Դաւ

0
56

  Ռուբէն Յովակիմեան

 «Ձայն բազմաց՝ ձայն աստուծոյ»:

 Դժուար է հաշտուել ու համակերպուել պարտութեան ծանր  իրականութեան հետ, որ օտար եւ ներքին  դաւերի հետեւանք կարելի է համարել՝ ենթադրաբար մասամբ դրսից ծրագրուած (թուրք-ռուսական) եւ մասամբ անգիտակից դաւերի (ներքին- ընդդիմադիր): Շատերն էին երազում, թէ կրկին Բաշ Ապարանի կամ Սարդարապատի եւ 94֊ի յաղթանակի նման պիտի ցնծայինք, բայց աւա῀ղ․․․դառն է մրուրը: Մեր նպատակը չէ այս չարիքը վերլուծել, լուսաբանել կամ յանցաւորներ յայտնաբերել,– այդ թող անեն ունակ պատկան մարմինները, միայն թէ պէտք է դիմանալ եւ մաքառել այլ սխալների դէմ, ինչպէս անհատապէս նաեւ ազգովին, քանզի պարտուել ենք բոլորս միասին: Մէկ բան աներկբայ է, որ Էրդողանի դէմ մենք որեւէ յաջողութիւն ունենալ չէինք կարող, միայն  պարզ չէ, թէ ինչո՞ւ ռուսական միջամտութիւնը եղաւ 45 օր ուշացումով․․․չունեմ պատասխան, համոզիչ չեն տրուած բացատրութիւնները: Դա եւս դաւադրութիւն չէ՞ր: Շատերն են բարձր եւ ուժեղ գոռում, թէ տարբեր ճանապարհներ կային Պուտինին համոզելու, բայց Նիկոլը չկարողացաւ գործածել, բայց պարզ հարցի պատասխան չկայ, թէ ինչո՞ւ 94֊ից ի վեր զինադադարի հարցը չլուծուեց եւ հասանք այս օրին: Ո՞վ է մեղաւոր: կա՞յ արդեօք մէկը:

Բանականութիւնը մարդկային այն անգնահատելի որակն է, որով չեն օժտուած  հայրենի քաղաքական գործիչներից շատերը, բայց այդ հանգամանքը չի անհանգստացնում ոչ մէկին, քանի որ հէնց իրենք՝ խնդրոյ անձինք,  տեղեակ չեն եւ անհոգ շարունակում են իրենց գործունէութիւնը:  Ոմանք կարծում են եւ թերեւս վստահ են, թէ ամբիոնից կատաղի  բարձր գոռալով՝ ընդհուպ խորհրդարանում կամ մասնաւոր մամուլում, աւելի մօտ են  ճշմարտութեանը եւ յաճախ նրանք չեն ընկալում, որ այդ աղմկարար գոռում-գոչումները մնում են անօգտակար վայրահաչութիւններ, որ պղտորում են միջավայրի մթնոլորտը: Նմաններին կայ մի պատասխան՝ «Ծանիր զքեզ», քանզի, թէ իրենց անձը եւ անհեթեթ նպատակները չճանաչելով է, որ ընկնում են անվայել՝ մինչեւ իսկ անբարոյ  ոլորտներ՝ իմա  ընդհուպ տարբեր մակարդակի դաւերի մէջ: Կարեւոր է նաեւ մէկ բան շեշտել, որ անգիտութիւնը երբեք «Նրբացուցիչ դէպք յանցանաց» չի կարող համարուել եւ պատահական չէ, որ դեռ երկու դար առաջ Բոնապարտը հիմնադրել էր,  որ որեւէ մէկը չի կարող արտօնեալ համարուել՝ օրէնքները չիմանալու, մի դրուածք, որ ճիշտ կը լինի կիրառել եւ  գործի դնել,  նաեւ մեր երկրում:

Մենք բոլոր անհրաժեշտ բաղադրիչները ունե՞նք հպարտանալու, թէ առաջին քրիստոնէութիւն ընդունած երկրի բնակիչ ենք, երբ կատաղած խուժանը  տասնեօթ խուժամուժ խմբերի (իրենց կուսակցութիւն համարող, որոնք ընդամէնը մի քանի անդամ ունեն) թելադրանքով խուժում են խորհրդարան, եւ այլ պետական կառոյցներ, կահոյքը  ջարդ ու փշուր անում, որոնց հետ էին մի քանի անուանի ընդդիմադիրներ, ներառեալ դոդի գագոյի զոյգ փեսաները: Երեւոյթը պատահական կամ անմեղ զգացական չէ, այլ ծրագրուած դաւ, քանի որ արարքի հեղինակների հիմնական բնաբանը վարչապետի հրաժարականը պահանջող յանգերգն էր:

 Ի՜նչ ամօթալի ստորութիւն:        Նման դէպքերն ու արարքները ապացոյց են, որ մեր հասարակութիւնը վերջին տասնամեակներին զգալի քաղաքացիական եւ բարոյական անկում է ունեցել եւ վերացել են այն հեղինակաւոր մտաւորականները, որոնց նկատմամբ վստահութեան եւ հաւատի զգացումը մեծ էր եւ տիրակալ: Պէտք չէ մոռանալ այն դերը, որ ունեցել են իշխանափոխութիւնից առաջ եւ ընթացքին բոլորի կողմից սիրուած եւ յարգուածները՝ Վազգէն Ա, Վիկտոր Համբարձումեան, Մարտիրոս Սարեան, Կապուտիկեան Սիլվա,  Գոհար Գասպարեան եւ տասնեակից աւել այլ մտաւորական այրեր, որոնք հասարակութեան մտաւոր սերուցքն էին կազմում. այո, նրանք մեր խիղճն էին ու մեր բանականութեան արտայայտիչները, որոնց թողած աթոռները  թափուր են մնացել, իսկ ասպարէզը մնացել կիսագրագէտ համբակներին,– եւ հոգեւորականներին,–  որոնք անտարբեր են բարոյական արժէքների նկատմամբ, բացառութիւնները յարգելի են, եւ այդ է թերեւս պատճառներից մէկը, որ արդի պայմաններում կաղում են՝ մեր դպրոցը, լեզուն եւ մշակոյթը,  ընդհանուր իմացականութիւնը, տնտեսական, սահմանադրական, արդիւնաբերական,  իրաւական եւ դատական  համակարգը եւ այդ բոլորի մէջ իր արժանի տեղը եւ ձեւաւորումը դեռ չի գտել քաղաքական հասարակութիւնը: Արդի վիճակում այն տհաս է, երբեմն տգէտ եւ յաճախ անբարոյ: Երբ առիթ եմ ունենում հեռատեսիլով դիտել մեր խորհրդարանի նիստ ու կացը, յաճախ նողկանք եմ ապրում, մանաւանդ երբ վիճելի հարցեր են քննարկւում  ԲՀԿ պատգամաւորների մասնակցութեամբ, ուր հայհոյանքն ու պարսաւանքը յաճախ հասնում են կրօնական մոլեռանդութեան:             Խոստովանեմ, որ հարց չտալ չեմ կարողանում, թէ փոխարքայ Ծառուկեանը իր քառամեայ կրթութեամբ եւ դիզած միլիառների աւարով ի՞նչ գործ ունի այդ նստարանների վրայ: Սա մի օրինակ է՝ ոչ աւելի եւ այդպիսիները բազում են, որ յաւակնում են վարչապետի աթոռին տիրանալ՝ հուսկ տարատեսակ դաւերը, ամէնուր բարձրաձայն գոռալով, թէ Նիկոլը  ծախեց Արցախը: Նրանք ընդունակ չեն եւ տրամադիր եւս չեն հասկանալու, որ պարտութեան դառը ապուրը հէնց իրենք են եփել՝ թալանելով  իրենց բանակին ու պետութեանը՝ ամէն մէկը իր ապարանքը շէնացնելով: Ըստ տարածուած լուրերի մօտ երկու հարիւր սակաւապետ բաժանում են երկրում եղած հարստութիւնը, որոնց հետ են նաեւ նախկին չորս նախագահները ՝  Հայաստան եւ Արցախ, որոնք կարող էին իրենց օրրանի պաշտպանութեան համար նուիրէին իւրաքանչիւրը մի քանի տասնեակ անօդաչու սարքեր եւ զինամթերք՝ ընդհուպ կործանիչ  օդանաւեր եւ թերեւս հնարաւոր լինէր փոխել մեր մարտունակութեան մակարդակը, բայց եղաւ այն՝ ինչին արժանի չէինք:

Չեմ կարծում, թէ վերադարձի բոլոր դռները փակ են, ուստի անհրաժեշտ է, որ ազգովի արթուն եւ զգօն լինենք. մենք պարտուողական հոգեբանութեան   իրաւունք չունենք, եւ երկիրը իր քաղաքական դաշտով հսկայական մաքրագործութեան կարիք ունի:Պարտաւոր ենք ապրել եւ գործել հայավարի տրամաբանութեամբ:

20֊11֊20

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here