ԱՆՑԱԾ ԸԼԼԱՅ

0
182
ՍՕՍԻ ՀԱՃԵԱՆ
Երկիրը քաղաքական եռեւեփումի օրեր կ’ապրէր. իրարու յաջորդող պետական հարուածի ձախող փորձեր, արտակարգ վիճակ, որոշ ժամէ յետոյ շրջագայութիւնը արգիլուած, դպրոցներ եւ այլ հաստատութիւններ փակ եւ արտասովոր ոստիկանական հսկողութիւն փողոցներուն մէջ:
Ասիկա հետեւանքն էր ամիսներ տեւող անկայուն եւ անորոշ վիճակի մը, մինչեւ որ ծայրայեղ ձախակողմեան կուսակցութիւնը, որ կը վայելէր իրեն գաղափարակից օտար պետութեան մը անվերապահ զօրակցութիւնը, յաջողեցաւ տապալել իր հեղինակութիւնը կորսնցուցած, քուրջի կտորի վերածուած կառավարական մարմինը:
Հազիւ ինզինք պետական աթոռին վրայ ամրապնդած՝նորակազմ ղեկավարութիւնը սկսաւ հաշուեյարդարի եւ մաքրագործման: Իր գլխաւոր ընդդիմադիրներէն մէկը՝աջակողմեան հոսանքին հետեւող եւ Արեւմուտքէն նիւթական օժանդակութիւն եւ զինամթերք ստացող կուսակցութիւնն էր, որ կը պայքարէր ձախակողմեաններուն դէմ, որոնք սպառանալիք մը կը հանդիսանային ոչ միայն իրենց , այլ նաեւ սահմանակից միւս երկիրներուն, ուր կը ջանային իրենց գաղափարախօսութեան սերմերը ցանել եւ գրգռել աղքատութեան մէջ տուայտող հասարակութիւնը իշխանութեան դէմ: Երկիրը՝ իրարու դէմ մրցող երկու գերպետութիւններու միջեւ կռուախնձորի դեր կը կատարարէր:
Ամիս մը չէր անցած իրենց իշխանութեան գլուխ անցնելուն, արդէն համատարած վախի, զգուշութեան եւ դժգոհութեան մթնոլորտմը կը տիրէր: Բոլորն ալ գիտէին, թէ ինչ կը մտածէր միւսը, բայց չէին յանդգնէր բարձրաձայն իրենց կարծիքը յայտնելու .ամէն մարդ միւսէն կը կասկածէր:
Եթէ նախապէս դժգոհանքի շարժառիթը տնտեսական վիճակն էր, սակայն զիրենք կաշկանդող որեւէ արգելք չկար, լրագրողները ազատ խօսքի իրաւունք ունէին, անվախօրէն կը քննադատէին քաղաքական կարեւոր դէմքեր, բարեփոխութեան առաջարկներ կը ներկայացնէին:
Եւ ահա հիմա, մէկ օրէն միւսը, երկրին վիճակը 180 աստիճան փոխուեցաւ.խիստ գրաքննութիւն բոլոր ձեւի գրաւոր, կամ բանաւոր լրատուական միջոցներուն, մամուլ,ձայնասփիւռ, հեռատեսիլ, իրենց բովանդակութիւնները յայտագիրները, հաղորդումները, ամբողջութեամբ կ’եթարկուէին վերին իշխանութեանց հրահանգներուն. նոյնիսկ հաղորդավարները, խօսնակները փոխուեցան.պաստառինվրայ նոր դէմքեր սկսան երեւիլ, որոնք առիթ չէին փախցներ իրենց գովասանքի տուրքը վճարելու նոր տէրերուն:
Եւ այս վերջինները՝ մարզուած որսի շուներու նման, սկսած էին հալածանքի արշաւի մը: Թէեւ լրտեսներու ցանցը յանձնած էր իրենց, ցանկը կասկածելիներուն, որոնք յաճախ ծածկանուններ կը գործածէին, զերծ մնալու համար հաւանական հետապնդումէ, սակայն անոնք վստահ էին, թէ շատ աւելի էր ասոնց թիւը, գիտէին նաեւ, թէ սակաւաթիւ էին իրենց հաւատարիմ հետեւորդները:
Ալիսին ամուսինը շուրջ քառորդ դարէ ի վեր ընդհանուր տնօրէնի պաշտօն կը վարէր հանրածանօթ կրթական հաստատութեան մը մէջ: Իր դիւրահաղորդ եւ համեստ նկարագրին պատճառով, շատ սիրուած եւ գնահատուած էր ուսումնական խորհուրդին, ուսուցիչներուն, աշակերտներուն եւ ծնողներոն կողմէ եւ բաւական ծանօթ անուն մըն էր գաղութիւն մէջ:Անկախ իր տնօրէնի հանգամանքէն, աշխոյժ կերպով կը մասնակցէր նաեւ համայնքային կեանքին, ջանալով երիտասարդ ուժեր ներգրաւել մշակութային, մարզական եւ ընկերային կազմակերպութիւններու մէջ,նոր շունչ եւ ոգի մտցնել, զանոնք թարմացնել, եւ երիտասարդներուն համար, մատչելի եւ արդիական գործելակերպ որդեգրել:
Տարին չամբողջացած՝ նոր իշխանութիւնը սկսաւ իր ներկայութիւնը զգացնել դպրոցին մէջ, նայելու համար թէ ի՛նչ մթնոլորտ կը տիրէր հոն, մանաւանդ վերահասու ըլլալ երկրորդականի վերի կարգերուն մէջ գրականութեան եւ քաղաքացիական գիտութիւն դասաւանդող ուսուցիչներու դիրքին մասին իրենց հանդէպ: Միաժամանակ անոնք սկսան պրպտել տնօրէնին ունեցած արտադպրոցական գործունէութիւնը եւ անշուշտ փոխան հմայիչ խոստումներու, կարգ մը թոյլ բերան ջոջեր, որոնք շատ ալ չէին ախորժեր տնօրէնէն , որովհետեւ մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէր եւ զիրենք ձեւով մը շուքի մէջ ձգած էր, սպառիչ տեղեկութիւն տուած էին իր մասին:
Ասոր վրայ, պարբերաբար,զինք որպէս հաստատութեան տնօրէն՝ գաղտնի ոստիկանութեան գրասենեակ կը կանչէին, հարցաքննութեան համար, ուր ժամերով սպասել կու տային, ապա տուն կը ղրկէին, պատճառաբանելով, որ ոստիկանը այդ օր բազմազբաղ էր. կամ անակնկալ կերպով դպրոց կու գային եւ կարգ մը դասերու ներկայ կը գտնուէին:
Այս անբաղձալի հրաւէրներն ու այցելութիւնները իրապէս մաշեցնող էին.ինչ որ նպատակն էր կառավարութեան. նաեւ տնօրէնին հանդէպ աւելի խիստ եւ քննադատող կեցուածք կը ցուցաբերէին:
Վերջապէս ուսումնական տարին հասաւ իր աւարտին:
Ամավերջի հանդէսին, շրջանաւարտներու վկայականաց բաշխման առթիւ, պէտք էր հրաւիրէին օրուան հերոսները:
Տնօրէնը ամենայն բծախնդրութեամբ պատրաստեց հանդէսին յայտագիրը, ուշի ուշով քննելով ուսուցիչներուն արտասանելիք խօսքերը, առանց մոռնալու նոր կառավարութեան ձեռնարկած ընկերային բարեկարգութիւնները գնահատելու, որպէսզի մեղադրանքի առիթ չտար:
Սրտատրոփ սպասեցին բոլորն ալ հանդէսի աւարտին, երբ խօսք պիտի առնէր քննիչը: Բարեբախտաբար տարիքոտ եւ փորձառու մարդը շատ զուսպ եւ բովանդակալից խօսքերով դրուատեց տնօրէնութեան կատարած գործունէութիւնը եւ դպրոցի ուսման մակարդակը, արժանանալով բուռն ծափահարութեան:
Տնօրէնը խորունկ շունչ մը քաշեց. փրկուած էր:
Ուրախութիւնը երկու օր տեւեց միայն. երրորդ օրը, երբ այլեւս տարեփակիկարգադրութիւնները կ’ընէր ուսուցչական կազմին հետ, յանկարծ իրեն հեռաձայնով հաղորդեցին, որ յաջորդ օրը պէտք է գաղտնի ոստիկանութեան գրասենեակը ներկայանար:
Առտուն ջղային վիճակ մը ունէր. ինչու՞զինք կանչած էին. երբ քննիչը շատ դրական կերպով արտայայտուած էր դպրոցին մասին:
Ժամերը կ’անցնէին, բայց չէր վերադառնար, կինը սկսաւ մտահոգուիլ: Կէսօրը անց էր երբ վերջապէս ամուսինը երեւցաւ երեսը կախ, մտահոգ արտայայտութեամբ:
Կնոջ հարցումներուն չպատասխանեց: Ճաշէն յետոյ անկողին գնաց, պատուիրելով որ հեռաձայնի պարագային, զինք չարթնցնէին:
Բայց գիշերը կինը տեսաւ, որ ամուսինը արթնցած՝ իրենց ննջասենեակի պահարանին մէջ բաներ մը կը փնտռէր զգուշանալով, որ աղմուկ չընէր:
Նախաճաշէն յետոյ, կանչեց կինը իրենց ննջասենեակը եւ ցոյց տալով իր անցագիրը, յայտնեց, որ շաբաթավերջին գաղտնօրէն պիտի ելլէր երկրէն: Նախորդ օրը գրասենեակին մէջ իրեն պատուիրած էին, որ քաղաքէն չհեռանար, որեւէ ատեն կրնային զինք կանչել:
Բանից դուրս եկաւ, որ լրտեսները յայտնաբերած էին, որ ինք աջակողմեան հակումներ ունէր եւ ղեկավարն էր ծանօթ կուսակցութեան մը: Ինք անմիջապէս կռահած էր, թէ բանը ինչումն է, արդէն մի քանի հոգի իրենց կազմակերպութենէն ձերբակալուած էին. ուրեմն յաջորդ թեկնածուն ինք պիտի ըլլար. հետեւաբար պէտք էր վայրկեան առաջ խոյս տալ այս հրէշներէն:
Անցագիրը կեղծ էր, շատոնց պատրաստել տուած էր, ի հարկին գործածելու համար եւ հիմա առիթը եկած էր: Գտած էր նաեւ իր մարդոցմէ վստահելի թաքսիի վարորդ մը, որ զինք պիտի փոխադրէր մերձակայ երկիրը:
Կիրակի ուշ գիշերին հրաժեշտ առաւ կնոջմէն, եւ ինքնաշարժ մտաւ: Հաւանաբար արեւածագէն առաջ հասնէին, ինք անմիջապէս իրեն կը տեղեկացնէր:
Ալիս աչքերը չփակեց. առտուան հինգին սպասեց ամուսնին հեռաձայնին մտածելով, որ արդէն հասած կ’ըլլար. հինգը վեց եղաւ, եօթը եւ ոչ մէկ ձայն. մտահոգութիւնը եւ վախը զինք պաշարեցին:
Ամբողջ օրը ի զուր սպասեց.յուսախաբ անկողին գնաց, տխուր մտածումներ սկսան հոգին կրծել:
Ոչ ալ կրնար ոեւէ մէկուն հարցնել, որովհետեւ ամուսնին մեկնումը գաղտնի էր.բայց այս անստոյգ վիճակը զինք կը հալեցնէր, պիտի խենթանար. հապա՞ եթէ ոստիկանութիւնը զինք ձերբակալած էր, կամ մատնած էին,որովհետեւ արկածի մը պարագային իմացած կ’ըլլար:
Յանկարծ յիշեց, թէ իրենց դպրոցի պահակին զաւակը ոստիկան էր եւ կեդրոնական ոստիկանատան մէջ կ’աշխատէր: Իրենմի քանի անգամ հանդիպած էր և շատ լաւ տպաւորուած. արդեօ՞ք վստահելի էր: Երեկոյեան դպրոց գնաց եւ պահակէն խնդրեց որ զաւկին հետ կ’ուզէր խօսիլ. տղան զարմացաւ, երբ իմացաւ, որ իրեն համար եկած էր:
Ալիս որոշ վերապահութեամբ պատմեց ամուսնին ճամբորդութիւնը, ապա անկէ որևէ լուր չստանալուն համար իր մտահոգութիւնը. հարցուց թէ կրնա՞ր օգտակար ըլլալ իրեն: Երիտասարդը խոստացաւ, որ իր կարելին պիտի ընէր:
Շաբաթ մը յետոյ, խնդրեց Ալիսէն հանդիպիլ մօտակայ հրապարակը, չէր ուզեր հեռաձայնով խօսիլ: Հոն յայտնեց իրեն, թէ ամուսինը ձերբակալուած էր սահմանագլուխէն անցնելու ժամանակ եւ կը գտնուէր մայրաքաղաքի արուարձանին գլխաւոր բանտը.ամբաստանուած էր երկրէն կեղծ անցագրով դուրս գալուն համար. իր իսկական ինքնութիւնը, ինչպէս նաև իր անդամակցութիւնը ընդդիմադիր կազմակերպութեան մը երևան ելած էր: Ալիսին հարցումին, թէ յոյս կա՞ր ազատ արձակման, պատասխանը անստոյգ էր:
Շաբաթներ, ամիսներ անցան, ոչ մէկ լուր. Ալիսին սիրտ մաշուքը ամէն օր քիչ մը աւելի կ’աճէր, արդեօ՞ք ամուսինը ողջ էր: Հոգեպէս ընկճուած եւ շատ նիհարցած էր. գրեթէ չէր ուտեր,հազիւ իր երկու զաւակներուն պնակ մը կերակուր կը պատրաստէր, եւ երբ հարցնէին, թէ պապան ե՞րբ պիտի վերադառնար, «երբ գործերը վերջացնէ»կը մռմռար:
Ամուսնին ձերբակալութիւնը արդէն գաղութին սեփականութիւնը դարձած էր, բայց ոչ ոք այդ մասին ակնարկութիւն չէր ըներ:
Ամավերջը մօտեցած էր. նախորդ տարիներու տօնական օրերու յատուկ գոյները, լոյսերը,աղմուկը, նուէրներու, ուտեստեղէնի գնումի եռուզեռը, զուարթ մթնոլորտը բացակայ էին: Մարդիկ քաշուած էին իրենց տուներուն մէջ, կը փորձէին իրենց ունեցածով բաւարարուիլ:
Եւ … գիշեր մը,շատ ուշ ատեն, երբ Ալիս եւ փոքրիկները անկողին մտած էին, դուռը զարկին. ո՞վ կրնար ըլլալ. Ալիս դուռը բացաւ եւ… ո՜վ հրաշք , ամուսինը ոստիկանի մը ընկերակցութեամբ իր առջեւ կեցած էր:
Կարօտալից ողջագուրումէն յետոյ, Ալիս չկրցաւ հեծկլտուքը զսպել.երբ տեսաւ, թէ ինչպէս անգութ բանտապահներ վայրագօրէն ծեծած, խոշտանքած էին զինք. մարմնին վրայ բաց վէրքեր կային: Այսուհանդերձ փառք տուաւ Աստուծոյ, որ թէեւ վիրաւոր, բայց ողջ վերադարձած էր տուն իր սիրելիներուն քով. արտասուաթոր աչքերով, և որպէս երախտանքի, խոր սիրոյ և անխառն ուրախութեան արտայայտութիւն`քաղցր համբոյր մը դրոշմեց իր ամենասիրելի էակին, իր միակ սիրահատորի դալուկ այտին:
Կեանքը վերադարձած էր իր բնական հունին:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here