութիւններ՝ աշխարհն աւելի խաղաղ եւ անվտանգ դարձնելու համար։
Զ.Մ.- Կ՚ենթադրեմ, թէ Հայաստանի պատմութիւնը, հայ ժողովուրդի՝ արաբական աշխարհի եւ Մերձաւոր Արեւելքի ժողովուրդին հետ համերաշխ ապրելու պատմութիւնը ուղեցոյց մըն է, թէ ինչպէս կառուցել փոխադարձ յարգանքի եւ հոգատարութեան վրայ հիմնուած յարաբերութիւններ: Մենք խոր յարգանք կը տածենք Իսլամի նկատմամբ եւ ունինք մահմետականներու հետ ապրելու պատմական փորձառութիւն:
Մեր ինքնութիւնը մեզի սորվեցուցած է արժեւորել եւ յարգել ուրիշներու պատմութիւնը, աշխարհընկալումը եւ հոգատարութիւնը` ժխտելով կրօնի քաղաքականացման որեւէ փորձ: Վերջինիս մենք երբեմն կ՚առերեսինք Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան համածիրին մէջ, երբ ականատես կ՚ըլլանք ծայրայեղօրէն անպատասխանատու քաղաքական որոշ գործիչներու՝ կրօնի գործօնը ներդնելու փորձերուն, ինչ որ մեզի համար անհեթեթ է, որովհետեւ մենք՝ որպէս քրիստոնեայ, Իսլամի հետ համերաշխ ապրող ազգ մըն ենք: Եւ Ղարաբաղեան հակամարտութիւնը բացարձակապէս կրօնական երանգ չունի։

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here