ՀԲԸՄ Լիբանանը Համահեղինակն է Դասախօսութիւններու Շարքի մը՝  Նուիրուած՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հակամարտութեան Պատերազմին

0
121

Լիբանանի Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւնը (ՀԲԸՄ Լիբանան), համագործակցեցաւ  Գերմանիոյ Ցեղասպանագիտութեան Հետազօտական Կեդրոնին հետ՝ Լեփսիւս Հաուս Պոտսթամ, Արցախի մասին  դասախօսական շարքով մը:

Առաջինքննարկումը կը վերաբերէր հակամարտութեան պատմութեան եւ թէ ինչպէս անցեալի յիշողութիւնը խորապէս  ազդած է  ներկայի իրականութեան վրայ:

Համաշխարհայնօրէն մասնակցութեամբ  եղած քննարկումը տեղի ունեցաւ Ուրբաթ,  4 Յունիս 2021-ին, բաժնուած երկու մասերու, Միչիկընի Համալսարանէն Դոկտ. Մելանի Դանիէլեանի ղեկավարութեամբ:

ՀԲԸՄիութեան Լիբանանի Վարիչ- Տնօրէնուհի Օրդ. Արին Ղազարեան եւ Լեփսիւս Հաուսի Փոխ-Տնօրէն Դոկտ. Ռօյ Նօք ողջունեցին դասախօսները ու ներկայացուցին օրուան նախաձեռնութիւնը:

Առաջին խօսք առնողը եղաւ Միչիկըն Համալսարանի Պատմութեան եւ Քաղաքագիտութեան դասախօս Դոկտ. Ռօլանտ Սիւնին: Ան անդրադարձաւ Հայ-Ատրպէյճանական  հակամարտութիւններու պատմութեան՝ սկսելով Խորհրդային Միութեան ժամանակաշրջա-

նէն: Ան հաստատեց որ Խորհրդային Միութեան անկումով է որ 1990– ական թուականներու հակամարտութիւնները վերածուեցան բռնութեան ու լայնածաւալ պատերազմի:

«Ղարաբաղեան վերջին պատերազմը, Խորհրդային Միութեան անհանգիստ պատմութեան վերջին զոհն է՝ անոր  փլուզումին եւ  ազգային քաղաքականութեան հետեւանքներուն,  այն իմաստով որ այդ շարունակական լուծման մաս կը կազմէ Խորհրդային Միութիւնը» վիճեց Դոկտ. Սիւնին:

« Պատմութեան բեռը» ծանրաբեռնուած է երկու ազգերուն վրայ, քանի որ Հայերը եւ Ատրպէյճանցիները մաս կը կազմեն «Աւելի լայն Կովկասեան քաղաքականութեան մը»:  Բացի այս բոլորէն, Հայերու եւ Ատրպէյճանցիներու հակամարտութիւնը կ՛արտացոլէ միջազգային իրաւունքին երկու մրցակցային սկզբունքները՝ ազգային ինքնորոշման տարածքային ամբողջականութեան միջեւ եղող հակասութիւնը:

Ազգային ինքնորոշման սկզբունքը կը նախընտրէ Հայերը, իսկ տարածքային ամբողջականութիւնը՝ Ատրպէյճանցիները:

Երկրորդ բանախօսը՝ Դոկտ. Տէյվիտ Լյուփոլտ, Leibniz-Zentrum Moderner Orient-ի յետ- Դոկտորական գիտաշխատողն էր: Ան քննարկեց երկու ժողովուրդներու հակամարտութեան յիշողութեան քաղաքականութիւնը եւ այն, թէ ինչպէս երկու կողմերու ցաւալի յիշողութիւնները կ՛ազդեն իրնց ներկային վրայ, միայն ընկալելու հարցով:

«Ղարաբաղեան Պատերազմին՝  երկու կողմերն ալ կը շրջանակէին երկու տարբեր յստակ ժամանակացոյցով մը:  Աւելի ճիշդը ըսելու՝ Հայերն ու Ատրպէյճանցիները պատերազմի դաշտին վրայ կը կռուէին միմիանց հետ: Հայերը կը կռուէին հարիւր տարի առաջուայ ուրուականներուն հետ, իսկ  Ատրպէյճանցիները դէմ հանդիման էին 1990-ական թուականներու ուրուականներուն հետ» շարունակեց Դոկտ. Լյուփոլտ:

Ան նշեց յիշողութեան քաղաքականութեան չորս ոլորտները՝ պատմել, լռեցնել, քարտէսագրել եւ վերանուանել:  Ան աւելցուց որ ներկան անցեալի միջոցով պատմելը միշտ ընտրովի է եւ կառուցուած   պատմական-քաղաքական փաստերը լռեցնելու եւ ճնշելու անոնց վրայ:

Սահմաններու քարտէսագրումը՝  գիւղերու, լեռներու եւ գետերու վերանուանումը նաեւ յիշողութեան քաղաքականութեան երեւոյթներէն են, որոնք յաղթական կողմին հնարաւորութիւններ կու տան ձեւաւորելու եւ իրենց պատմութեան հետքերը փոխելու:

Քննարկումէն ետք, հարց-պատասխանի  ժամանակ տրամադրուեցաւ դիտողներուն:

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here