ՄԱԿի Գլխաւոր ժողովի Նախագահը Ինչո՞ւ Հանդէս Կու Գայ Իբրեւ Թուրքիոյ Խօսնակ

0
177

Յարութ Սասունեան

«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր

www.TheCaliforniaCourier.com

ՄԱԿի Գլխաւոր ժողովը 5 Մայիս 2021ին նիստ գումարեց՝

«Համագործակցական երկխօսութիւն՝  խաղաղութեան ուղղուած

բազմակողմանիութեան եւ դիւանագիտութեան միջազգային օրը

ոգեկոչելու եւ խթանելու համար» թեմայով: Նիստը սովորաբար տեղի

կ՛ունենայ 24 Ապրիլին, ամսաթիւ, զոր ՄԱԿը սահմանած է

«Խաղաղութեան ուղղուած բազմակողմանիութեան եւ

դիւանագիտութեան» օրը նշելու համար:

ՄԱԿի պատուիրակները բազմաթիւ երկիրներէ, որոնց շարքին`

Հայաստանի ներկայացուցիչը, ելոյթ ունեցան  նիստի ընթացքին, զոր կը

նախագահէին Գլխաւոր  ժողովի  նախագահ,  Թուրքիոյ  նախկին

դիւանագէտ Վոլքան Պոզքիր եւ ՄԱԿի գլխաւոր քարտուղար Անթոնիօ

Կութերէշ:

Նիստի ընթացքին ՄԱԿի մէջ (Նիւ Եորք) Հայաստանի Հանրապետութեան

առաքելութեան մնայուն ներկայացուցիչի տեղակալ Դաւիթ Կնեազեան

հանդէս եկաւ հետեւեալ յայտարարութեամբ.

 

«Հայաստան հաստատապէս հաւատարիմ է ՄԱԿի Կանոնադրութեան

նպատակներու եւ սկզբունքներու վրայ հիմնուած արդիւնաւէտ

բազմակողմանիութեան՝ ներառեալ ուժի կամ ուժի սպառնալիքի

չկիրարկմանեւ վէճերու խաղաղ լուծման: 24 Ապրիլը այն օրն է, երբ

ամբողջ աշխարհով մէկ հայ ժողովուրդը կ՛ոգեկոչէ եւ յարգանքի տուրք կը

մատուցէ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերուն, ինչ որ խիստ յիշեցում մըն

է, որ միջազգային մակարդակի ճգնաժամ մը կրնայ յանգեցնել դաժան

ոճիրներու:

Համաճարակին պատճառած համաշխարհային մարտահրաւէրները

փորձութիւն են բազմակողմանիութեան համար: Ատելութեան խօսքի

աճի, համաճարակը օգտագործելով պատերազմներ սանձազերծելու եւ

մարդկային իրաւունքները ոտնահարելու, ինչպէս նաեւ անցեալի

ցեղասպանութիւնները արդարացնելու պայմաններու մէջ, ՄԱԿ պէտք է

որ պահպանէ միջազգային իրաւունքը, իր իսկ կանոնադրութեան

նպատակներն ու սկզբունքները եւ ծառայէ իբրեւ պաշտպանը

մարդկութեան արժէքներուն: Այսմարտահրաւէրները կանխելու եւ

անոնց արձագանգելու համար ՄԱԿի կարողութիւններու ուժեղացումը

կարեւոր նշանակութիւն ունի մարդկային իրաւունքներու եւ մարդկային

արժանապատուութեան պահպանման համար:

Մենք կը փափաքէինք հարցնել ՄԱԿի հիմնական մարմիններու

ղեկավարներուն, թէ ի՞նչ  միջոցներ կարելի է սահմանել ՄԱԿի

կանխարգիլման մեքանիզմները ամրապնդելու համար՝ ընդդէմ

ատելութեան խօսքի աճի, ուրացման եւ անցեալի ոճրագործութիւններու

արդարացման դէմ: Եւ երկրորդ, թէ ինչպէ՞ս կարելի է ապահովել ՄԱԿի

համակարգի արդիւնաւէտ արձագանգը՝ ցեղային եւ կրօնական հողի

վրայ բռնութիւն գործադրողներու եւ ինքնութեան վրայ հիմնուած

յանցագործութիւններ հրահրողներու դէմ»:

ՄԱԿի Գլխաւոր քարտուղարի կարճ ելոյթէն ետք Գլխաւոր  ժողովի

նախագահ Վոլքան Պոզքիր պատասխանեց Հայաստանի

ներկայացուցիչին յայտարարութեան՝ ըսելով.

«Ի պատասխան Հայաստանէն իմ յարգարժան գործընկերոջ (Գլխաւոր

քարտուղարը մասամբ պատասխանեց), ցեղասպանութիւնը

յանցագործութիւն է, որ յատուկ կերպով սահմանուած է ՄԱԿի՝

«Ցեղասպանութեան յանցագործութիւնը կանխելու եւ անոր համար

պատիժի մասին» 1948ի Համաձայնագրով։ Թէ ի՞նչ է ցեղասպանութիւնը

եւ ինչպէ՞ս կ՛որոշուի, յստակօրէն ամրագրուած են Համաձայնագրին

մէջ, ըստ որուն, ցեղասպանութեան յանցագործութիւնը պէտք է որոշուի

դատական ​ իրաւասու ​մարմինի մը կողմէ: Ուրիշ խօսքով, միջադէպը

ցեղասպանութիւն որակելու համար միջազգային իրաւասու դատարանը

պէտք է այդ նպատակով որոշում կայացնէ: ՄԱԿի դիրքորոշումը

ցեղասպանութեան մասին, բնականաբար, համահունչ է

Համաձայնագիրին, եւ այդ մէկը նախապէս բազմաթիւ առիթներով

կրկնուած է ՄԱԿի պաշտօնեաներուն կողմէ, իսկ վերջերս` երկու շաբաթ

առաջ, Գլխաւոր քարտուղարի խօսնակին կողմէ,  որ  հաստատեց, թէ

ցեղասպանութեան հարցը պէտք է որոշէ համապատասխան դատական ​​

մարմինը, որքանով որ այդ կ՛առնչուի ՄԱԿին»:

 

Քանի մը հարցեր կան՝ Պոզքիրի յայտարարութեան կապուած: Նախ,

Հայաստանի դիտողութիւններուն ան աւելի շատ պատասխանեց իբրեւ

թուրք դիւանագէտ, քան՝ իբրեւ Գլխաւոր  ժողովի  նախագահ՝

խախտելով ՄԱԿի մէջ իր  ստանձնած պաշտօնին չափանիշները: Այս է

պատճառը, որ ՄԱԿի մէջ Հայաստանի դեսպան Մհեր Մարգարեան, 10

Մայիս 2021ին նամակ մը յղեց ՄԱԿի Գլխաւոր քարտուղարին, նամակ, որ

նաեւ պէտք է տարածուի իբրեւ ՄԱԿի պաշտօնական փաստաթուղթ`

մտահոգութիւն յայտնելով, որ Պոզքիր կը «չարաշահէ» 5 Մայիսի նիստը՝

Ցեղասպանութեան Համաձայնագիրը «անտեղի, ոչ փափաքելի

մեկնաբանութիւն» ներկայացնելով: Դեսպան Մարգարեան նշեց, որ

Պոզքիրի «անտեղի  խօսքերը» պէտք է դիտարկել՝ Օսմանեան

կայսրութեան մէջ հայ բնակչութեան դէմ գործադրուած

ցեղասպանութիւնը հերքելու միտող պաշտօնական

քաղաքականութեան համագրութեան մէջ, բան մը, զոր Թուրքիոյ

կառավարութիւնը հետեւողականօրէն առաջ կը մղէ, եւ ասոր փաստը

այն է, որ Պոզքիրի խօսքերը անմիջապէս տարածուեցան Թուրքիոյ

պետական լրատուական գործակալութիւններուն կողմէ՝ իբրեւ

աջակցութիւն պաշտօնական ուրացման: Անկասկած, Պոզքիրի

գործողութիւնները համատեղելի չեն Գլխաւոր  ժողովի  նախագահի

բարոյագիտութեան կանոններուն հետ»:

 

Կանխատեսելով Պոզքիրի հակասական հաւատարմութիւնները, ՄԱԿի

մէջ Հայաստանի եւ Կիպրոսի մնայուն ներկայացուցիչներ Մհեր

Մարգարեան եւ Անդրէաս Մավրոյանիս 2 Յունիս 2020ին միացեալ

նամակ մը յղեցին ՄԱԿի Գլխաւոր քարտուղարին` առարկելով Պոզքիրի

առաջադրումը իր ներկայ պաշտօնին:

 

Միացեալ նամակը, որ տարածուեցաւ ՄԱԿի անդամ բոլոր երկիրներուն

մէջ, անոնց կը յիշեցնէր, որ Պոզքիր ՄԱԿը հաւաստիացուցած է. «ա)

ներկայացնել բացառապէս այն  պաշտօնը, որուն համար ան ընտրուած

է՝ հիմնուելով Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան

կանոնադրութեան եւ այն բանաձեւերու, որոշումներու, կանոններու եւ

սովորոյթներու  մարմնին վրայ, որոնք կը պարտաւորեցնեն զինք իբրեւ

Գլխաւոր ժողովի նախագահ. եւ բ) բոլոր անդամ պետութիւններուն

ցուցաբերել հաւասար վերաբերում՝ պահպանելով

բազմակողմանիութեան ոգին եւ կանոններու վրայ հիմնուած

միջազգային կարգը, որուն հիմքը ՄԱԿն է»:

Դեսպաններ Մարգարեան եւ Մավրոյանիս նշած են, որ Պոզքիրը

առաջադրող երկիրը՝ Թուրքիա, «ամբողջ իր տարածաշրջանին մէջ կը

սպառնայ խաղաղութեան եւ անվտանգութեան` անընդհատ խախտելով

ՄԱԿի Կանոնադրութիւնը եւ միջազգային իրաւունքը, ներառեալ ՄԱԿի

պատժամիջոցներու օրէնքները՝ իր նկրտումները իրականացնելու

համար ի նպաստ տարածաշրջանային գերակայութեան: Թուրքիա

այսպէս կը գործէ՝ դրացի երկիրներուն հանդէպ ցոյց տալով

յարձակողական պահուածք, ոտնձգութիւն կատարելով անոնց

տարածքներուն վրայ, խաթարելով անոնց ինքնիշխանութիւնն ու

տարածքային ամբողջականութիւնը, կասկածի տակ դնելով անոնց

ինքնիշխան իրաւունքները եւ քաղաքական նպատակներու համար

գործիք դարձնելով տարագրուածներու եւ գաղթականներու  վիճակը:

Մօտաւորապէս երեք տասնամեակ  պարտադրելով եւ պահպանելով

Հայաստանի ցամաքային անօրինական շրջափակումը՝  Թուրքիա, ըստ

էութեան, կը խոչընդոտէ ծով ելք չունեցող իր դրացի երկրին

տարանցումը եւ դէպի ծով ելքը: 105 տարի առաջ Օսմանեան

կայսրութեան մէջ իրականացուած Ցեղասպանութեան դէմ Թուրքիոյ

վարած ուրացման  յամառ քաղաքականութիւնը եւ յարձակումները

Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին ու արժանապատուութեան

վրայ,  կը շարունակեն անվտանգութեան սպառնալիք ներկայացնել

Հայաստանի եւ աւելի լայն տարածաշրջանի համար: Թուրքիա

ներխուժեց Կիպրոս եւ գրեթէ 50 տարի է ի վեր կը շարունակէ

բռնագրաւել անոր տարածքին աւելի քան մէկ երրորդը.  կը  շարունակէ

ժխտել անոր գոյութիւնը՝ պնդելով չճանչնալ զայն՝ միակողմանիօրէն

հռչակելով իր իսկ կողմէ գրաւուած տարածքին մէջ ապօրինի,

անջատողական կառոյց, որով կը փորձէ ընդդիմանալ միակ օրինական

կառավարութեան՝ հակառակ Անվտանգութեան խորհուրդի կողմէ իր

գործողութիւններուն ուղղուած յստակ դատապարտման.

պատասխանատու է Կիպրոսի մէջ մարդկային իրաւունքներու կոպիտ

խախտումներուն համար, զորս կը շարունակէ հերքել, թէեւ

դատապարտուած է Մարդկային իրաւունքներու եւրոպական

դատարանին կողմէ. եւ կը շարունակէ ամէն օր խախտել Կիպրոսի

ինքնիշխանութիւնը եւ ինքնիշխան իրաւունքները ցամաքի վրայ, ծովու

եւ օդի մէջ: Այս պատճառներուն վրայ հիմնուելով է, որ մեր

պատուիրակութիւնները դէմ են Պոզքիրի՝ «լռութեան ընթացակարգով»

ընտրութեան եւ կը պահանջեն, որ ՄԱԿի Գլխաւոր ժողովի 75րդ

նստաշրջանի նախագահի ընտրութիւնը տեղի ունենայ գաղտնի

քուէարկութեամբ»:

 

Հակառակ ՄԱԿի մէջ  վարած պաշտօնին՝ Պոզքիր հանդէս կու գայ իբրեւ

Թուրքիոյ ներկայացուցիչը, որովհետեւ 1972էն սկսեալ ան վարած է

բազմաթիւ պաշտօններ իր երկրի արտաքին ծառայութեան մէջ, այդ

պաշտօններուն շարքին են՝ դեսպան Ռումանիոյ մէջ, գլխաւոր

հիւպատոս Նիւ Եորքի մէջ, դեսպանութեան առաջին քարտուղար Իրաքի

եւ գլխաւոր փոխ հիւպատոս Շթութկարթի մէջ, Գերմանիա: Ան աշխատած

է նաեւ իբրեւ նախարարներու  դահլիճի ղեկավար եւ արտաքին

քաղաքականութեան գլխաւոր խորհրդական՝ նախագահներ Թուրկութ

Էօզալի եւ Սուլէյման Տեմիրելի օրերուն, ինչպէս նաեւ վարած է Արտաքին

գործերու փոխ նախարարի տեղակալի պաշտօն:  Ինը տարի եղած է նաեւ

Թուրքիոյ խորհրդարանի անդամ եւ Եւրոպական միութեան գործերու

նախարար:

Մոռնալով ՄԱԿի առջեւ ստանձնած իր պարտաւորութիւնները՝ Պոզքիր

«փաւլովեան»  հակազդեցութիւն ցուցաբերեց՝  Հայաստանի

ներկայացուցիչին կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան յիշատակման դէմ:

Կարեւոր է նշել, որ աշխատելով իբրեւ թուրք դիւանագէտ, ան քանի մը

անգամ հերքած է Հայոց Ցեղասպանութեան իրողութիւնը։

 

5 Մայիս 2021ին Պոզքիր կրկնեց յաճախ կրկնուող թրքական

դիրքորոշումը, որ «ցեղասպանութեան յանցագործութիւնը պէտք է

որոշուի դատական իրաւասու մարմնի մը կողմէ»: Ան անուղղակիօրէն

արձագանգեց վերջերս նախագահ Պայտընի կողմէ Հայոց

Ցեղասպանութեան ճանաչման։ Նախ եւ առաջ, Օսմանեան

կայսրութիւնը (այժմ՝ Թուրքիա) առաջին երկիրն էր, որը 1919-1920

թուականներուն Սթամպուլի մէջ իրականացուց հայկական

կոտորածներու («ցեղասպանութիւն» եզրոյթը դեռ չէր ստեղծուած)

վերաբերեալ ռազմական դատավարութիւններ՝ մահուան

դատապարտելով հայերու զանգուածային սպաննութիւններու

կազմակերպիչները։ Երկրորդ, Պայտըն ԱՄՆ Գոնկրեսի եւ աշխարհի

մօտաւորապէս 30 խորհրդարաններու կողքին ընդունած է Հայոց

Ցեղասպանութիւնը, ոչ թէ իբրեւ իրաւական դատավճիռ, այլ իբրեւ

ցեղասպանութեան յանցագործութեան քաղաքական հաստատում:

 

Պնդելով, որ «ցեղասպանութիւնը պէտք է որոշուի համապատասխան

դատական մարմնի մը կողմէ», Պոզքիր կ՛անտեսէ ՄԱԿի սեփական

գրառումները: Օրինակ՝ ՄԱԿի 1948 թուականի  ռազմական

յանցագործութիւններու յանձնախումբը պատրաստեց ծաւալուն զեկոյց

մը՝ մեղադրելով Թուրքիոյ կառավարութիւնը հայկական ջարդերու

իրականացման մէջ: ՄԱԿի զեկոյցին մէջ այս ջարդերը կը նկարագրուին

իբրեւ «մարդկութեան դէմ ուղղուած յանցագործութիւններ», որոնք

կ՛ընդգրկեն «կառավարութեան կողմէ իր հպատակներուն դէմ

կատարուած անմարդկային գործողութիւններ»։ Պոզքիր կ՛անտեսէ

նաեւ այն փաստը, որ ՄԱԿի Խտրականութեան կանխարգիլման եւ

փոքրամասնութիւններու պաշտպանութեան հարցերով

ենթայանձնախումբը 1985ին ընդունեց զեկոյց մը, ուր Հայոց

Ցեղասպանութիւնը կը նշուէր իբրեւ ցեղասպանութեան օրինակ: Ես

ներկայ էի այդ նստաշրջանին եւ  ելոյթ ունեցայ  յօգուտ ՄԱԿի զեկոյցին:

Քանի որ Ցեղասպանութեան վերաբերեալ համաձայնագիր

հաստատուած է ՄԱԿի կողմէ, ապա եւ նոյն մարմնին կողմէ Հայոց

Ցեղասպանութեան ընդունումը կը նկատուի հեղինակաւոր

յայտարարութիւն:

Բարեբախտաբար, քանի մը ամիս ետք կ՛աւարտի ՄԱԿի մէջ Պոզքիրի մէկ

տարուան պաշտօնավարումը։ Հանդէս գալով իբրեւ Թուրքիոյ

ներկայացուցիչը՝ ան կը փորձէ թրքական դիւանագիտական ​​պաշտօն մը

եւս ստանալ, քանի որ շուտով պիտի արձակուի իր ներկայ պաշտօնէն:

 

Արեւելահայերէնի թարգմանեց՝ Ռուզաննա Աւագեան

Արեւմտահայերէնի վերածեց՝ Սեդա Գրիգորեան

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here