Մամլոյ խճանկար (6)

0
159

Տոքթ.  Արմենակ Եղիայեան

1.«Ազդակ», 19 մայիս 2021

***Մոռացումը առաւ ինձմէ ամէն բան…

Միացեալ Նահանգները կը շարունակէ  իր լեզուական դաւադրութիւնը (Արեւմտա)հայ մամուլին հանդէպ՝ ապակողմնորոշելով մեր արժանապատիւ ու լուսամիտ (քիչ մըն ալ…միամիտ) հայագէտները իր    երկդիմի քերականութեամբ:

ա)Նոյն յօդուածին մէջ, էջ 1

«Միացեալ Նահանգներ պիտի պահանջէ (եզակի)…

«Միացեալ նահանգներ անընդունելի կը նկատեն  (յոգնակի)…

բ) Նոյն յօդուածին մէջ, էջ 8

«Միացեալ նահանգներ որոշած է (եզակի) գտնել նոր գործընկեր»:

«Միացեալ Նահանգներ կ’ընդլայնեն (յոգնակի) համագործակցութիւնը»:

Այսպէս էր կացութիւնը Թրամփի ու նախորդներուն  օրով, այսպէս կը շարունակէ մնալ Պայտընի օրով: Ցոյց մըն ալ  ասոր համար չկազմակերպե՞նք Սպիտակ տան առջեւ:

***Մի՛ գրէք՝  «Յայտարարութիւնը սխալ կերպով մեկնաբանուած է» (անդ):

Այլ գրեցէ՛ք՝  «Յայտարարութիւնը սխալ մեկնաբանուած է»:

***Մի՛ գրէք՝     «Ծոցի երկիրները մնայուն կերպով նեցուկ կանգնած  են» (անդ):

Այլ գրեցէ՛ք՝  «Ծոցի երկիրները միշտ նեցուկ կանգնած են»:

 

  1. «Հորիզոն» շաբաթաթերթ (17 մայիս 2021)

***Այդ օրուընէ սկսեալ, մինչ օրս,  կը տարուի նպատակաուղղուած աշխատանք:

—Աւելորդ են զոյգ ստորակէտերը:

—Ա՛լ չըսենք՝ օրուընէ, այլ ըսենք՝ օրէ (ն):  Մեսրոպ ալ կ’ըսէր «օրէ»:

***Գրասենեակի վարիչ տնօրէն՝ Արամ Համբարեանը

—Աւելորդ է բութը:

***Նման գործողութիւններ կրնան  վտանգել խաղաղութեան:

Վտանգել ներգործական է, ուրեմն՝ «վտանգել խաղաղութիւնը»:

***Նախարար Մարք Կառնօ,   խոր մտահոգութիւն յայտնեց:

—Ենթական ստորակէտով չի տրոհուիր  ստորոգիչէն՝ դիմաւոր բայէն:

  1. «Զարթօնք» (17 մայիս 2021)

***Վարչապետը առաջարկեց, որպէսզի չինական արտադրութեամբ պատուաստուին:

—Վարչապետը առաջարկեց, որ չինական արտադրութեամբ պատուաստուին:

***Նորը, սեւը, ճերմակը  յետայսու պէտք չէ թեմա ըլլան:

—Նորը, սեւը, ճերմակը այսուհետեւ պէտք չէ թեմա ըլլան:

***ՄԻ՛ ըսէք՝   « գործօն մասնակցութիւնը բերին»…

—Այլ ըսէք՝    «գործուն մասնակցութիւն բերին»:

***ՄԻ՛ ըսէք՝  «Երիտասարդութեան գործօն  ներկայութեան մեր կեանքէն  ներս»…

—Այլ ըսէք՝   «Երիտասարդութեան գործուն ներկայութեան մեր կեանքին մէջ»:

Ինչպէս՝ խօսիլ-խօսուն,  կանգնիլ-կանգուն,  հոսիլ-հոսուն, շարժիլ-շարժուն, սահիլ-սահուն, փայլիլ-փայլուն, այնպէս ալ՝ գործել-գործուն:

***Մի՛ գրէք՝ զմրսել:

—Այլ գրեցէ՛ք զմռսել:  Արմատն է՝ զմուռս:

 

  1. «Մարմարա» (19 մայիս 2021)

***Կազզէ

—Հետաքրքրական է, որ պոլսահայերը պաղեստինեան Gaza-ն կը կոչեն ու կը գրեն Կազզէ, մինչ Պոլիսէն դուրս՝ ամբողջ աշխարհը, կը գրէ Կազա (կամ Գազա): Ճիշդ է, Կազզէ  կ’արտասանէ թուրքը, բայց նաեւ՝  արաբը: Մնացեալին՝ աշխարհի բոլոր լեզուներուն համար ան Կազա է: Արդ, որքանո՞վ  թրքաբնակ ըլլալը կ’արդարացնէ թրքավարի գրելը՝ այս ալ ուրիշ հարց է: Ուրիշ արտասանութիւններ կան, ուր հայն ու թուրքը կը շեղին իրարմէ. թուրքը կ’ըսէ Իւսկիւտար, հայը կ’ըսէ Սկիւտար. սա օրինակ մըն է միայն:

—Մարմարա կը գրէ նաեւ օփէրա եւ Աքշէնէր՝ երկուքն ալ է-ով,  ուր թրքերէնը ոչ մէկ դերակատարութիւն ունի եւ  որոնց երկուքն ալ հայեցի մտածողութեամբ մերժելի են: Սակայն Մարմարային համար մերժելի այլանդակութիւն չկայ, երբ մեր աւագ  ուսուցչապետը իր անունը՝ Ռոպէր, նմանապէս սխալ կը գրէ:

***Ալիյեւ չէզոք դիրք մը բռնած է Կազզէի դէպքերու հարցի առընչւթեամբ:

—Խորթութեանց խտացեալ կծիկ մըն է այս նախադասութիւնը:

Խորթ է Ալիյեւ-ը, որ պէտք է ըլլայ Ալիեւ:

Խորթ է հարց բառը, որ այստեղ գոյութեան իրաւունք չունի:

Խորթ է  առընչութեամբը՝ ը-ով, որ պէտք է ըլլայ առնչութիւն:

Ոչ- ինչ-ութիւն՝ ոչնչութիւն,  այնպէս ալ ՝ առ-ինչ-ութիւն՝ առնչութիւն:

***«Հարցում ուղղած է այն մասին, թէ որո՞ւ ի նպաստ պիտի քուէարկեն»:

—Ուղղամիտ հայը այսպէս չի խօսիր ու չի գրեր. «այն մասին»-ը խաթարիչ  է:

****«Այս հարցախոյզի արդիւնքներով յաղթելու հաւանականութիւն ունի…»:

—Ռուսաբանութեան ախտն է այս, որ անցած է Հայաստանի սահմանները եւ հասած…սփիւռք՝ հոն եւս տարածելով իր ապականութիւնը: Արժանապատիւ հայը պիտի ըսէր՝ «Ըստ այս հարցախոյզին՝ հաւանականութիւն ունի յաղթելու»:

***«Ներառնէր յատուկ ցանկի մէջ…»:

Ներառնել բայ չունինք.  այս ալ արեւելահայուն՝ ազգային արժէքները  խորտակելու մտադրութեան մէջ հնարած մէկ կառոյց է: Ունինք՝ ներառել, որ կու տայ՝ ներառէի-ներառէիր-ներառէր…նաեւ՝ ներառեցի-ներառաեցիր-ներառեց, ներառէ՛:

Մինչդեռ ներառնել պիտի տար՝ ներառի-ներառիր-ներառաւ…իսկ հրամայականն ալ՝  ներա՛ռ…այսպիսի «հայերէնի» հանդիպա՞ծ էք…:

  1. «Նոր Յառաջ» (20 մայիս 2021)

***Թէ՛ Սիւնիքի, եւ թէ Գեղարքունիքի մարզերը…

Թէ՛ ենթակառուցային եւ թէ մարտավարական…

—Այս զոյգ համադասութիւններէն իւրաքանչիւրը կը շեշտէ երկու բան…ինչո՞ւ  երկրորդ «թէ»-երը բծախնդրօրէն զրկուած են շեշտէ՝ առեղծուած մըն է:  Ուրախ պիտի ըլլայինք եթէ «Նոր Յառաջ»-ի խմբագրութիւնը ձանձրոյթը  յանձն առնէր եւ բացատրէր, որպէսզի մենք ալ բան մը սորվինք:  Եւ որովհետեւ այս նոյն կէտադրութիւնը  ուրիշ կիրարկողներ ալ կան, ապա  մեր խնդրանքը կ’ուղղենք բոլորին՝ հանդերձ երախտագիտական ջերմ զգացումներով:

—Բաց աստի, կը  գտնենք կէտադրական անմիօրինակութիւն մըն ալ. առաջին եւ-ը օժտուած է ստորակէտով, երկրորդը՝ անստորակէտ է: Ճիշդը երկրորդն է:  Բառեր համադասող եւ-էն առաջ ստորակէտ չի դրուիր (հաց եւ պանիր,  կե՛ր եւ բանիր) հայերէնի մէջ: Ֆրանսերէնի, անգլերէնի, հաւանաբար նաեւ չինարէնի  մէջ, այո՛, կը դրուի:

[email protected]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here