Բաժակաճառ Գիտութեան Հայ Մարդոց Կենաց…

0
49

«ՍՓԻՒՌՔ»  Շաբաթաթերթ – Պէյրութ, 15 Յունիս 1969

ՍԻՄՈՆ ՍԻՄՈՆԵԱՆ

Բ Ա Ժ Ա Կ Ա Ճ Ա Ռ

ԳԻՏՈՒԹԵԱՆ  ՀԱՅ  ՄԱՐԴՈՑ  ԿԵՆԱՑ…

 

Սիրով՝

ԴՈԿՏ. ՀՐԱՉԵԱՅ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆԻՆ

ՊՐՈՖ. ՍՈՒՐԷՆ ԳԱԼՍՏԵԱՆԻՆ

ՊՐՈՖ. ԶԱՒԷՆ ԴՈԼԱԲՋԵԱՆԻՆ

ՊՐՈՖ. ԿԻՄ ՇՈՒՔՈՒՐԵԱՆԻՆ

 

Ամէն անգամ որ մտածեմ գիտութեան նուիրուած հայ մարդոց մասին, հա՛յ գիտնականներուն մասին, ըլլան անոնք աստղաբան, մաթեմաթիկոս, ֆիզիկոս, բժիշկ, պատմաբան, կամ ընդհանրապէս հայագէտ, ինքզինքս կը գտնեմ պայծառ ու գեղեցիկ իրականութեան մը առջեւ.- Գիտութեան նուիրուած բոլոր Հայորդիները, գրեթէ առանց բացառութեան, սքանչելի ու օրինակելի ՆԿԱՐԱԳԻՐ եւ բարձր ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆ ունին:

Իրապէս շատ ազնիւ, շատ ազնուական ու շատ հայրենասէր են մեր գիտնականները:  Պահ մը կը մտածես եւ կը հարցնես թէ՝ հայրենասէր են որովհետեւ գիտնակա՞ն են, թէ գիտնական են, գիտնական դարձած են, գիտութեան ասպարէզը մտած են, որովհետեւ հայրենասէր են…

Հայրենասիրութիւն եւ գիտութիւն սերտօրէն եւ ներդաշնակ կերպով ընդելուզուած են անոնց հոգիներուն ու ուղեղներուն մէջ, եւ սքանչելի բաղադրութիւն մը գոյացուցած – հայ գիտունի տիպարը, ազնիւ ու ազնուական, լուրջ ու համեստ, բայց վեհ ու հայրենասէր, իր ժողովուրդը եւ անոր հայրենիքը պաշտելու չափ սիրող, նուիրեալ, անձնազոհ ու անշահախնդիր…

Պայծա՛ռ հայ գիտնականներ, մաթեմաթիկոս թէ հայագէտ…

Մեր ժողովուրդի ամենէն արդար ու ամուր հպարտութիւնն են անո՛նք…

Մտածեցէք հետեւեալ անոններուն մասին. Վիկտոր Համբարձումեան, Ալի-խանեան եղբայրներ, Մերկելեան, Հ. Աճառեան, Ստ. Մալխասեան, Մ. Աբեղեան, Յ. Մանանդեան, Ա. Շահինեան (մաթեմաթիկոս, Մերկելեանի ուսուցիչը), Հասրաթեաններ, յիշած ըլլալու համար «սակաւս ի բազմաց»…

Մե՛ծ գիտնականներ, համաշխարհային չափանիշով, բայց միաժամանակ եւ զուգահեռաբար իրենց գիտութեան մեծութեան՝ նկարագիրներ ու մե՛ծ հայրենասէրներ:

Անոնցմէ առէք, օրինակի համար, Վիկտոր Համբարձումեանը կամ Հրաչեայ Աճառեանը.- Որքան որ սերտած ենք անոնց կենսագրութիւնը, որքան որ հետեւած ենք անոնց քայլերուն, կեանքի մանրամասնութիւններուն, վարքերուն, գրաւոր ու բերանացի արտայայտութիւններուն, չենք հանդիպած ժխտական ոչ մէկ կէտի, ոչ մէկ բիծի. անարատ ու ամբասիր նկարագիրներ, իրենց ահաւոր հմտութեան ու հանճարին շուքին տակ միամիտ ու բարի, բայց բարձրօրէն հայրենասէր՝ Մասիսի «անհաս գագաթին» պէս: Զուր տեղը չէ որ իր ծննդեան վաթ-սունամեակին առթիւ «ապրող ամենամեծ Հայը» կոչեցինք Վիկտոր Համբարձումեանը, որուն հոգին, հայրենասիրութիւնը, կարծէք աւելի պայծառ է քան իր հետազօտած աստղերն ու աստղահոյլերը…

Մերկելեանը կարծէք գիւտեր կ’ընէ՝ Հայաստանի մէջ գործարաններուն թիւը բազմացնելու համար…

Հայ գիտնականները յաճախ շատ աւելի գիտակ են մեր ժողովուրդի հարցերուն, հմուտ, բաբախուն ու սքանչելի արժեւորողներ են մեր գրականութեան, արուեստներու եւ առհասարակ մշակութային յաղթանակներուն քան… չշարունակենք ասկէ անդին:

Նոյն լաւ բաները կարելի է ըսել արտասահմանի հայ գիտնականներու մասին, ողբացեալ Քեաթիպեանի, Մանասէ Սեւակի, Մանուէլեանի, եւ իրենց արուեստակիցներուն համար…

Պէտք է ըսել որ հայ ժողովուրդը իր լաւագոյն զաւակները, ամենէն տաղանդաւորները, ազնիւներն ու ընտիրները ընծայաբերած է գիտութեան սեղանին, իբրեւ անարատ պատարագ, Աբէլի մատաղին պէս…

Բայց ի՞նչ կը սպասենք հա՛յ գիտնականներէն, հայ ժողովուրդը ինքը ի՞նչ կը սպասէ բարձրագոյն գիտութեան հայ ներկայացուցիչներէն, ՄԻՆՋԵՒ Ո՛ՒՐ կրնայ տանիլ հայ ժողովուրդի պահանջքը իր գիտնական զաւակներէն, իր ամենէն թանկագին այդ ծնունդներէն…

Առնուազն հազար տարիէ իվեր հայ ժողովուրդը կը տուժէ եւ կը կորսնցնէ իր ազգային ու հողային ամբողջութենէն… Մեր ժողովուրդը ոտք դրաւ Քսաներորդ դարու սեմին,  արիւնաքամ եւ ուժաքամ, մասնատուած, սպառած… Ու այսօր հակառակ իր քաղաքակրթական չորսհազարամեայ անցեալին, Աշուղ Ջիւանիի բառերով՝ «չորս հազար տարուան Ծիրանի Ծառը», հա՛յ ժողովուրդը, տէրն է միայն իր պատմական հայրենիքի մէ՛կ տասներորդին, անոր 300.000 քառ. քիլոմեթրներէն միայն 30.000 քառ. քիլոմեթրին, իսկ իր զաւակներու երկու-հինգերորդը միայն հայրենաբնակ է, մնացեալը սեւ ու կարմիր գօտիներու մէջ սփռուած, սփիւ՛ռք դարձած…

Հազար տարիներէ ի վեր իր վերականգնումին ու պայքարին, իր ազգային շախմատին մէջ միշտ կորսնցնող հայ ժողովուրդը, քանի մը դարէ ի վեր փորձեց

վերականգնիլ եւ վերանուաճել իր դարաւոր կորուստները.- Հայ հոգեւորականութիւնը, աղօթքով, հայ ֆետային իր զէնքով, հայ դիւանագիտութիւնը դուռներ բախելով, հայ տեսաբանները իրենց վարդապետութիւններուն երանգապնակովը, փորձեցին յարալիզաբար սպիացնել բիւր խոցերը մեր ժողովուրդին:  Բայց, աւա՜ղ, կարելի չէր հազար տարիներու կորուստը դարմանել դար մը աղօթքով եւ մեր ժողովուրդին վերադարձնել իր ազգային ու հողային ամբողջականութիւնը, որուն տասանորդը, մէ՛կ տասներորդը միայն փրկուած է Քսաներորդ դարու այս պահուն:

Հայ ժողովուրդը, առնուազն դարէ մը ի վեր (չենք բարձրանար մինչեւ Իսրայէլ Օրի եւ անկէ անդին) փորձելէ ետք իր սուրբերը – հոգեւորականները, զէնքի անհատ սքանչելիները, դիւանագէտները, տեսաբանները – գիտական հրաշքներու այս շրջանին, իր ազգային բաղձանքներուն հիմնական ամբողջութեան իրագործումը իրաւունք ունի սպասելու գիտութեան հայ մարդերէն, ՀԱ՜Յ ԳԻՏՆԱԿԱՆՆԵՐԷՆ, որոնք եթէ դէպի հիւսիս ու հարաւ, արեւելք կամ արեւմուտք չկարենան տարածել մեր սահմանները, սակայն անսանձելի կարողութիւնը ունին մեր երկրին ու ժողովուրդին ոյժերը աճեցնելու, բազմացնելու, կուտակելու եւ խտացնելու իր պատմական հայրենիքի տասանորդին վրայ, Սովետական Հայաստանի մէջ… Եթէ ոչ «ծովէ ի ծով», գէթ երկրէն «դէպի երկինք», այս բացատրութեան բարոյական խորհուրդովը…

Գիտութեան հայ մարդերը պիտի փրկեն ինչ որ չկրցան փրկել մեր անցեալ սքանչելիները, եւ անոնք պիտի դառնան ճշմարիտ ու անխաբ Յարալէզները մեր ժողովուրդին արայական մարմինը կենդանացնելու:

Առաջին բաժակը Ձե՛ր կենաց, գիտութեան ներկայացուցիչներուդ կենաց… Ձեր գիտութիւնը մեր ժողովուրդին տաղանդին փաստը ըլլալէ ետք, անոր կենդանութիւնը թող ըլլայ…

Երկրորդ բաժակը մեր բարեկամներուն կենաց, մեր ազգային ա՛յն դրացիներուն, Վրացիներուն եւ Ռուս մեծ ժողովուրդին կենաց, որոնք անժխտելի դեր ունեցան հայ ժողովուրդի եւ Հայոց պատմական հայրենիքի ամբողջականութեան տասանորդին փրկութեան գործին մէջ…

Երրորդ բաժակը մաղթանք է.- Մաղթանք որ մեր երիտասարդները քալեն Ձեր ճամբով, Ձեր գիտութեան ու ոգիին ճամբով, գիտութիւնը դաւանելով մեր ժողովուրդի ազգային բաղձանքներուն իրագործման իբրեւ գերագոյն զէնքը, իբրեւ անոր փրկութեան, անոր յաւերժացման «անմահական» խնձորը»՝ ըստ հայ ժողովրդական հեքիաթին…

Ապա մաղթանք, որ մեր երիտասարդներէն ետք, մեր գրողները, Հայաստանի թէ արտասահմանի, նմանին Ձեզի՛, հայ գիտնականներուդ, բայց երբէ՛ք հայ գիտնականներդ՝ հայ գրողներուն…

Գիտութեան հայ մարդերը կոչուած են քալելու Վահագնի ճամբէն, Յարդգողի ճանապարհէն…

Ողջո՛յն ու բարի երթ Յարդագողի ճանապարհորդներուն, Վահագնեան մեր երիտասարդութեան, որ եկած է եւ գալոց է…

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here