ԱՆՑՈՂԱԿԻ

0
205
ՍՕՍԻ ՀԱՃԵԱՆ
Հիւսիսային կիսագունտը արդէն կ’ողջունէ գարունը իր բոլոր զուարթ գոյներով, բուրմունքներով, իր նորաբաց, գունագեղ ծաղիկներով, ծառերուն նորածիլ, թարմութիւն բուրող կանաչ տերեւներով, թռչուններու ճռուողիւններով, եւ երիտասարդական աւիւնով կ’ողողէ ամիսներով ձմրան ցուրտը, փոթորիկները հանդուրժած երկիրները :
Իսկ մեր մօտ, աշունը այսօր զգացուց իր ներկայութիւնը յորդառատ անձրեւներով. իրեն դաշնակից սաստիկ հովը կարծես կը մենամարտէր ծառերուն ճիւղերուն հետ եւ զանոնք անգթօրէն կը կոտրտէր եւ կը մերկացնէր իրենց դեղնած տերեւներէն, որոնք կը կուտակուէին մայթերուն եւ սալայատակին վրայ: Բնութիւնը եւ իր անխախտ օրէնքները:
Տեսարանը տխուր է: Կառավարութիւնը կրկին խիստ միջոցառումներ ձեռք առաւ, որովհետեւ վարակուողներուն եւ մահացողներուն թիւը վերստին բարձրացաւ:Ամառը՝համաճարակին ճիրաններէն զերծ մնալու համար, նախընտրեցի զրկուիլ ծովեզերեայ արձակուրդէս եւ հանդուրժեցի մայրաքաղաքին տօթն ու խոնաւութիւնը. թէեւ հոս ալ նոյնքան ենթակայ ենք վարակումի: Եւ այսօր՝ Կիրակի, տան մէջ արգելափակուած՝ անձրեւոտ օդէն, մրրկաշունչ քամիէն փախչելու համար, օգտուեցայ ձրի եւ արագ ճամբորդութիւն մը կատարելու պատեհ առիթէն եւ ակնթարթի մը մէջ, շունչս Սան Պերնարտօ առի:
Ահա երկարած եմ տաքուկ աւազին վրայ, մարմինս պայծառ արեւուն ճառագայթներէն հոսող, կենսատու ջերմութեան պահանջքը ունի. կը դիտեմ կապոյտ, անպարագիծ երկնամարը, ուր ամպի հետքն անգամ չ’երեւիր. համատարած լռութեան մէջ, կը լսուի միայն ովկիանոսի ալիքներուն կշռութաւոր շառաչը: Մինակ եմ ընդարձակ ծովափին վրայ. ինձմէ զատ ոչ ոք կայ: Կ’ըմբոշխնեմ զիս շրջապատող բնութիւնը, արեւը, երկինքը, ծովը, աւազը,ծառերը եւ լռութիւնը: Հեռու եմ քաղաքին ժխորէն, աղմուկէն, իրարանցումէն եւ հեռատեսիլէն ամէն վայրկեան սփռուող մտահոգիչ լուրերէն: Քանի մը վայրկեան տեւող արեւու լոգանքէն յետոյ, այս անգամ կը սկսիմ շրջիլ ամարանոցի ամայի փողոցներուն մէջ: Գլխաւոր փողոցէն անցնելու ժամանակ, ուր կը գտնուի «Luz y Fuerza» պանդոկը եւ անոր յարակից թատրոնը, յանկարծ կը յիշեմ, տարիներ առաջ, երբ գիշեր մը ընտանեօք ելած էինք պտըտելու, այս նոյն թատրոնին դիմաց, սեղանի մը շուրջ նստած էին երկու կիներ. անոնցմէ մէկը ծանօթ թուած էր ինծի. ուշադրութեամբ նայեցայ իրեն . այո՛ ինքն էր, Մարիա Պիսութին: Անշուշտ տարիները իրենց բոլոր ծանրութեամբ բազմած էին այս կիներուն վրայ, որքա՛ն ալ անոնք ճարահատօրէն փորձած էին անհետացնել անոնց ձգած հետքերը: Ըստ երեւոյթին՝ վարպետ գեղագիտական վիրաբուժ մը չէր իրենց վրայ նշդրակ շարժողը: Յաճախորդ գրաւելու նպատակով, այս ծանօթ դերասանուհիները դուրսը նստեցուցած էին, որպէս խայծ անցորդներուն, եւ այս խեղճերը, որովհետեւ կարիքը ունէին իրենց օրապահիկը վաստկելու,յօժարած էին յանձն առնել այս քիչ մը նուաստացուցիչ ցուցադրութիւնը հանրութեան: Կը նմանէին հինցած պուպրիկներու, որոնք մաս կը սկսին կազմել հաւաքածոյի մը, երբ արդէն ժամանակավրէպ դարձած են. կամ ալ «Պազար»ներուն մէջ, աժան գինով ծախու դրուած հագուստներու, որոնք լաւ վիճակի մէջ պահուած են եւ գնորդներու կը սպասեն: Այդ տպաւորութիւնը ձգեցին վրաս, այս երկու կիները, որոնք շատոնց է հրաժեշտ առած էին իրենց «երեւելի աստղ»ի տիտղոսէն : Սակաւաթիւ են անոնք, որոնք մինչեւ վերջին օրը, իրենց փառքի եւ համբաւի պատուանդանէն վար չեն իջներ:
Թատրոնը մեծ թիւով հանդիսատեսներ որսալու ռազմավարութեամբ, շատ աժան կը վաճառէր մուտքի տոմսերը:Ամուսինիս առաջարկեցի, որ մտնէինք: Գիտէի, որ ինք չէր սիրեր թատերախաղ ,կը նախընտրէր սինեմա երթալ, բայց ուրիշ ընելիք չունենալուն համար համաձայնեցաւ:
Սրահը գրեթէ լեցուած էր.ներկաները միջին տարիքէն վեր մարդիկ էին, որոնք ժամանակին այս դերասաններուն հաւատարիմ յաճախորդներ էին, եւ հիմա եկած էին վերապրելու համար հին օրերը:
Դերասանները բեմ ելան եւ սկսաւ թատերախաղը, որ վերամշակուած ծանօթ կատակերգութիւն մըն էր: Թէեւ բեմին յարդարանքը աղքատ էր, բայց նիւթը բաւական հետաքրքրական կ’երեւէր. աչքիս տակէն նայեցայ ամուսինիս տեսայ, որ ոչ միայն արթուն էր, այլ նոյնիսկ թեթեւ ժպիտ մը կար դէմքին վրայ: Սակայն կարճ տեւեց թատերախաղին պատճառած խանդավառութիւնը. երկրորդ արարին, վայրէջքը սկսաւ: Բեմադրիչը՝ թատրոնի աշխարհին մէջ անծանօթ անուն մը, իր շուրջ հաւաքած էր իրենց վերջալոյսը ապրող դերասաններ եւ անփորձ ու անտաղանդ նորեր: Թերեւս իր անդրանիկ բեմադրութիւնն էր ասիկա եւ ապագայի հաշւոյն ինչ երազներ հիւսած էր: Կատակերգութիւնը փոխանակ ծիծաղելի ըլլալու սկսաւ ձանձրացուցիչ դառնալ. եղան մոռացումներ, կրկնութիւններ , մանաւանդ նորելուկ աղջիկ մը, որ դերասանուհի կոչել կարելի չէր, մի քանի անգամ շուարեցաւ. ջղայնութենէն սկսաւ խնդալ, միւսներն ալ ընկերացան իրեն եւ խաղին լրջութիւնը կորսուեցաւ . ներկաները յուսախաբուած՝ սկսան դուրս գալ սրահէն. ամուսինս թեւս մշթեց.
– Աս ապուշութիւնը դիտելու համար բերի՞ր զիս, ելի՛ր երթանք:
Թէեւ բեմադրիչը բեմ ելաւ խնդրեց, որ մնայինք, սակայն ի զուր. բացի մի քանիներէ, սրահը պարպուեցաւ: Ետեւ դարձայ եւ նայեցայ Մարիա Պիսութիին, ուղղակի խղճալի էր. բեմին լոյսերուն տակ, ծերացած կին մը տեսայ, որ ոչ ընդունած էր ծերութիւնը, ոչ ալ յաջողած էին նորէն երիտասարդանալու իր ձախաւեր փորձերը:
Թատրոններու այս աշխարհին մէջ, երբ տարիքի, կամ այլ պատճառներու հետեւանքով, մարդ ի վիճակի չէ այլեւս գոհացնելու հանրութիւնը, որ հազարաւոր աչքերով զինք կը դիտէ և կը քննէ, որ եթէ գիտէ յոտընկայս ծափահարել,հուռռաներ պոռալ, գովաբանել, նոյնքան ալ կրնայ անգութ և արհամարհական կեցուածք ունենալ, երբ դերասանը կը ներկայանայ բեմին վրայ, և իր ակնկալած խաղարկութիւնը ցոյց չի տար.հետեւաբար անիկա պէտք է գիտակցի,որ ասպարէզէն քաշուելու պահը հասած է. որքան ալ դժուար ըլլայ զայն լքել.հազար անգամ նախընտրելի է տառապիլ և պատիւով հեռանալ, քան թէ ուիշին արգահատանքին առարկան դառնալ, կամ ալ քաղաքավար կերպով դուրս դրուիլ:
Անցեալները՝ հեռատեսիլի կայանէն, իրեն հետ տեսակցութեան մը ընթացքին, Մ. Պիսութի յուզուած պատմեց մի քանի դրուագներ իր կեանքէն եւ հոն խոստավանեցաւ, որ իր կեանքին մեծագոյն սխալը գործած էր մերժելով զինք իրապէս սիրող տղան, որ յամառօրէն համբերած էր մի քանի տարի, այն յոյսով, որ օր մը իր սրտին դռները կը բանար. բայց ինք գինովցած իր վայելած հռչակէն, թատրոնը լեցնող, զինք սիրողներու բանակէն, քիչ մը հեգնանքով նայած էր այս համեստ տղուն, որ յանդգնած էր իրեն մօտենալ եւ իր ձեռքը խնդրել: Ունեցած էր սիրային արկածախնդրութիւններ, բայց իսկական սէր չէր գտած եւ մնացած էր մինակ: Կը կարծէր թէ այդ փառքը մշտատեւ էր. Չէր գիտեր թէ մարդիկ միշտ նորը, միշտ աւելի թարմը կը փնտռեն եւ հինը անմիջապէս կը մոռնան:Ամէն բան անցողակի է:
Սան Պերնարտոյի ճամբորդութիւնս հազիւ կէս ժամ տեւեց:
Արդէն տուն վերադարձած եմ. պատուհանէն դուրս կը դիտեմ, անձրեւը կը շարունակէ միօրինակ կերպով տեղալ, հովը մեղմացած է. անձրեւին ջուրերը ողողած են փողոցները եւ կոտրտուած ճիւղերն ու դեղնած տերեւները կը քշեն, կը տանին: Օրը կը կը մթնէ եւ աշնանային մելամաղձոտ տրամադրութիւն մը կ’արթնցնէ մէջս:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here