Զինադադարէն Ետքին Մասին

0
63

ՅԱԿՈԲ ՊԱԼԵԱՆ

Ռուսիա վերահաստատեց, որ Կովկասի մէջ անվիճելի եւ անշրջանցելի իրաւարարը ինքն է, պարտադրելով Արցախեան պատերազմի զինադադարը եւ անոր հսկողութեան համար արագօրէն տպաւորիչ միջոցներով շրջան հասցուց բանակ եւ զինական հսկայ միջոցներ:

Զինադադարէ աւելին է հաստատուած դրութիւնը:

Ան յաղթանակն է ոչ միայն Ատրպէյճանի, այլ՝ Թուրքիոյ:

Կովկասի մէջ Ռուսիոյ միակ դաշնակից եւ գործակից Հայաստանի տկարացումը նպաստաւոր է Էրտողանի համար, որ կը ձգտի տարածաշրջանի իշխող գլխաւոր ուժը դառնալ: Ռուսիոյ հարաւային սահմաններուն վրայ Թուրքիոյ դէմ կանգնած քրիստոնեայ Հայաստանի տկարացումը միայն բացասական անդրադարձ կ’ունենայ ռուսական բազմազգ երկրի ներքին կեանքին մէջ եւ արտաքին սահմաններուն վրայ: Կ’անդրադառնայ նաեւ Ռուսիոյ կապին այն բոլոր ուղղղափառ (orthodox) երկիրներուն հետ, որոնց պաշտպանը եղած են ցարերը եւ Խորհրդային Միութիւնը, որոնք եղած են դէպի Միջերկրական իրենց ազդեցութեան գօտին: Իսկ Հայաստանի տկարացումը Էրտողանի Թուրքիոյ առջեւ լայն կը բանայ դէպի հիւսիսային Կովկասի իսլամ եւ թրքացեղ ժողովուրդները, առանց մոռնալու Խրիմի թաթարները: Էրտողան յայատարարած էր, որ Խրիմը ուքրանիական է, որպէսզի Ռուսիոյ իսլամ եւ թրքացեղ ժողովուրդներուն հասնելու բաց ճամբայ ունենայ:

Արցախը կքած է: Ռուսիա Կովկաս վերադարձաւ ոչ միայն հայերը աղէտէ փրկելու, ինչ որ առաջին ակնարկով կրնան մտածել մարդիկ, նաեւ հայեր, Հայաստան եւ սփիւռք(ներ), այլ իր ազդեցութեան գօտին պաշտպանելու:

Հարց տանք. Ալիեւ եւ Էրտողան սանձարաձակ եւ լայնածաւալ նախայարձակում կրնայի՞ն գործել, եթէ վստահ չըլլային, որ Ռուսիա պիտի չհակազդէ: Հակազդելու պատճառ-պատրուակ ալ ընծայուեցաւ. ռուսական ուղղաթիռ մը հարուածուեցաւ ազէրիներու կողմէ, եւ ինկաւ Հայաստանի հողամասին վրայ: Բայց Ռուսիա կրաւորական կեցուածք ունեցաւ, պատժիչ վերաբերում չունեցաւ, նոյն կրաւորականութիւնը ցուցաբերեց, երբ Թորքիա վար առաւ ռուսական զինուորական օդանաւ մը Սուրիոյ մէջ:

Ի՞նչ պատահեցաւ: Ռուսիա իր շրջանային քաղաքական տիրակալի դերը խաղցաւ եւ զինադադար պարտադրեց, որ ինքնին բացասական չէ: Բայց զինադադարի պայմանները բացարձակ կերպով նկատի չէին առած Հայաստանի եւ հայութեան իրաւունքները, քանի որ անոնք կը հաստատէին թուրք-ազերի ռազմաքաղաքական շահերը, Հայաստանի տարածքով ճամբայ բանալով համաթրքական ծաւալապաշտութեան առջեւ, ցամաքով կապելով Թուրքիան Ատրպէյճանի, հանգրուան մը՝ դէպի Միջին Ասիա եւ անդին, դէպի Չինաստանի Զինճիանկ նահանգի ույղուրներու Ուրումքի քաղաքը: Այս միտքի մարզանք չէ:

Ռուսիա ինչ որ կը շահի մէկ կողմէ, անմիջական ներկայի մէջ, ինքնիրեն համար ապագայի տեղատուութեան հող կը պատրաստէ միւս կողմէ:

Խիստ մակերեսային է այն միտքը, որ Ռուսիա բացասականօրէն տրամադրուած էր Փաշինեանի դէմ, որ իշխանութենէ հեռացուցած էր այն ղեկավարութիւնը, որ ռուսամէտ կը համարուէր: Փաշինեան արտառուսական երաշխիքներ փնտռելով, կը խանգարէր ռուսական գերակայութիւնը, եւ չհասկցաւ որ շրջանին մէջ հաւասարակշռութիւն եւ ապահովութիւն ռուսական էին: Ինքնագլուխ եւ ազատ քաղաքականութիւն վարել հաշտ աչքով չէր կրնար դիտուիլ Ռուսիոյ կողմէ:

Անցեալին, Մուսկուան հրասայլեր կը ղրկէր հոն ուր իր ազդեցութեան գօտիէն հեռանալու ցնորքներ յայտնաբերուէին: Հիմա ժամանակները փոխուած են եւ Վլատիմիր Փութին անմիջական հակազդեցութիւներով գործող ղեկավար չէ, զինուորական յեղաշրջում կարելի չէր, ընդունելի չէր ըլլար երկրին մէջ եւ միջազգային հանրային կարծիքին կողմէ: Չհակակշռուող կացութեան հետեւանք է Թուրքիոյ եւ Ատրպէյճանի միասնաբար ծրագրուած նախայարձակումը:

Եւ միացեալ հզօր ուժերու դէմ Հայաստան մնաց առանց նեցուկի:

Ապահով նեցուկ հանդիսացաւ Սփիւռքը, որ օգնութեան փութաց, իր նիւթական, քարոզչական եւ երբեմն նաեւ ուղղակի պաշտպանութեան մասնակիցներով:

Իսկ Սփիւռքը, առաջին օթեակի հանդիսատես, հաստատեց, որ ազատ աշխարհ կոչուածը, բացի ասդին անդին յայտնուող զօրակցութիւններէ, որոնք բարոյականի սահմաններէն անդին չանցան, խօսքեր, յօդուածներ, ուրիշ օժանդակութիւն չբերաւ: Իսկ բժշկական կամ բարեսիրական օգնութիւն ուղղուեցաւ զոհին եւ նախայարձակին:

Հակառակ անհաւասար կռուի մտած հայոց գիտակից ինքնապաշտպանութեան եւ զոհաբերութեան, հրաշք կարելի չէր ակնկալել: 45 օրերու ընթացքին հայը կուրծք տուաւ թուրք-ազերի զինուորական ուժին, որուն վրայ գումարուեցան ծախուած մոլեռանդ վարձկանները:

Առանց հայ ժողովուրդը տեղեակ պահելու, քաղաքական-դիւանագիտական մութի մէջ զինադադարի պայմաններ մշակուեցան եւ ընդունուեցան, Հայաստանի կառավարութիւնը անկամ դարձած, պարտուած, հլու-հնազանդ գերիի պէս զանոնք ստորագրեց, ազգի այսօրուան եւ վաղուան համար ըստ ամենայնի մերժելի:

Պարտադրուած խաղաղեցումը ոչ հաշտութիւն է ոչ ալ խաղաղութիւն: Ալիեւի համար Արցախի հարցը չէ լուծուած, քանի որ դեռ հոն հայեր կան: Էրտողանի համար Հայաստան, նոյնիսկ ներկայի պարտադրանքներով բացուած ճանապարհներով, կը խոչնդոտէ համաթուրանական երազի իրականացումը:

Հայաստան պէտք է որ զինադադարի մոխրոտ գորշութիւնը թօթափէ, համազգային վստահութիւն ներշնչող եւ ոչ-սիրողական կառավարութիւն մը կեանքի կոչելով, աշխարհագրական սահմանները անգիտանալով, համայն հայութեան բոլոր իրաւ կարողութիւններուն կոչ ընելով:

Օրակարգ պէտք է ըլլայ անսահմանափակ վերականգնումը:

Վերականգնումը կարգախօս չէ, ան միջոցներու ստեղծում է, անոնց յանձանձումը, նաեւ՝ հայոց տեսական համրանքի ուժի վերածումը:

Ի՞նչ իմաստ ունի ըսել, որ 15 միլիոն ենք, եթէ հայրենի բերդի պարիսպի ետին միայն 3 միլիոն ենք: Եւ պարիսպէն դուրս աւելի քան 10 միլիոն բարեսէր հայրենասէրներ, մանաւանդ խելքաբաշխ վերլուծողներ, գացող-եկող փառատենչիկներ:

Անսահմանափակ վերականգնումին համար անհրաժեշտ է զբօսաշրջութենէ տարբեր հայրենատիրական կազմակերպուած  եւ յանձնառու հայրենադարձութիւնը, որուն համար Սփիւռքի յանձնակատարի գրասենեակէն աւելին պէտք է:

Զինադադար հաստատուած է: Ռուսիան, Եւրոպան, Ամերիկան, Միացեալ Ազգերու կազմակերպութիւնը կրնան խիղճի հանդարտութիւն զգալ, առանց շատ մտածելու գալիքի մասին, որ միայն հայկական պիտի չըլլայ: Ինչպէս կը գրէր ֆրանսական թերթ մը, Ատրպէյճանը պաշտօնապէս հանրապետութիւն է, բայց իրողապէս՝ սուլթանութիւն, յար եւ նման Թուրքիոյ մէջ եղած Էրտողանի սուլթանութեան: Իսկ սուլթանութիւնը իսլամիստական-համաթուրանական քուրան է, որ պիտի առաջնորդէ նախատեսելի մեծ պատերազմի:

Արցախ եւ Հայաստան գալիքի նախափորձերու դաշտն են, լապորաթորիան:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here